Ογδόντα έξι χρόνια συμπληρώνονται από την 28η Οκτωβρίου 1940, όταν η Ελλάδα απέρριψε το ιταλικό τελεσίγραφο και βρέθηκε αντιμέτωπη με την εισβολή των δυνάμεων του Μπενίτο Μουσολίνι. Η αντίσταση του ελληνικού στρατού, οι μάχες στα βουνά της Αλβανίας και η συμμετοχή χιλιάδων στρατιωτών, ανάμεσά τους και Κρητικών, διαμόρφωσαν μία από τις σημαντικότερες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Πέρα από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, ο πόλεμος σημάδεψε την καθημερινότητα ολόκληρης της χώρας. Οικογένειες αποχωρίστηκαν τους ανθρώπους τους, κάτοικοι ορεινών χωριών συμμετείχαν στον ανεφοδιασμό και οι στρατιώτες κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν, εκτός από τον εχθρό, τις ιδιαίτερα δύσκολες καιρικές συνθήκες.
Το ιταλικό τελεσίγραφο και η απόφαση της Ελλάδας
Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, ο Ιταλός πρέσβης στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι, επισκέφθηκε τον πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά, μεταφέροντας το τελεσίγραφο της κυβέρνησης Μουσολίνι.
Η Ιταλία απαιτούσε να επιτραπεί στις στρατιωτικές δυνάμεις της να καταλάβουν στρατηγικές θέσεις στην ελληνική επικράτεια. Η ελληνική πλευρά απέρριψε την απαίτηση, με την άρνηση να καταγράφεται στην ιστορία ως το «Όχι».
Λίγες ώρες αργότερα, ιταλικά στρατεύματα επιτέθηκαν από την Αλβανία, η οποία βρισκόταν υπό ιταλική κατοχή.
Η σύγκρουση δεν ξέσπασε χωρίς προειδοποιητικά σημάδια. Στις 15 Αυγούστου 1940, το ελληνικό καταδρομικό «Έλλη» είχε βυθιστεί στην Τήνο από το ιταλικό υποβρύχιο «Delfino», σε μια από τις σοβαρότερες προκλήσεις που είχαν προηγηθεί της εισβολής.
Η αντίσταση στο Καλπάκι και η ελληνική αντεπίθεση
Η αρχική ιταλική προέλαση συνάντησε ισχυρή αντίσταση στην Ήπειρο.
Η VIII Μεραρχία, υπό τη διοίκηση του υποστράτηγου Χαράλαμπου Κατσιμήτρου, υπερασπίστηκε την περιοχή Ελαίας–Καλαμά, με επίκεντρο το Καλπάκι, σημείο ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας για την πρόσβαση προς τα Ιωάννινα.
Από τις 2 έως τις 8 Νοεμβρίου 1940, οι ελληνικές δυνάμεις απέκρουσαν τις ιταλικές επιθέσεις, αξιοποιώντας τις οχυρωμένες θέσεις τους και το ορεινό ανάγλυφο.
Η επιτυχία της άμυνας επέτρεψε την εκδήλωση ελληνικής αντεπίθεσης, με τις επιχειρήσεις να μεταφέρονται στο αλβανικό έδαφος.
Στις 22 Νοεμβρίου 1940, ο ελληνικός στρατός εισήλθε στην Κορυτσά, καταγράφοντας μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες της εκστρατείας.
Οι εξελίξεις στο ελληνοαλβανικό μέτωπο προσέλκυσαν το ενδιαφέρον και εκτός Ελλάδας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι δυνάμεις του Άξονα είχαν ήδη επικρατήσει σε σημαντικό μέρος της Ευρώπης.
Οι γυναίκες της Πίνδου και η ζωή στα μετόπισθεν
Καθοριστική για την υποστήριξη των στρατιωτικών μονάδων υπήρξε η συμμετοχή του άμαχου πληθυσμού.
Οι γυναίκες της Πίνδου ανέλαβαν τη μεταφορά τροφίμων, πυρομαχικών, ρουχισμού και άλλων απαραίτητων εφοδίων προς τις ορεινές θέσεις των στρατιωτών.
Μέσα σε δύσβατες διαδρομές και αντίξοες καιρικές συνθήκες, συνέβαλαν στην τροφοδοσία των μονάδων που επιχειρούσαν στο μέτωπο.
Η προσφορά τους έχει καταγραφεί σε ιστορικές μαρτυρίες, μεταξύ των οποίων και εκείνες που έχουν παρουσιαστεί από την ΕΡΤ.
Την ίδια περίοδο, η επιστράτευση άλλαξε τη ζωή στις πόλεις και στα χωριά. Πολλές οικογένειες βρέθηκαν χωρίς τα μέλη τους που είχαν αναχωρήσει για τον πόλεμο, ενώ η καλλιτεχνική δραστηριότητα προσαρμόστηκε στις νέες συνθήκες.
Πολεμικές επιθεωρήσεις, τραγούδια και σατιρικές παραστάσεις αποτέλεσαν μέρος της προσπάθειας ενίσχυσης του ηθικού.
Η V Μεραρχία Κρητών στο αλβανικό μέτωπο
Η Κρήτη είχε σημαντική συμμετοχή στον ελληνοϊταλικό πόλεμο μέσω της V Μεραρχίας Κρητών, με έδρα τα Χανιά.
Στη σύνθεσή της περιλαμβάνονταν το 14ο Σύνταγμα Πεζικού Χανίων, το 43ο Σύνταγμα Πεζικού Ηρακλείου, το 44ο Σύνταγμα Πεζικού Ρεθύμνου και το V Σύνταγμα Ορεινού Πυροβολικού, με έδρα τη Σούδα.
Μετά την επιστράτευση, οι μονάδες της Μεραρχίας μεταφέρθηκαν από το νησί στην ηπειρωτική Ελλάδα και στη συνέχεια συμμετείχαν στις επιχειρήσεις του αλβανικού μετώπου.
Οι Κρητικοί στρατιώτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με το δύσκολο ορεινό έδαφος, τις χαμηλές θερμοκρασίες, τις χιονοπτώσεις και τις ελλείψεις στον ανεφοδιασμό, παράλληλα με τις συνεχείς πολεμικές επιχειρήσεις.
Οι μάχες στην Τρεμπεσίνα και στο Σεντέλι
Ιδιαίτερη θέση στην πολεμική δράση της V Μεραρχίας Κρητών κατέχουν οι επιχειρήσεις στην Τρεμπεσίνα και στο Σεντέλι.
Στην ιστορική έρευνα του Μιχάλη Παπαηλιάκη περιγράφεται η συμμετοχή των κρητικών συνταγμάτων στις συγκρούσεις για την κατάληψη ορεινών θέσεων και οικισμών.
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στο 43ο Σύνταγμα Πεζικού Ηρακλείου, το οποίο συμμετείχε στις μάχες του Φεβρουαρίου 1941.
Οι επιχειρήσεις πραγματοποιήθηκαν σε ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες, με τους στρατιώτες να επιχειρούν σε χιονισμένες πλαγιές και δυσπρόσιτα υψώματα.
Από το αλβανικό μέτωπο στη γερμανική εισβολή
Η πορεία του πολέμου μεταβλήθηκε τον Απρίλιο του 1941, όταν η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε στην Ελλάδα.
Η γερμανική επίθεση οδήγησε στην κατάληψη της ηπειρωτικής χώρας, ενώ λίγες εβδομάδες αργότερα οι επιχειρήσεις μεταφέρθηκαν στην Κρήτη.
Στις 20 Μαΐου 1941, οι γερμανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν την αεραποβατική επίθεση εναντίον του νησιού, σηματοδοτώντας την έναρξη της Μάχης της Κρήτης.
Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν έως την 1η Ιουνίου 1941, με την ολοκλήρωση της κατάληψης του νησιού και την έναρξη της περιόδου της γερμανικής Κατοχής.
Έτσι, η Κρήτη, που είχε ήδη στείλει τους στρατιώτες της στα βουνά της Αλβανίας, βρέθηκε λίγους μήνες αργότερα στο επίκεντρο των πολεμικών επιχειρήσεων, αυτή τη φορά στο δικό της έδαφος.
και Facebook 
