Αποπλέει από το Ηράκλειο το Abeille Marengo – Παρέμβαση των ΗΠΑ για να μην μπλοκάρει η Τουρκία τις έρευνες

Από το Ηράκλειο αναμένεται να αποπλεύσει τις επόμενες ώρες το Abeille Marengo, προκειμένου να επιστρέψει στην περιοχή των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Η προγραμματισμένη επανεκκίνηση των εργασιών συνοδεύεται από έντονες διπλωματικές διεργασίες, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να παρεμβαίνουν προς την Άγκυρα, την Αθήνα και τη Λευκωσία, μετά τις τουρκικές αντιδράσεις.

Η κινητικότητα που προηγήθηκε είχε ως βασικό στόχο να επιβεβαιωθεί η συνεννόηση που φέρεται να είχε επιτευχθεί το προηγούμενο διάστημα με τη μεσολάβηση της Γαλλίας, ώστε το ερευνητικό πλοίο να συνεχίσει τις εργασίες του χωρίς νέα εμπόδια.

Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύει το protothema.gr, οι αμερικανικές διπλωματικές Αρχές μεταφέρουν στις τρεις πρωτεύουσες τη θέση της Ουάσινγκτον, στη βάση όσων είχε επισημάνει ο Μάρκο Ρούμπιο κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα.

Το μήνυμα είναι ότι «σε τέτοια έργα δεν δικαιολογείται να προβληθεί ένσταση ή αντίρρηση (objection) από καμία πλευρά».

Η επικοινωνία με την τουρκική πλευρά πραγματοποιείται προφορικά και εκτιμάται ότι ενδέχεται να την αναλάβει ο Αμερικανός πρέσβης Τομ Μπαράκ.

Η γαλλική ενημέρωση και η αντίδραση της Άγκυρας

Η νέα διπλωματική κινητοποίηση ακολούθησε την έκδοση τουρκικής αντι-NAVTEX, η οποία δημιούργησε ενδείξεις εμπλοκής στη συνέχιση των ερευνών.

Την Παρασκευή πραγματοποιήθηκε γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, χωρίς ωστόσο να έχει γίνει γνωστό το πλήρες περιεχόμενό της.

Το μόνο στοιχείο που έχει δημοσιοποιηθεί αφορά τη διευκρίνιση ότι η Γαλλία δεν εμπλέκεται σε «ζητήματα αξιώσεων επί θαλάσσιων ζωνών».

Παραμένει άγνωστο εάν η ενημέρωση περιλάμβανε πρόσθετες τεχνικές λεπτομέρειες, όπως τις συντεταγμένες της πορείας που θα ακολουθήσει το ερευνητικό σκάφος.

Μια τέτοια γνωστοποίηση, παρότι δεν θα συνιστούσε αίτημα αδειοδότησης, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Τουρκία ως επιχείρημα ότι διαθέτει λόγο στη διαδικασία έγκρισης των εργασιών.

Στο πλαίσιο αυτό, θεωρείται πιθανό η Άγκυρα να επιχειρήσει να προβάλει τις θέσεις της με νέα NAVTEX κατά την έναρξη των ερευνών.

Άδειες μόνο από Ελλάδα και Κύπρο

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η εταιρεία που έχει αναλάβει τις έρευνες υπέβαλε αιτήματα αδειοδότησης αποκλειστικά προς την Ελλάδα και την Κύπρο.

Ακολούθησε την Παρασκευή η έκδοση των αντίστοιχων NAVTEX από τις δύο χώρες, εξέλιξη που εκτιμάται ότι συνέβαλε στην αντίδραση της τουρκικής πλευράς.

Στην Αθήνα, η αντιπαράθεση επικεντρώθηκε στη μορφή της γαλλικής επικοινωνίας με την Τουρκία και ειδικότερα στο κατά πόσο υπήρξε «ρηματική διακοίνωση», η οποία αποτελεί καθιερωμένο μέσο διπλωματικής ενημέρωσης.

Η αντιπολίτευση ζήτησε εξηγήσεις για τη γραπτή γνωστοποίηση, ενώ καλά ενημερωμένη πηγή διευκρίνισε ότι «σε συνέχεια της αδειοδότησης των ερευνών από την Ελλάδα, υπήρξε γραπτή επικοινωνία με χώρες της περιοχής, η οποία είχε ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελούσε αίτημα για άδεια ή συναίνεση».

Η ίδια πηγή υπογράμμισε ότι η ενημέρωση άλλων κρατών δεν ισοδυναμεί με αναγνώριση δικαιοδοσίας τους επί θαλάσσιων περιοχών.

Όπως ανέφερε, η διάκριση προκύπτει από το γεγονός ότι η εταιρεία απευθύνθηκε στην Ελλάδα για την απαιτούμενη αδειοδότηση, ενώ προς την Τουρκία πραγματοποιήθηκε απλή ενημέρωση, την οποία ακολούθησε η έκδοση αντι-NAVTEX.

Οι διαφορετικές νομικές προσεγγίσεις για τις έρευνες

Το ζήτημα της γνωστοποίησης προς τρίτα κράτη αποτελεί αντικείμενο διαφορετικών ερμηνειών μεταξύ ειδικών του Διεθνούς Δικαίου.

Σύμφωνα με την πρώτη προσέγγιση, οι έρευνες που συνδέονται με την εγκατάσταση υποθαλάσσιων καλωδίων απαιτούν άδεια του παράκτιου κράτους, καθώς επηρεάζουν εμμέσως την υφαλοκρηπίδα, επί της οποίας τα κυριαρχικά δικαιώματα υφίστανται εξ υπαρχής και αυτοδικαίως (ab initio και ipso facto).

Οι υποστηρικτές αυτής της ερμηνείας θεωρούν ότι η ενημέρωση τρίτου κράτους δεν είναι υποχρεωτική και ενδέχεται να δημιουργήσει αρνητικό προηγούμενο, καλλιεργώντας την εντύπωση συνδιαχείρισης θαλάσσιων περιοχών πριν από την οριοθέτησή τους.

Αντίθετα, η δεύτερη προσέγγιση διαχωρίζει τις έρευνες πόντισης καλωδίων από τη θαλάσσια επιστημονική έρευνα, για την οποία προβλέπονται συγκεκριμένες αρμοδιότητες των παράκτιων κρατών βάσει του Δικαίου της Θάλασσας.

Κατά την άποψη αυτή, η εγκατάσταση καλωδίων δεν προϋποθέτει συναίνεση ή αδειοδότηση από παράκτια κράτη, ενώ η σχετική ενημέρωση εξυπηρετεί πρακτικούς σκοπούς και δεν δημιουργεί νομικό προηγούμενο.

Στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου παραμένουν εκκρεμείς οριοθετήσεις υφαλοκρηπίδας, η συγκεκριμένη διαφωνία αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των αντικρουόμενων αξιώσεων.

Η διαφωνία για τις NAVTEX και η «Γαλάζια Πατρίδα»

Ξεχωριστό πεδίο αντιπαράθεσης αποτελεί η αρμοδιότητα έκδοσης NAVTEX στις θαλάσσιες περιοχές όπου πραγματοποιούνται οι εργασίες.

Η Τουρκία αμφισβητεί συστηματικά την ελληνική περιοχή ευθύνης, την οποία η Αθήνα συνδέει με τα όρια του FIR Αθηνών, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει συμφωνία για τον καθορισμό των σχετικών ορίων.

Στη βάση αυτής της θέσης, η Άγκυρα προβάλλει δική της περιοχή ευθύνης, η οποία ακολουθεί τις ευρύτερες διεκδικήσεις της θεωρίας της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Οι τουρκικές αξιώσεις εκτείνονται έως το μέσο του Αιγαίου και καλύπτουν εκτεταμένες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου.