Παγκόσμια αναγνώριση για το «βουνό των Θεών»: Ο Όλυμπος εντάχθηκε ομόφωνα στα Μνημεία της UNESCO!

Στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO εντάχθηκε πλέον επίσημα η ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου, έπειτα από ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Η απόφαση ελήφθη στο πλαίσιο της 48ης Συνόδου της Επιτροπής, που πραγματοποιείται στην πόλη Μπουσάν της Νότιας Κορέας, και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διεθνείς διακρίσεις για τη φυσική και πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας.

Ο Όλυμπος αναγνωρίστηκε ως μικτό αγαθό εξέχουσας οικουμενικής αξίας, καθώς συνδυάζει ένα μοναδικό φυσικό περιβάλλον με παγκόσμιας εμβέλειας πολιτιστικό, ιστορικό και μυθολογικό συμβολισμό.

Με τη νέα εγγραφή, η Ελλάδα αριθμεί πλέον 21 μνημεία στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ενώ ο Όλυμπος γίνεται το τρίτο μικτό αγαθό της χώρας μετά τα Μετέωρα και το Άγιο Όρος.

Μία από τις πιο απαιτητικές κατηγορίες της UNESCO

Η ένταξη του Ολύμπου ως μικτού αγαθού έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η συγκεκριμένη κατηγορία απαιτεί ταυτόχρονη και πλήρη τεκμηρίωση τόσο της φυσικής όσο και της πολιτιστικής αξίας μιας περιοχής.

Οι μικτές εγγραφές αποτελούν μικρό μόνο ποσοστό του συνολικού Καταλόγου Παγκόσμιας Κληρονομιάς, ενώ η ελληνική υποψηφιότητα ήταν η μοναδική αυτού του είδους που εξετάστηκε στη συγκεκριμένη Σύνοδο.

Ο φάκελος καταρτίστηκε μέσα από τη συνεργασία του υπουργείου Πολιτισμού, του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής.

Στην προετοιμασία συμμετείχαν επίσης αρμόδιες υπηρεσίες, επιστημονικοί φορείς, εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης και στελέχη με εξειδίκευση στην πολιτιστική και φυσική κληρονομιά.

Η διαδικασία ολοκλήρωσε μία προσπάθεια που είχε ξεκινήσει το 2014.

Διεθνής προστασία για το μυθικό βουνό

Η ένταξη στον Κατάλογο της UNESCO σημαίνει ότι η ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου αναγνωρίζεται ως τόπος που απαιτεί ειδική προστασία, συστηματική διαχείριση και διατήρηση προς όφελος των σημερινών και των επόμενων γενεών.

Η διεθνής διάκριση θεωρείται ταυτόχρονα σημαντική ευκαιρία για την περιοχή, αλλά και πρόσθετη ευθύνη για τους αρμόδιους φορείς.

Κάθε χρόνο περίπου 50.000 επισκέπτες ανεβαίνουν στον Όλυμπο, γεγονός που ενισχύει τις πιέσεις στο φυσικό περιβάλλον και στις διαθέσιμες υποδομές.

Η αύξηση της επισκεψιμότητας, η τουριστική ανάπτυξη και οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης καθιστούν αναγκαία τη λήψη μέτρων για την προστασία των ευαίσθητων οικοσυστημάτων και την αποφυγή της ανεξέλεγκτης επιβάρυνσης του βουνού.

Ένα φυσικό καταφύγιο παγκόσμιας αξίας

Ο Όλυμπος, με ψηλότερη κορυφή στα 2.918 μέτρα, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες περιοχές βιοποικιλότητας στην Ευρώπη.

Η γειτνίασή του με το Αιγαίο, η μεγάλη υψομετρική διαφορά, το έντονο ανάγλυφο και η γεωγραφική του απομόνωση έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερο περιβάλλον με σπάνια χλωρίδα και πανίδα.

Στην περιοχή έχουν καταγραφεί 1.983 φυτικά είδη και υποείδη, αριθμός που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 25% της συνολικής ελληνικής χλωρίδας.

Από αυτά, 27 είδη φύονται αποκλειστικά στον Όλυμπο και δεν απαντώνται σε κανένα άλλο σημείο του κόσμου.

Η περιοχή φιλοξενεί επίσης μεγάλο αριθμό πτηνών, ερπετών, αμφιβίων και ασπόνδυλων, καθώς και σημαντικούς πληθυσμούς θηλαστικών.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται η καφέ αρκούδα και ο μεγαλύτερος ελληνικός υποπληθυσμός αγριόγιδου.

Η μοναδική συγκέντρωση ενδημικών ειδών έχει οδηγήσει τους επιστήμονες να χαρακτηρίζουν τον Όλυμπο ως «κιβωτό» της ελληνικής και ευρωπαϊκής βιοποικιλότητας.

Από την αρχαία μυθολογία στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά

Η σημασία του Ολύμπου δεν περιορίζεται στο φυσικό του περιβάλλον.

Ως μυθική κατοικία των Δώδεκα Θεών, το βουνό βρέθηκε στο κέντρο της θρησκευτικής και κοσμολογικής αντίληψης των αρχαίων Ελλήνων.

Μέσα από τα ομηρικά έπη, τη «Θεογονία» του Ησιόδου και τη μεταγενέστερη αρχαία γραμματεία, ο Όλυμπος απέκτησε παγκόσμια αναγνωρισιμότητα και μετατράπηκε σε διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού.

Η επιρροή του εξακολουθεί να είναι έντονη στη λογοτεχνία, στην τέχνη, στη φιλοσοφία, στις επιστήμες και στη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία.

Σημαντικό τμήμα του πολιτιστικού τοπίου αποτελεί και το αρχαίο Δίον, στους πρόποδες του βουνού, το οποίο συνιστά τη σημαντικότερη υλική έκφραση της λατρείας των Ολύμπιων Θεών.

Η μακρά πορεία προστασίας του Ολύμπου

Η επίσημη προστασία του βουνού ξεκίνησε το 1938, όταν ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε ο πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας.

Το 1981 αναγνωρίστηκε από την UNESCO ως Απόθεμα Βιόσφαιρας, ενώ το 2021 ανακηρύχθηκε Εθνικό Πάρκο με Προεδρικό Διάταγμα.

Η νέα εγγραφή στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς αποτελεί το σημαντικότερο μέχρι σήμερα βήμα διεθνούς αναγνώρισης του φυσικού και πολιτιστικού χαρακτήρα της περιοχής.

Μενδώνη: «Αδιάρρηκτη ενότητα φύσης και πολιτισμού»

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την απόφαση επιβεβαίωση της διαχρονικής δέσμευσης της Ελλάδας για την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής και φυσικής της κληρονομιάς.

Όπως ανέφερε, η ένταξη ενισχύει τη διεθνή προβολή ενός τόπου που αποτελεί παγκόσμιο σύμβολο της ελληνικής μυθολογίας, της φύσης και του πολιτισμού.

Η υπουργός σημείωσε ότι ο Όλυμπος συμπυκνώνει με μοναδικό τρόπο την αδιάρρηκτη ενότητα ανάμεσα στην πολιτιστική και τη φυσική κληρονομιά.

Αναφέρθηκε επίσης στις περιγραφές του Ολύμπου μέσα από τα ομηρικά έπη, όπου το βουνό χαρακτηρίζεται «πολύπτυχος», «μακρός», «νιφόεις» και «πολυδειράς», υπογραμμίζοντας ότι η εικόνα που αποτύπωσε ο Όμηρος πριν από σχεδόν τρεις χιλιετίες εξακολουθεί να προκαλεί δέος και θαυμασμό.

Η Λίνα Μενδώνη ευχαρίστησε τον μόνιμο αντιπρόσωπο της Ελλάδας στην UNESCO, Γιώργο Κουμουτσάκο, καθώς και τα στελέχη του υπουργείου Περιβάλλοντος, του ΟΦΥΠΕΚΑ, της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας.

Παπασταύρου: Έργα άνω των 10 εκατ. ευρώ

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου τόνισε ότι η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος αποτελεί σταθερή εθνική προτεραιότητα.

Υπενθύμισε ότι ο Όλυμπος φιλοξενεί σχεδόν 2.000 φυτικά είδη, μεταξύ των οποίων δεκάδες ενδημικά, καθώς και σημαντικούς πληθυσμούς σπάνιας πανίδας.

Ο υπουργός ανακοίνωσε ότι το επόμενο διάστημα θα υλοποιηθούν στην περιοχή παρεμβάσεις συνολικού ύψους άνω των 10 εκατ. ευρώ.

Τα έργα θα επικεντρωθούν:

• στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος,
• στη βελτίωση της προσβασιμότητας,
• στην αναβάθμιση των υποδομών,
• στη βιώσιμη ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.

Ο Σταύρος Παπασταύρου ευχαρίστησε τη διευθύντρια του ΟΦΥΠΕΚΑ, Διονυσία Χατζηλάκου, η οποία ηγήθηκε της προσπάθειας, καθώς και όλους τους επιστήμονες και τα στελέχη που συμμετείχαν στην προετοιμασία της υποψηφιότητας.

Μητσοτάκης: «Εθνική επιτυχία πρώτου μεγέθους»

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την ένταξη του Ολύμπου στην UNESCO «εθνική επιτυχία πρώτου μεγέθους».

Η διεθνής αναγνώριση, σύμφωνα με την κυβέρνηση, ενισχύει τη θέση της Ελλάδας στον παγκόσμιο χάρτη προστασίας της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς και ανοίγει τον δρόμο για νέες πολιτικές βιώσιμης διαχείρισης του βουνού.

Το μεγάλο ζητούμενο από εδώ και πέρα είναι η διεθνής διάκριση να συνοδευτεί από ουσιαστικά μέτρα προστασίας, ώστε ο Όλυμπος να διατηρήσει αναλλοίωτα τα χαρακτηριστικά που τον κατέστησαν σύμβολο της ανθρωπότητας.