«Φωτιά» στον ουρανό: Πού θα εμφανιστεί το εντυπωσιακό Βόρειο Σέλας τις επόμενες ώρες

Ρεύμα ηλιακού ανέμου αναμένεται να προσεγγίσει τη Γη την Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026, με τους επιστήμονες να εξετάζουν το ενδεχόμενο εκδήλωσης ασθενούς γεωμαγνητικής καταιγίδας. Σύμφωνα με την πρόγνωση που αποδίδεται στο Κέντρο Πρόβλεψης Διαστημικού Καιρού της αμερικανικής NOAA, η διαταραχή θα μπορούσε να φτάσει στην κατηγορία G1, ενώ ενδέχεται να δημιουργηθούν συνθήκες εμφάνισης του βόρειου σέλαος σε περιοχές κοντά στον Αρκτικό Κύκλο.

Η πρόβλεψη αφορά την πιθανή άφιξη ενός ενισχυμένου ρεύματος ηλιακού ανέμου, δηλαδή φορτισμένων σωματιδίων που εκπέμπονται από τον Ήλιο και κινούνται στο διάστημα.

Η αλληλεπίδραση αυτών των σωματιδίων με το μαγνητικό πεδίο της Γης μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να προκαλέσει προσωρινές διαταραχές στη μαγνητόσφαιρα.

Τι προβλέπεται για την Τρίτη 20 Οκτωβρίου

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν, οι προγνώστες του Space Weather Prediction Center (SWPC) της NOAA εκτιμούν ότι το ρεύμα ηλιακού ανέμου ενδέχεται να φτάσει στον πλανήτη μας στις 20 Οκτωβρίου.

Εφόσον η αλληλεπίδρασή του με τη γήινη μαγνητόσφαιρα είναι αρκετά ισχυρή, θα μπορούσε να εκδηλωθεί γεωμαγνητική καταιγίδα επιπέδου G1.

Πρόκειται για την πρώτη και χαμηλότερη βαθμίδα της πενταβάθμιας κλίμακας που χρησιμοποιείται για την ταξινόμηση αυτών των φαινομένων.

Η πρόβλεψη δεν σημαίνει ότι η καταιγίδα θα εκδηλωθεί οπωσδήποτε, καθώς η τελική ένταση εξαρτάται από τις συνθήκες που θα επικρατούν όταν το ρεύμα φτάσει στη Γη.

Τι είναι ο ηλιακός άνεμος και πώς επηρεάζει τη Γη

Ο ηλιακός άνεμος αποτελεί μια συνεχή ροή σωματιδίων, κυρίως ηλεκτρονίων και πρωτονίων, που απελευθερώνονται από τον Ήλιο.

Τα σωματίδια αυτά διασχίζουν το διαπλανητικό διάστημα και φτάνουν μέχρι τους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος.

Η ροή τους δεν παραμένει πάντοτε σταθερή. Η ταχύτητα, η πυκνότητα και τα μαγνητικά χαρακτηριστικά της μπορούν να μεταβάλλονται, με αποτέλεσμα ορισμένα ρεύματα να είναι ισχυρότερα από άλλα.

Οι μεταβολές αυτές συνδέονται, μεταξύ άλλων, με περιοχές του ηλιακού στέμματος, δηλαδή της εξωτερικής ατμόσφαιρας του Ήλιου.

Όταν ένα ταχύτερο ή ενισχυμένο ρεύμα φτάσει στη Γη, μπορεί να μεταφέρει ενέργεια στο μαγνητικό περιβάλλον του πλανήτη.

Καθοριστικό ρόλο στην ένταση της αλληλεπίδρασης παίζει και ο προσανατολισμός του μαγνητικού πεδίου που συνοδεύει τον ηλιακό άνεμο.

Τι σημαίνει γεωμαγνητική καταιγίδα G1

Η Γη περιβάλλεται από τη μαγνητόσφαιρα, μια περιοχή στην οποία κυριαρχεί το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη και η οποία λειτουργεί ως προστατευτική ασπίδα απέναντι σε μεγάλο μέρος των φορτισμένων σωματιδίων του διαστήματος.

Όταν η ενέργεια που μεταφέρεται από τον ηλιακό άνεμο διαταράσσει προσωρινά αυτό το σύστημα, μπορεί να εκδηλωθεί γεωμαγνητική καταιγίδα.

Η NOAA χρησιμοποιεί πέντε κατηγορίες για την αποτύπωση της έντασης:

• G1: Ασθενής γεωμαγνητική καταιγίδα.
• G2: Μέτρια γεωμαγνητική καταιγίδα.
• G3: Ισχυρή γεωμαγνητική καταιγίδα.
• G4: Σοβαρή γεωμαγνητική καταιγίδα.
• G5: Ακραία γεωμαγνητική καταιγίδα.

Η κατηγορία G1, στην οποία αναφέρεται η συγκεκριμένη πρόβλεψη, βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο της κλίμακας.

Ποιες επιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει

Μια ασθενής γεωμαγνητική καταιγίδα μπορεί να συνοδεύεται από περιορισμένες τεχνικές επιπτώσεις, κυρίως σε υποδομές που επηρεάζονται από μεταβολές του γεωμαγνητικού πεδίου.

Στις πιθανές συνέπειες περιλαμβάνονται:

• Μικρές διακυμάνσεις σε ορισμένα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας.
• Περιορισμένες επιδράσεις στη λειτουργία δορυφόρων.
• Πιθανές διαταραχές σε συγκεκριμένα συστήματα ραδιοεπικοινωνιών.
• Αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης πολικού σέλαος σε περιοχές μεγάλου γεωγραφικού πλάτους.

Οι επιπτώσεις αυτές δεν θεωρούνται δεδομένες και εξαρτώνται από τα χαρακτηριστικά της διαταραχής.

Μια καταιγίδα G1 δεν θεωρείται, γενικά, ιδιαίτερα ανησυχητική για τον πληθυσμό, ωστόσο οι αρμόδιες επιστημονικές υπηρεσίες παρακολουθούν την εξέλιξή της.

Πώς δημιουργείται το βόρειο σέλας

Ένα από τα φαινόμενα που μπορούν να συνοδεύουν τις γεωμαγνητικές καταιγίδες είναι το βόρειο σέλας.

Η εμφάνισή του συνδέεται με την κίνηση ενεργητικών σωματιδίων προς τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, κυρίως κοντά στις πολικές περιοχές.

Εκεί, τα σωματίδια αλληλεπιδρούν με άτομα και μόρια των ατμοσφαιρικών αερίων, τα οποία στη συνέχεια εκπέμπουν φως.

Έτσι δημιουργούνται οι χαρακτηριστικές φωτεινές ζώνες και οι σχηματισμοί που παρατηρούνται στον νυχτερινό ουρανό.

Οι αποχρώσεις μπορεί να είναι πράσινες, κόκκινες, μπλε ή μωβ, ανάλογα με τα αέρια που συμμετέχουν στη διαδικασία και το υψόμετρο στο οποίο πραγματοποιούνται οι αλληλεπιδράσεις.

Το πράσινο και ορισμένες κόκκινες αποχρώσεις συνδέονται με εκπομπές φωτός από το οξυγόνο σε διαφορετικά ύψη της ατμόσφαιρας.

Το αντίστοιχο φαινόμενο στο νότιο ημισφαίριο ονομάζεται νότιο σέλας.

Σε ποιες περιοχές μπορεί να είναι ορατό στις 20 Οκτωβρίου

Εφόσον επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη για καταιγίδα G1, οι μεγαλύτερες πιθανότητες παρατήρησης του σέλαος θα εντοπίζονται σε περιοχές υψηλού γεωγραφικού πλάτους.

Τέτοιες περιοχές βρίσκονται κυρίως στη βόρεια Ευρώπη και τη βόρεια Βόρεια Αμερική, κοντά στις ζώνες όπου το φαινόμενο εμφανίζεται συχνότερα.

Η ορατότητα θα εξαρτηθεί από την πραγματική ένταση της γεωμαγνητικής δραστηριότητας, τις νεφώσεις, το επίπεδο φωτορύπανσης και τις συνθήκες του νυχτερινού ουρανού.

Για τη νότια Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, μια ασθενής καταιγίδα G1 συνήθως δεν επαρκεί για να δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες παρατήρησης του σέλαος με γυμνό μάτι.

Το ενδεχόμενο να γίνει ορατό νοτιότερα θα εξαρτηθεί από πιθανή ενίσχυση της γεωμαγνητικής δραστηριότητας πέρα από τα αρχικά προβλεπόμενα επίπεδα.