Ελληνικό σκάφος με τεχνητή νοημοσύνη θα εντοπίζει και θα συλλέγει σκουπίδια από τη θάλασσα

Ένα ηλεκτρικό σκάφος που θα μπορεί να πλοηγείται αυτόνομα στη θάλασσα, να αναγνωρίζει απορρίμματα και να τα συλλέγει αναπτύσσουν Έλληνες ερευνητές στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», αξιοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη και τεχνολογία τρισδιάστατης εκτύπωσης. Το εγχείρημα υλοποιείται από την ερευνητική ομάδα INSANE, η οποία εργάζεται από το 2022 πάνω σε διαφορετικά πρωτότυπα, με στόχο τη δημιουργία ενός λειτουργικού συστήματος που θα μπορεί να αξιοποιηθεί για την αντιμετώπιση της θαλάσσιας ρύπανσης.

Το σκάφος κατασκευάζεται στο εργαστήριο της ομάδας, το οποίο στεγάζεται στο νέο κτίριο του Ινστιτούτου Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος».

Σύμφωνα με το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), οι ερευνητές σχεδιάζουν τα επιμέρους εξαρτήματα, τα παράγουν με τρισδιάστατους εκτυπωτές και στη συνέχεια προχωρούν στη συναρμολόγηση και στις δοκιμές των πρωτοτύπων.

Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται τόσο για τη βελτίωση των χαρακτηριστικών των υλικών όσο και για την αυτόνομη πλοήγηση και την αναγνώριση των απορριμμάτων.

Πώς ξεκίνησε η ιδέα για το σκάφος που θα καθαρίζει τη θάλασσα

Η αρχική ιδέα προέκυψε κατά την περίοδο της πανδημίας, όταν ο ερευνητής Χριστόφορος Ρεκατσίνας αναζήτησε μια τεχνολογική λύση για τη θαλάσσια ρύπανση.

Το 2022 ίδρυσε την ερευνητική ομάδα INSANE, μαζί με τους ερευνητές Γιώργο Γιαννακόπουλο και Παναγιώτη Κροκιδά.

Έκτοτε, η ομάδα σχεδιάζει και δοκιμάζει διαφορετικές εκδοχές του αυτόνομου σκάφους, αξιοποιώντας χρηματοδότηση από το πρόγραμμα «Proof of Concept» του Κόμβου Μεταφοράς Τεχνολογίας «Science Agora», καθώς και από βραβεία και διακρίσεις.

«Βήμα-βήμα ξεφεύγουμε από τη διαδικασία της τρισδιάστατης εκτύπωσης σαν πρωτότυπο και πάμε σε ένα λειτουργικό προϊόν, το οποίο θα μπορεί να είναι αξιοποιήσιμο», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Χριστόφορος Ρεκατσίνας.

Όπως επισημαίνει, η μετάβαση από ένα πειραματικό πρωτότυπο σε ένα αξιοποιήσιμο προϊόν απαιτεί συνδυασμό μηχανικού σχεδιασμού, τεχνογνωσίας και κατάλληλης χρήσης της τεχνολογίας.

Από τη συλλογή απορριμμάτων στον έλεγχο της ποιότητας του νερού

Η ερευνητική ομάδα εξετάζει περισσότερες από μία εφαρμογές για το αυτόνομο σκάφος.

Εκτός από τη συλλογή θαλάσσιων απορριμμάτων, η τεχνολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων και την επιτήρηση υποδομών.

Η ομάδα INSANE έχει ήδη αναπτύξει συνεργασίες με την ΕΥΔΑΠ και τη ΔΕΗ, ενώ παράλληλα διερευνά τη δυνατότητα κατασκευής μεταλλικών πλαισίων μικροδορυφόρων, σε συνεργασία με εταιρεία του συγκεκριμένου κλάδου.

Σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των ερευνητικών δραστηριοτήτων παίζει και η δημιουργία αποκλειστικού εργαστηριακού χώρου στο νέο κτίριο του «Δημόκριτου».

Σύμφωνα με τον Χριστόφορο Ρεκατσίνα, οι νέες εγκαταστάσεις επιτρέπουν σε ερευνητές και φοιτητές να εργάζονται στον ίδιο χώρο, να πραγματοποιούν κατασκευές και να συνεργάζονται ευκολότερα.

Ένα έξυπνο κτίριο που λειτουργεί και ως εργαστήριο

Το νέο κτίριο του Ινστιτούτου Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών δεν φιλοξενεί μόνο ερευνητικές δραστηριότητες, αλλά χρησιμοποιείται και το ίδιο για την ανάπτυξη και τη δοκιμή τεχνολογιών.

Ο ερευνητής και υπεύθυνος του Κέντρου Δικτύων του «Δημόκριτου», Γιώργος Ξυλούρης, το περιγράφει ως ένα «living lab», δηλαδή ένα ζωντανό εργαστήριο.

Στους χώρους του έχουν εγκατασταθεί αισθητήρες που καταγράφουν:

• Τη θερμοκρασία και την υγρασία.
• Την πίεση και τη ροή νωπού αέρα.
• Την ποιότητα του εσωτερικού αέρα.
• Την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.

Τα δεδομένα αυτά συλλέγονται κατά τη χρήση του κτιρίου και μπορούν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, ιδιαίτερα στον τομέα της ενεργειακής διαχείρισης και των ευφυών κτιριακών συστημάτων.

Νέο data center με 20 ικριώματα υπολογιστικού εξοπλισμού

Στο ισόγειο του κτιρίου, κοντά στο εργαστήριο της INSANE, βρίσκεται ένα νέο κέντρο δεδομένων (data center).

Η υποδομή προορίζεται να εξυπηρετεί τα ινστιτούτα του «Δημόκριτου», αλλά και τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο τεχνολογικό πάρκο «Λεύκιππος».

Στο εσωτερικό της έχουν τοποθετηθεί 20 μεταλλικά ικριώματα (racks), τα οποία φιλοξενούν διακομιστές, δικτυακό εξοπλισμό, συστήματα αποθήκευσης δεδομένων και συνδέσεις οπτικών ινών.

Ο Γιώργος Ξυλούρης εξηγεί ότι η νέα εγκατάσταση μπορεί να υποστηρίξει εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης σε όλα τα στάδια λειτουργίας τους, από τη συλλογή και την επεξεργασία των δεδομένων έως την αποθήκευση και την εκτέλεση των εφαρμογών.

Η διασύνδεση με τον υπερυπολογιστή ΔΑΙΔΑΛΟ

Στο νέο data center προβλέπεται να φιλοξενηθεί και κόμβος του Εθνικού Δικτύου Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ).

Μέσω αυτού θα εξασφαλίζεται η διασύνδεση του «Δημόκριτου» με τον υπερυπολογιστή ΔΑΙΔΑΛΟ, που βρίσκεται στο Λαύριο.

Η σύνδεση θα επιτρέπει την ασφαλή και γρήγορη μεταφορά μεγάλου όγκου δεδομένων για επεξεργασία, υποστηρίζοντας ερευνητικές και άλλες εφαρμογές που απαιτούν υψηλή υπολογιστική ισχύ.

PHAROS: Το ελληνικό εργοστάσιο τεχνητής νοημοσύνης

Στις νέες εγκαταστάσεις στεγάζονται επίσης τα γραφεία της Pharos Α.Ε., της εταιρείας που αποτελεί τον εμπορικό βραχίονα του ελληνικού εργοστασίου τεχνητής νοημοσύνης PHAROS AI Factory.

Το έργο αναπτύσσεται από ομάδα ακαδημαϊκών οργανισμών, με τεχνικό συντονιστή το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος».

Σκοπός του είναι να διευκολύνει την πρόσβαση της ερευνητικής κοινότητας, των επιχειρήσεων και των δημόσιων φορέων σε προηγμένες υπολογιστικές υποδομές και υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης.

Ο αναπληρωτής τεχνικός συντονιστής του έργου, Στέλιος Καρόζης, διευκρινίζει ότι το PHAROS δεν ταυτίζεται με τον υπερυπολογιστή ΔΑΙΔΑΛΟ.

Όπως εξηγεί, το PHAROS AI Factory συνδυάζει την πρόσβαση στον υπερυπολογιστή με υπηρεσίες τεχνικής υποστήριξης, συμβουλευτικής και εκπαίδευσης.

Μέσα από αυτό το σύστημα, οι χρήστες θα μπορούν να αξιοποιούν υπολογιστικούς πόρους, να οργανώνουν τα δεδομένα τους και να αναπτύσσουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας υποβολής αιτήσεων, μέσω της οποίας επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και φορείς του Δημοσίου θα ζητούν πρόσβαση στις υπηρεσίες του PHAROS.

Σεβαστή: Στόχος η μετατροπή της έρευνας σε πρακτικές εφαρμογές

Η διευθύνουσα σύμβουλος της Pharos Α.Ε., Αφροδίτη Σεβαστή, επισημαίνει ότι η παρουσία της εταιρείας στις εγκαταστάσεις του «Δημόκριτου» διευκολύνει την άμεση συνεργασία με ερευνητές, επιστήμονες και μηχανικούς.

Σύμφωνα με την ίδια, η εταιρεία αναπτύσσει τον εθνικό επιταχυντή τεχνητής νοημοσύνης, ο οποίος θα λειτουργεί ως ενιαίος κόμβος πρόσβασης στις σχετικές υποδομές.

Βασική επιδίωξη είναι η μείωση του κόστους και της πολυπλοκότητας που αντιμετωπίζουν επιχειρήσεις και δημόσιοι οργανισμοί όταν επιχειρούν να ενσωματώσουν τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης στις δραστηριότητές τους.

Κτιριακές επενδύσεις 48,3 εκατ. ευρώ έως το 2030

Η κατασκευή του νέου κτιρίου εντάσσεται σε ευρύτερο πρόγραμμα αναβάθμισης των εγκαταστάσεων του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», συνολικού προϋπολογισμού 48,3 εκατ. ευρώ, με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει την κατασκευή νέων κτιρίων για δραστηριότητες Νανοτεχνολογίας και Μικροηλεκτρονικής, καθώς και Χημικής Βιολογίας.

Προβλέπεται ακόμη νέο κτίριο για την επέκταση του τεχνολογικού πάρκου «Λεύκιππος» και ανακαίνιση επτά υφιστάμενων κτιρίων του ερευνητικού κέντρου.

Ο διευθυντής και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του «Δημόκριτου», Βαγγέλης Καρκαλέτσης, προσδιορίζει το 2030 ως χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης του κτιριακού προγράμματος.

Όπως αναφέρει, ο «Δημόκριτος» έχει εξελιχθεί από κέντρο πυρηνικών ερευνών σε πολυθεματικό ερευνητικό οργανισμό, όπου η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται πλέον σε διαφορετικά επιστημονικά πεδία, όπως η βιοτεχνολογία, η νανοτεχνολογία και η σωματιδιακή φυσική.

Χώροι συνεργασίας και υποστήριξης των εργαζομένων

Το νέο κτίριο περιλαμβάνει επίσης χώρους για πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες, συναντήσεις και εκδηλώσεις.

Ο αναπληρωτής διευθυντής του Ινστιτούτου Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, Γιώργος Παλιούρας, αναφέρει ότι στον σχεδιασμό έχει προβλεφθεί ακόμη και χώρος ησυχίας, ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ξεκούραση ή για τον θηλασμό βρέφους.

Όπως εξηγεί, η διαρρύθμιση των εγκαταστάσεων έχει στόχο να διευκολύνει την καθημερινή επικοινωνία και τη συνεργασία μεταξύ των ερευνητών.

Την Τρίτη 20 Οκτωβρίου τα εγκαίνια

Τα επίσημα εγκαίνια του νέου κτιρίου του Ινστιτούτου Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών έχουν προγραμματιστεί για την Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026.

Στην τελετή αναμένεται να παραστούν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος και ο υφυπουργός Ανάπτυξης Σταύρος Καλαφάτης.

Μία ημέρα νωρίτερα, τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, έχουν προγραμματιστεί τα εγκαίνια του υπερυπολογιστή ΔΑΙΔΑΛΟΣ στο Λαύριο.