Ψυχολόγος, ψυχοθεραπευτής ή σύμβουλος ψυχικής υγείας; Οι διαφορές και τι πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες

Σημαντικές αλλαγές στην οργάνωση και την εποπτεία του επαγγέλματος του ψυχολόγου φέρνει ο νέος νόμος για τη σύσταση του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων. Παράλληλα, επανέρχεται στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ζήτημα για τους πολίτες: πώς διακρίνεται ο ψυχολόγος από τον ψυχοθεραπευτή και τον σύμβουλο ψυχικής υγείας και ποια επαγγελματικά προσόντα πρέπει να ελέγχονται.

Τις αλλαγές και τις διαφορές μεταξύ των επαγγελματικών ιδιοτήτων εξηγεί, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η Ευγενία Γεωργάκα, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και μέλος της Ελληνικής Ψυχολογικής Εταιρείας (ΕΛΨΕ).

Όπως επισημαίνει, παρότι το επάγγελμα του ψυχολόγου είναι νομοθετικά κατοχυρωμένο από το 1979, η συνολική θεσμική οργάνωσή του παρέμενε εκκρεμής για δεκαετίες.

Τι αλλάζει με τον νέο νόμο

Η βασικότερη μεταρρύθμιση είναι η ίδρυση του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ).

Στον νέο φορέα προβλέπεται η υποχρεωτική εγγραφή όλων των ψυχολόγων που ασκούν νόμιμα το επάγγελμα.

Παράλληλα, θεσπίζονται:

• Ενιαίο μητρώο ψυχολόγων, για την καταγραφή των επαγγελματιών.
• Δεοντολογική εποπτεία και συγκρότηση πειθαρχικών οργάνων.
• Νέος Κώδικας Ηθικής και Δεοντολογίας, βασισμένος στις διεθνώς αναγνωρισμένες αρχές της Ψυχολογίας.
• Προσδιορισμός των επαγγελματικών δικαιωμάτων των ψυχολόγων με προεδρικό διάταγμα.

Η Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία χαιρετίζει τη μεταρρύθμιση, υπογραμμίζοντας τη σημασία της για την ποιότητα των υπηρεσιών και την προστασία των πολιτών.

Ποιος έχει δικαίωμα να αποκαλείται ψυχολόγος

Σύμφωνα με την Ευγενία Γεωργάκα, απαραίτητη προϋπόθεση για την απόκτηση της ιδιότητας του ψυχολόγου είναι η ολοκλήρωση προπτυχιακών σπουδών Ψυχολογίας και η κατοχή αντίστοιχου πτυχίου.

Ωστόσο, το πτυχίο δεν αποτελεί τη μοναδική προϋπόθεση για τη νόμιμη άσκηση του επαγγέλματος.

Απαιτείται επίσης άδεια ή βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.

Η καθηγήτρια διευκρινίζει ότι ένα μεταπτυχιακό στην Ψυχολογία ή σε συναφές αντικείμενο, όπως και η παρακολούθηση προγραμμάτων επιμόρφωσης, δεν αρκούν από μόνα τους για την απόκτηση της ιδιότητας του ψυχολόγου.

Η ΕΛΨΕ υποστηρίζει ότι όλοι οι νόμιμα αδειοδοτημένοι ψυχολόγοι πρέπει να διαθέτουν έναν κοινό πυρήνα επαγγελματικών δικαιωμάτων, ενώ οι εξειδικευμένες πράξεις να συνδέονται με πρόσθετη εκπαίδευση και επαγγελματική επάρκεια.

Ψυχολόγος, ψυχοθεραπευτής και σύμβουλος ψυχικής υγείας: Οι διαφορές

Οι τρεις επαγγελματικοί τίτλοι δεν είναι ταυτόσημοι.

Ψυχολόγος είναι ο επαγγελματίας που έχει ολοκληρώσει βασικές πανεπιστημιακές σπουδές Ψυχολογίας και διαθέτει τη νόμιμη άδεια ή βεβαίωση για την άσκηση του επαγγέλματος.

Ψυχοθεραπευτής είναι, σύμφωνα με την περιγραφή της καθηγήτριας, επαγγελματίας ψυχικής υγείας, κυρίως ψυχολόγος ή ψυχίατρος, που έχει ολοκληρώσει πρόγραμμα μεταπτυχιακής ειδίκευσης στην ψυχοθεραπεία.

Σύμβουλος ψυχικής υγείας είναι συνήθως απόφοιτος επιστημονικού πεδίου σχετικού με την ψυχική υγεία, ο οποίος έχει πραγματοποιήσει πρόσθετη εκπαίδευση στη συμβουλευτική.

Η ουσιαστική θεσμική διαφορά αφορά την κατοχύρωση των τίτλων.

Ο τίτλος του ψυχολόγου είναι νομοθετικά κατοχυρωμένος στην Ελλάδα, ενώ οι τίτλοι του ψυχοθεραπευτή και του συμβούλου ψυχικής υγείας δεν υπάγονται σήμερα σε αντίστοιχο ενιαίο σύστημα κρατικής επαγγελματικής αδειοδότησης.

Αυτό, όπως διευκρινίζει η Ευγενία Γεωργάκα, δεν σημαίνει ότι οι επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στην ψυχοθεραπεία ή τη συμβουλευτική στερούνται απαραίτητα επιστημονικής κατάρτισης.

Εθνικό Παρατηρητήριο για την ψυχοθεραπεία και τη συμβουλευτική

Ο νέος νόμος προβλέπει τη σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας, με επιστημονικό, συμβουλευτικό και γνωμοδοτικό χαρακτήρα.

Μεταξύ των αρμοδιοτήτων του περιλαμβάνεται ο καθορισμός των προϋποθέσεων και της διαδικασίας απόκτησης των τίτλων του ψυχοθεραπευτή και του συμβούλου ψυχικής υγείας.

Η ΕΛΨΕ αντιμετωπίζει θετικά την πρωτοβουλία, επισημαίνοντας ότι η λειτουργία του Παρατηρητηρίου πρέπει να στηρίζεται στην επιστημονική ανεξαρτησία, τη διεπιστημονική εκπροσώπηση και τη διαφάνεια.

Τι πρέπει να ελέγχουν οι πολίτες πριν επιλέξουν επαγγελματία

Η Ευγενία Γεωργάκα τονίζει ότι κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να γνωρίζει την επιστημονική εκπαίδευση, την επαγγελματική ιδιότητα και τα προσόντα του προσώπου στο οποίο απευθύνεται.

Όταν ένας επαγγελματίας παρουσιάζεται ως ψυχολόγος, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει την άδεια ή βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος.

Μπορεί επίσης να ενημερωθεί για την εξειδίκευση του επαγγελματία, το είδος των υπηρεσιών που παρέχει και τις αρχές δεοντολογίας που διέπουν τη συνεργασία τους.

Η καθηγήτρια υπενθυμίζει ότι η Ψυχολογία δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση ζητημάτων ψυχικής υγείας, αλλά αποτελεί αυτοτελή επιστήμη με εφαρμογές στην εκπαίδευση, την εργασία, την υγεία και άλλους τομείς.

Για την Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία, η επιτυχία του νέου πλαισίου θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή σαφών κανόνων και επιστημονικών κριτηρίων, με προτεραιότητα την προστασία των πολιτών και την εγκυρότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ