Σε τροχιά σχεδιασµού εισέρχονται δύο νέα, µεγάλης κλίµακας προγράµµατα στήριξης της ενεργειακής αναβάθµισης κατοικιών, µε επίκεντρο τα ευάλωτα νοικοκυριά, τα οποία προετοιµάζει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στο πλαίσιο του Κοινωνικού Κλιµατικού Ταµείου.
Δύο νέα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης για ευάλωτα νοικοκυριά
Πρόκειται για παρεµβάσεις που φιλοδοξούν να διευρύνουν αισθητά τον κύκλο των δικαιούχων και να κατευθύνουν πόρους άνω των 2 δισ. ευρώ σε νοικοκυριά µε χαµηλή ενεργειακή απόδοση και υψηλό ενεργειακό κόστος, επιχειρώντας να άρουν χρόνιες στρεβλώσεις που καθυστερούν την υλοποίηση αντίστοιχων προγραµµάτων.
Η κατεύθυνση των παρεµβάσεων αποτυπώθηκε ήδη σε δηµόσιες τοποθετήσεις της γενικής γραµµατέως Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων του ΥΠΕΝ, ∆έσποινας Παληαρούτα, η οποία προανήγγειλε ότι στο τέλος του 2026 θα προκηρυχθεί νέο, στοχευµένο «Εξοικονοµώ» για ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά.
Το πρόγραµµα θα χρηµατοδοτηθεί από το Κοινωνικό Κλιµατικό Ταµείο και θα αφορά αποκλειστικά συγκεκριµένες κοινωνικές οµάδες, µε τους συνολικούς πόρους που θα κατευθυνθούν στους δικαιούχους να υπερβαίνουν τα 2 δισ. ευρώ.
Πώς «σπάνε» οι δράσεις: Εξοικονομώ 1,3 δισ. ευρώ και πρόγραμμα θερμοσίφωνα – αντλιών θερμότητας 700 εκατ. ευρώ
Σύµφωνα µε τον σχεδιασµό που βρίσκεται σε εξέλιξη, το πακέτο αυτό θα «σπάσει» σε δύο βασικές δράσεις που εκτιµάται ότι θα ενεργοποιηθούν το 2027: ένα νέο «Εξοικονοµώ» για ευάλωτους µε προϋπολογισµό περίπου 1,3 δισ. ευρώ και ένα παράλληλο πρόγραµµα αντικατάστασης θερµοσίφωνα και εγκατάστασης αντλιών θερµότητας, µε πόρους της τάξης των 700 εκατ. ευρώ.
Ποιοι θα είναι δικαιούχοι – Διευρυμένα εισοδηματικά όρια και νέα μοριοδότηση
Ο σχεδιασµός των νέων προγραµµάτων επιχειρεί να κινηθεί σε διαφορετική λογική σε σχέση µε προηγούµενους κύκλους, τόσο ως προς τον ορισµό των δικαιούχων όσο και ως προς τον τρόπο χρηµατοδότησης των παρεµβάσεων.
Πληροφορίες από την αγορά αναφέρουν ότι θα τεθούν διευρυµένα εισοδηµατικά όρια, ώστε να καλυφθεί µεγαλύτερο τµήµα νοικοκυριών που βρίσκονται στα όρια της ενεργειακής φτώχειας, ενώ δεν έχει ακόµη οριστικοποιηθεί η µεθοδολογία µοριοδότησης.
Το βέβαιο είναι ότι στόχος παραµένει η αντικατάσταση συστηµάτων θέρµανσης που βασίζονται σε ορυκτά καύσιµα µε πιο αποδοτικές και «καθαρές» λύσεις, µε παρεµβάσεις που θα εκτείνονται από την ενίσχυση της θερµοµόνωσης και την αντικατάσταση κουφωµάτων έως την εγκατάσταση σύγχρονων συστηµάτων θέρµανσης και ψύξης.
On-bill financing: Πληρωμή των παρεμβάσεων μέσω λογαριασμών ρεύματος
Κοµβικό στοιχείο του νέου σχήµατος αποτελεί η εισαγωγή µηχανισµού χρηµατοδότησης µέσω των λογαριασµών ηλεκτρικής ενέργειας, κατά τα πρότυπα ευρωπαϊκών αγορών. Το λεγόµενο on-bill financing προβλέπει ότι προµηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας θα µπορούν να καλύπτουν το αρχικό κόστος των παρεµβάσεων για τους πελάτες τους, µε την αποπληρωµή να γίνεται σε δόσεις µέσω των λογαριασµών ρεύµατος.
Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να ξεπεραστεί το βασικό εµπόδιο που αντιµετωπίζουν πολλά νοικοκυριά, δηλαδή αδυναµία κάλυψης της αρχικής επένδυσης για εργασίες εξοικονόµησης ενέργειας, ακόµη κι αν αυτές οδηγούν σε χαµηλότερους λογαριασµούς στο µέλλον.
Εκτιµάται ότι το νέο «Εξοικονοµώ» θα µπορούσε να καλύψει περίπου 100.000 νοικοκυριά, δηµιουργώντας νέο κύκλο ζήτησης στην αγορά ενεργειακών παρεµβάσεων.
Καθυστερήσεις και τεχνικά εμπόδια
Η πορεία των προγραµµάτων, ωστόσο, που ήδη «τρέχουν» προκαλεί έντονο προβληµατισµό σε επαγγελµατίες του κλάδου και στην αγορά εξοπλισµού. Οι στενές προθεσµίες του Ταµείου Ανάκαµψης, σε συνδυασµό µε την περιορισµένη διαθεσιµότητα συνεργείων, µηχανικών και ενεργειακών επιθεωρητών, δηµιουργούν ασφυκτικό πλαίσιο υλοποίησης.
Παράγοντες της αγοράς εκτιµούν ότι στον κύκλο του «Εξοικονοµώ» του 2025 η ολοκλήρωση των έργων δύσκολα θα ξεπεράσει το 50% των εγκεκριµένων αιτήσεων, γεγονός που αποτυπώνει τις πρακτικές δυσκολίες εφαρµογής σε µεγάλη κλίµακα.
Τεχνικά εµπόδια Παράλληλα, µε βραδείς ρυθµούς προχώρησε στην πράξη το πρόγραµµα «Αλλάζω Σύστηµα Θέρµανσης και Θερµοσίφωνα», καθώς µεγάλος αριθµός ωφελουµένων άφησε για την τελευταία στιγµή τη δέσµευση των vouchers, ενώ τεχνικά εµπόδια και καθυστερήσεις στην εκκίνηση επιβάρυναν το ήδη δύσκολο χρονοδιάγραµµα.
Η έναρξη λίγο πριν από το τέλος του 2025, σε συνδυασµό µε την υλοποίηση µέσα στην «καρδιά» του χειµώνα, λειτούργησε ανασταλτικά, αφού ελάχιστα νοικοκυριά είναι διατεθειµένα να διακόψουν τη θέρµανση για εργασίες εγκατάστασης, ιδίως όταν πρόκειται για αντλίες θερµότητας.
Τα χαµηλά ποσοστά ενεργοποίησης των επιταγών οδήγησαν το ΥΠΕΝ σε παράταση των προθεσµιών, µε νέα καταληκτική ηµεροµηνία για τη δέσµευση των vouchers εξοπλισµού την 24η Φεβρουαρίου και για τις υπηρεσίες τη 12η Μαρτίου, ενώ κάθε επιταγή θα πρέπει να αξιοποιηθεί εντός 90 ηµερών από την έκδοσή της. Παρά το µεγάλο ενδιαφέρον µε πάνω από 192.000 αιτήσεις και προϋπολογισµό που ξεπέρασε τα 647 εκατ. ευρώ, έως τα τέλη Ιανουαρίου, µόλις ένα µικρό µέρος των κονδυλίων είχε µετατραπεί σε πραγµατικές δεσµεύσεις και εγκαταστάσεις, επιβεβαιώνοντας ότι η µετάβαση από την έγκριση στην υλοποίηση παραµένει το πιο δύσκολο στάδιο.
Η εικόνα διαφοροποιείται ανά τεχνολογία και περιοχή. Οι ηλιακοί θερµοσίφωνες κινούνται ταχύτερα, καθώς το χαµηλότερο κόστος και η απλούστερη εγκατάσταση επιτρέπουν πιο γρήγορη ολοκλήρωση, σε αντίθεση µε τις αντλίες θερµότητας που η πρόοδος παραµένει πιο αργή, λόγω πρόσθετων τεχνικών απαιτήσεων και ίδιας συµµετοχής, που σε αρκετές περιπτώσεις φθάνει τα 4.000-5.000 ευρώ. Ετσι, µέρος των δικαιούχων καθυστερεί να προχωρήσει σε εγκατάσταση, παρότι έχει εγκριθεί.
και Facebook 
