Μια διαφορετική εικόνα από τη γενικευμένη δημογραφική υποχώρηση της Ελλάδας παρουσιάζουν ορισμένες περιοχές της χώρας, με την Κρήτη και ιδιαίτερα το Ρέθυμνο να ξεχωρίζουν στα στοιχεία για τις γεννήσεις.
Η πτώση σε εθνικό επίπεδο είναι εντυπωσιακή. Μέσα σε περίπου 15 χρόνια, από το 2009 έως το 2024, οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά περίπου 42%, από περίπου 117.000 σε λίγο πάνω από 68.000.
Το 2024, ωστόσο, υπήρχαν περιοχές που συνέχισαν να εμφανίζουν θετικό φυσικό ισοζύγιο. Ανάμεσά τους το Ρέθυμνο, το οποίο αποτέλεσε τη μοναδική Περιφερειακή Ενότητα της Κρήτης όπου οι γεννήσεις ξεπέρασαν τους θανάτους.
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ είναι χαρακτηριστικά: το 2024 στο Ρέθυμνο καταγράφηκαν 815 γεννήσεις και 810 θάνατοι, με το θετικό ισοζύγιο να είναι οριακό αλλά ιδιαίτερα σημαντικό μέσα στο σημερινό δημογραφικό περιβάλλον.
Η τάση στην Κρήτη παρουσιάζει ενδιαφέρον και στα νεότερα δεδομένα. Το 2025 ήταν η μοναδική Περιφέρεια της χώρας όπου καταγράφηκε αύξηση των γεννήσεων, της τάξης του 2,5%, την ώρα που πανελλαδικά οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά 4,2%.
Γιατί αντέχει περισσότερο η Κρήτη
Πίσω από την εικόνα δεν βρίσκεται ένας μόνο παράγοντας. Ο διευθυντής ερευνών του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, Βύρων Κοτζαμάνης, έχει επισημάνει ότι απαιτείται ένας συνδυασμός οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών που επιτρέπουν σε έναν νέο άνθρωπο να δημιουργήσει οικογένεια.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η ύπαρξη μιας ζωντανής τοπικής οικονομίας, η οποία δεν στηρίζεται αποκλειστικά στον τουρισμό, αλλά και στον πρωτογενή τομέα και στις υπηρεσίες.
Η δυνατότητα απασχόλησης και εξασφάλισης εισοδήματος χωρίς να είναι απαραίτητη μια μακρά και ιδιαίτερα δαπανηρή εκπαιδευτική διαδρομή περιορίζει, σύμφωνα με την ανάλυση του κ. Κοτζαμάνη, μέρος του κόστους που συνδέεται με την ανατροφή και τη μελλοντική επαγγελματική αποκατάσταση ενός παιδιού.
Εξίσου καθοριστικό θεωρείται το οικογενειακό και κοινωνικό δίκτυο υποστήριξης που εξακολουθεί να λειτουργεί στις μικρότερες πόλεις και κοινότητες. Παππούδες, γιαγιάδες και συγγενείς μπορούν να συνδράμουν καθημερινά στη φροντίδα των παιδιών, περιορίζοντας τόσο το οικονομικό κόστος όσο και τη δυσκολία συνδυασμού εργασίας και οικογένειας.
Οι μικρότερες αποστάσεις και οι διαφορετικοί ρυθμοί καθημερινότητας λειτουργούν επίσης υποστηρικτικά για οικογένειες με παιδιά.
Το Ρέθυμνο και οι νέοι
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Ρεθύμνου αποτελεί η ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού του. Με βάση τα στοιχεία της απογραφής του 2021, περίπου το 24,94% των κατοίκων της Περιφερειακής Ενότητας βρίσκεται μεταξύ 20 και 39 ετών, έναντι 22,03% στο σύνολο της χώρας.
Στην πόλη του Ρεθύμνου το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει στο 26,27%.
Πρόκειται για ένα κρίσιμο δημογραφικό πλεονέκτημα, καθώς μεγαλύτερη παρουσία ανθρώπων στις ηλικίες δημιουργίας οικογένειας συνεπάγεται και μεγαλύτερη δυναμική γεννήσεων.
Παράλληλα, στην περιοχή καταγράφεται παρουσία ανθρώπων που έφτασαν στην Κρήτη για εργασία ή σπουδές και στη συνέχεια επέλεξαν να παραμείνουν μόνιμα.
Ο δήμαρχος Ρεθύμνου Γιώργος Μαρινάκης έχει αποδώσει την εικόνα αυτή στις επαγγελματικές ευκαιρίες αλλά και στην ποιότητα ζωής που μπορεί να προσφέρει η Κρήτη, σημειώνοντας ότι επισκέπτες, εργαζόμενοι και φοιτητές επιλέγουν σε αρκετές περιπτώσεις να εγκατασταθούν μόνιμα στο νησί.
Τουρισμός, πρωτογενής παραγωγή, οικοδομή και υπηρεσίες δημιουργούν ένα ευρύτερο πεδίο απασχόλησης, ενώ η παρουσία του Πανεπιστημίου προσθέτει στο Ρέθυμνο έναν σημαντικό αριθμό νέων ανθρώπων.
Η εικόνα, πάντως, δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Το θετικό ισοζύγιο του Ρεθύμνου το 2024 ήταν μόλις πέντε άτομα, ενώ οι δημογραφικές τάσεις στο σύνολο της χώρας παραμένουν έντονα αρνητικές.
Το στεγαστικό κόστος, η οικονομική ανασφάλεια και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νεότερες ηλικίες εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρά εμπόδια στη δημιουργία οικογένειας.
Η Κρήτη, επομένως, δεν βρίσκεται έξω από τη δημογραφική κρίση. Διαθέτει όμως ορισμένα χαρακτηριστικά –απασχόληση, ισχυρότερη παρουσία νέων ανθρώπων, οικογενειακά δίκτυα και ποιότητα ζωής– που μέχρι στιγμής της επιτρέπουν να εμφανίζει μεγαλύτερες αντοχές σε σχέση με πολλές άλλες περιοχές της χώρας.
και Facebook 
