Συντάξεις: Κρίσιμη δίκη για 440.000 συνταξιούχους – Στο τραπέζι μικρότερες κρατήσεις και νέα αναδρομικά

Κρίσιμη για περίπου 440.000 συνταξιούχους είναι η δικαστική μάχη που αφορά τον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), καθώς η έκβασή της ενδέχεται να επηρεάσει τις κρατήσεις στις κύριες συντάξεις και να δημιουργήσει νέα δεδομένα για ενδεχόμενες διεκδικήσεις αναδρομικών.

Η υπόθεση εξετάζεται σε πιλοτική δίκη και το αποτέλεσμα αναμένεται να αποτελέσει οδηγό για το μέλλον της ΕΑΣ, ιδιαίτερα ενόψει του 2027.

Στο επίκεντρο βρίσκονται περίπου 440.000 συνταξιούχοι με κύριες συντάξεις άνω των 1.468,02 ευρώ, στους οποίους επιβάλλεται σήμερα η συγκεκριμένη εισφορά.

Σύμφωνα με το Capital.gr, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι η κατάργηση της ΕΑΣ αυτής καθαυτής, αλλά ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται η παρακράτηση.

Τι καλείται να κρίνει το δικαστήριο

Το βασικό νομικό ερώτημα είναι εάν το ισχύον σύστημα υπολογισμού της εισφοράς βρίσκεται σε συμφωνία με τις συνταγματικές αρχές.

Σήμερα ο συντελεστής της ΕΑΣ, ο οποίος ανάλογα με το κλιμάκιο κυμαίνεται από 3% έως 14%, εφαρμόζεται στο σύνολο του ποσού της σύνταξης και όχι αποκλειστικά στο τμήμα που βρίσκεται πάνω από το όριο των 1.468,02 ευρώ.

Ακριβώς αυτόν τον μηχανισμό αμφισβητεί η προσφυγή που έχει κατατεθεί.

Η πλευρά των προσφευγόντων υποστηρίζει ότι ο συγκεκριμένος τρόπος υπολογισμού προκαλεί δυσανάλογη επιβάρυνση, ζητώντας ουσιαστικά την εφαρμογή ενός περισσότερο αναλογικού συστήματος.

Το παράδειγμα με σύνταξη 2.000 ευρώ

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που χρησιμοποιείται για να αποτυπωθεί η διαφορά μεταξύ των δύο μοντέλων.

Για συνταξιούχο που λαμβάνει σύνταξη 2.000 ευρώ και υπάγεται, σύμφωνα με το παράδειγμα της προσφυγής, σε κράτηση 6%, ο συγκεκριμένος συντελεστής εφαρμόζεται σήμερα σε ολόκληρο το ποσό.

Η θέση που προβάλλεται στη δικαστική διαμάχη είναι ότι, με ένα αναλογικότερο μοντέλο, η εισφορά θα έπρεπε να επιβάλλεται μόνο στα 532 ευρώ που υπερβαίνουν το όριο των 1.468,02 ευρώ.

Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να περιορίσει αισθητά το ύψος της μηνιαίας κράτησης για τους συνταξιούχους που υπάγονται στην ΕΑΣ.

Η εισήγηση που αποκτά ιδιαίτερη σημασία

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά στην υπόθεση η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Capital.gr από νομικούς κύκλους, η εισήγηση κινείται προς την κατεύθυνση αλλαγής του τρόπου υπολογισμού, ώστε η εισφορά να εφαρμόζεται αποκλειστικά στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το όριο απαλλαγής.

Η εισήγηση δεν αποτελεί απόφαση και δεν δεσμεύει την Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία θα έχει τον τελικό λόγο.

Αποτελεί, ωστόσο, ένα σημαντικό δεδομένο στη δικαστική διαδικασία και δείχνει μία από τις κατευθύνσεις που τίθενται προς εξέταση.

Τι μπορεί να σημαίνει για τα αναδρομικά

Ενδεχόμενη αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη οικονομική σημασία για τους περίπου 440.000 συνταξιούχους.

Πέρα από τις πιθανές μικρότερες μελλοντικές κρατήσεις, μια δικαστική κρίση που θα αμφισβητούσε το υφιστάμενο μοντέλο θα μπορούσε να δημιουργήσει έδαφος για νέες διεκδικήσεις αναδρομικών.

Το εάν, σε ποια έκταση και για ποιο χρονικό διάστημα θα μπορούσαν να προκύψουν τέτοιες αξιώσεις θα εξαρτηθεί, ωστόσο, από το ακριβές περιεχόμενο και το εύρος της τελικής δικαστικής απόφασης.

Περίπου 10 δισ. ευρώ από το 2010

Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων θεσμοθετήθηκε το 2010 και έκτοτε αποτελεί σταθερό μηχανισμό χρηματοδότησης του ασφαλιστικού συστήματος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, από την εφαρμογή της μέχρι σήμερα έχουν παρακρατηθεί περίπου 10 δισ. ευρώ από τις συντάξεις.

Τα χρήματα κατευθύνονται στο Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), τον αποθεματικό «κουμπαρά» που έχει δημιουργηθεί για τη μακροπρόθεσμη στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος απέναντι και στις πιέσεις που προκαλεί η δημογραφική γήρανση.

Οι πόροι του ΑΚΑΓΕ εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 23 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του 2026.

Η θέση του Συνηγόρου του Πολίτη

Ο σημερινός τρόπος λειτουργίας της ΕΑΣ έχει προκαλέσει κριτική και στο παρελθόν.

Ο Συνήγορος του Πολίτη είχε ταχθεί, με σχετικό πόρισμά του προς το υπουργείο Εργασίας, υπέρ ενός αναλογικότερου συστήματος υπολογισμού.

Μεταξύ άλλων είχε προτείνει την ύπαρξη σαφώς καθορισμένων απαλλασσόμενων ποσών, ώστε η επιβάρυνση να υπολογίζεται αναλογικότερα και να αποφεύγονται στρεβλώσεις.

Οι σχετικές προτάσεις, ωστόσο, δεν είχαν μέχρι σήμερα οδηγήσει σε αλλαγή του συστήματος.

Πλέον, το ενδιαφέρον στρέφεται στην κρίση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, καθώς η συγκεκριμένη πιλοτική δίκη μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργεί η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων τα επόμενα χρόνια.