Μεγάλο Σάββατο: Όλα όσα γιορτάζουμε σήμερα – Το πρόγραμμα των ακολουθιών και η σημασία της ημέρας

Σε κλίμα κατάνυξης και εσωτερικής περισυλλογής κορυφώνεται η Μεγάλη Εβδομάδα με το Μεγάλο Σάββατο, την τελευταία ημέρα πριν το Πάσχα, που κατέχει ξεχωριστή θέση στην ορθόδοξη παράδοση καθώς είναι αφιερωμένη στην Ταφή του Χριστού και την Κάθοδό Του στον Άδη.

Η ημέρα αυτή χαρακτηρίζεται από βαθιά σιωπή και πένθος, όπως αποτυπώνεται και στον Χερουβικό Ύμνο «Σιγησάτω πάσα σαρξ βροτεία», ενώ οι πιστοί προετοιμάζονται πνευματικά για το χαρμόσυνο μήνυμα της Ανάστασης. Παράλληλα, αποτελεί και το τέλος της Μεγάλης Σαρακοστής, με τη νηστεία να κορυφώνεται, καθώς είναι το μοναδικό Σάββατο του χρόνου όπου τηρείται αποχή ακόμη και από το λάδι, γι’ αυτό και αποκαλείται «Αλάδωτο Σάββατο».

Το πρωί τελείται στις εκκλησίες η λεγόμενη Πρώτη Ανάσταση, δηλαδή ο Εσπερινός της Κυριακής του Πάσχα. Κατά τη διάρκεια της ακολουθίας ακούγεται ο ύμνος «ἀνάστα, ὁ Θεός, κρίνων τὴν γῆν…», ενώ οι ιερείς σκορπίζουν δαφνόφυλλα στον ναό, συμβολίζοντας τη νίκη της ζωής επί του θανάτου και ενισχύοντας το αίσθημα προσδοκίας.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, μετά τη Σταύρωση, οι αρχιερείς και οι Φαρισαίοι ζήτησαν από τον Πόντιο Πιλάτο να φυλαχθεί ο τάφος του Ιησού, φοβούμενοι ότι οι μαθητές Του θα αφαιρέσουν το σώμα και θα διαδώσουν την Ανάσταση. Έτσι, ο τάφος σφραγίστηκε και τέθηκε υπό φρουρά.

Ωστόσο, η θεολογική σημασία της ημέρας υπερβαίνει το ιστορικό γεγονός της ταφής. Η Εκκλησία διδάσκει ότι ο Χριστός, με την κάθοδό Του στον Άδη, κατέλυσε τη δύναμη του θανάτου και άνοιξε τον δρόμο για τη σωτηρία της ανθρωπότητας, σηματοδοτώντας μια νέα προοπτική για τον άνθρωπο, πέρα από τα όρια της φθοράς.

Η κορύφωση έρχεται τα μεσάνυχτα, όταν τελείται η Αναστάσιμη Ακολουθία και ακούγεται το «Χριστός Ανέστη», σηματοδοτώντας τη μετάβαση από το πένθος στη χαρά. Ακολουθούν ο Όρθρος και η Θεία Λειτουργία της Κυριακής του Πάσχα, με τους πιστούς να συμμετέχουν μαζικά στον εορτασμό.

Το μήνυμα της Ανάστασης, όπως αναφέρεται στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο («Δεν είναι εδώ· αναστήθηκε, όπως το είπε»), αποτελεί τον πυρήνα της χριστιανικής πίστης και συμβολίζει τη νίκη της ζωής, της ελπίδας και της αιωνιότητας απέναντι στον θάνατο.