28η Οκτωβρίου: Το «ΟΧΙ» του 1940 και η αντίσταση των Ελλήνων – Χρόνια πολλά Ελλάδα!
Από την απόρριψη του ιταλικού τελεσιγράφου και τις μάχες στην Ήπειρο μέχρι τη γερμανική εισβολή και την Εθνική Αντίσταση, η ιστορική διαδρομή του 1940
Η 28η Οκτωβρίου 1940 σηματοδότησε την έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, μετά την απόρριψη του τελεσιγράφου που επέδωσε η Ιταλία στην ελληνική κυβέρνηση. Η ελληνική αντίσταση στην εισβολή, οι επιχειρήσεις στα ορεινά μέτωπα της Ηπείρου και της Αλβανίας και, αργότερα, ο αγώνας κατά της γερμανικής Κατοχής αποτελούν διαδοχικά κεφάλαια της ελληνικής ιστορίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, ο Ιταλός πρεσβευτής Εμανουέλε Γκράτσι επέδωσε στον πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά τελεσίγραφο της κυβέρνησης του Μπενίτο Μουσολίνι, με το οποίο απαιτούνταν να επιτραπεί η κατάληψη στρατηγικών σημείων της ελληνικής επικράτειας.
Ο Μεταξάς απέρριψε την απαίτηση, ενώ λίγες ώρες αργότερα οι ιταλικές δυνάμεις εισέβαλαν από την Αλβανία.
Η άρνηση αυτή έμεινε στην ιστορία ως το «ΟΧΙ», το οποίο συνδέθηκε με την κινητοποίηση του ελληνικού πληθυσμού και την αντίσταση στην εισβολή.
Οι μάχες στα βουνά της Ηπείρου
Ο ελληνικός στρατός αντιμετώπισε τις ιταλικές δυνάμεις σε ένα ιδιαίτερα δύσκολο ορεινό περιβάλλον, με τις καιρικές συνθήκες να επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις.
Μετά την αρχική άμυνα, οι ελληνικές δυνάμεις πέρασαν στην αντεπίθεση και προωθήθηκαν σε περιοχές της νότιας Αλβανίας, καταλαμβάνοντας πόλεις όπως η Κορυτσά και το Αργυρόκαστρο.
Στην υποστήριξη των στρατιωτών συμμετείχαν και άμαχοι, με ιδιαίτερη τη συμβολή των γυναικών της Ηπείρου, οι οποίες μετέφεραν εφόδια και πολεμοφόδια σε δύσβατες ορεινές διαδρομές.
Παράλληλα, γυναίκες σε ολόκληρη την Ελλάδα συγκέντρωναν ρουχισμό και έπλεκαν μάλλινα είδη για τους στρατιώτες που επιχειρούσαν σε συνθήκες έντονου ψύχους.
Η γερμανική εισβολή τον Απρίλιο του 1941
Η πολεμική κατάσταση άλλαξε τον Απρίλιο του 1941, όταν η ναζιστική Γερμανία επιτέθηκε στην Ελλάδα από τα βόρεια σύνορα.
Παρά την αντίσταση των ελληνικών και συμμαχικών δυνάμεων, η γερμανική προέλαση οδήγησε στην κατάληψη της χώρας και στην έναρξη της περιόδου της Κατοχής.
Η Ελλάδα βρέθηκε υπό τον έλεγχο των δυνάμεων του Άξονα, με την κατοχική διοίκηση να επιβάλλει περιορισμούς και τον πληθυσμό να αντιμετωπίζει σοβαρές στερήσεις.
Η ανάπτυξη της Εθνικής Αντίστασης
Στα χρόνια που ακολούθησαν συγκροτήθηκαν αντιστασιακές οργανώσεις, οι οποίες ανέπτυξαν ένοπλη δράση, δίκτυα πληροφοριών και επιχειρήσεις δολιοφθοράς.
Μεταξύ των σημαντικότερων οργανώσεων ήταν το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ, καθώς και ο ΕΔΕΣ με τις Εθνικές Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών (ΕΟΕΑ), υπό τον Ναπολέοντα Ζέρβα.
Στην αντιστασιακή δραστηριότητα συμμετείχαν επίσης άλλες οργανώσεις και ομάδες, με διαφορετική πολιτική συγκρότηση και παρουσία σε διάφορες περιοχές της χώρας.
Ο Γοργοπόταμος και η συνεργασία των αντιστασιακών δυνάμεων
Μία από τις σημαντικότερες επιχειρήσεις της Εθνικής Αντίστασης πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 25ης προς 26η Νοεμβρίου 1942, με την ανατίναξη της σιδηροδρομικής γέφυρας του Γοργοποτάμου.
Στην επιχείρηση συνεργάστηκαν δυνάμεις του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ, μαζί με Βρετανούς σαμποτέρ.
Η καταστροφή της γέφυρας προκάλεσε διακοπή στη σιδηροδρομική σύνδεση που χρησιμοποιούσαν οι δυνάμεις κατοχής και αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα κοινής αντιστασιακής δράσης.
Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε περισσότερο από έναν χρόνο μετά τη γερμανική εισβολή στη Σοβιετική Ένωση, τον Ιούνιο του 1941, και συνεπώς δεν συνδέεται χρονικά με την έναρξη εκείνης της εκστρατείας.
Από τις επιχειρήσεις του 1940 μέχρι την οργανωμένη αντίσταση στα χρόνια της Κατοχής, η ελληνική συμμετοχή στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο περιλάμβανε τόσο τη δράση των Ενόπλων Δυνάμεων όσο και τη συμβολή του άμαχου πληθυσμού.






