ΕΚΤ: Επίμονος ο πληθωρισμός στα τρόφιμα στην Ευρωζώνη – Κρέας, καφές και σοκολάτα στο επίκεντρο των ανατιμήσεων

Σε ένα από τα σοβαρότερα διαρθρωτικά προβλήματα για τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης εξελίσσεται ο πληθωρισμός στα τρόφιμα, ο οποίος εξακολουθεί να κινείται αισθητά υψηλότερα από τα επίπεδα της περιόδου πριν από την πανδημία.

Αυτό προκύπτει από πρόσφατη μελέτη της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία αποδίδει την εξέλιξη κυρίως στις αυξήσεις των διεθνών τιμών βασικών προϊόντων.

Σύμφωνα με την ανάλυση, ο γενικός δείκτης τιμών τροφίμων στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 2,9% στο ενδεκάμηνο Ιανουαρίου – Νοεμβρίου 2025, ξεπερνώντας τον μακροχρόνιο προ πανδημίας μέσο όρο του 2,2%. Τον μεγαλύτερο ρόλο στις ανατιμήσεις διαδραμάτισαν συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, όπως κρέας, καφές, τσάι, κακάο, σοκολάτα και γλυκά.

Παρότι τα προϊόντα αυτά έχουν συντελεστή στάθμισης μικρότερο του 25% στον συνολικό δείκτη τροφίμων, ευθύνονται για πάνω από το 50% της ετήσιας αύξησης του πληθωρισμού τροφίμων. Αντίθετα, στις υπόλοιπες κατηγορίες τροφίμων παρατηρείται σε γενικές γραμμές ομαλοποίηση των τιμών, μετά το ισχυρό σοκ της περιόδου 2022–2023, όταν ο δείκτης είχε φτάσει στο ιστορικό υψηλό του 15,5% τον Μάρτιο του 2023.

Από την πανδημία στον πόλεμο και την κλιματική κρίση

Η μελέτη της ΕΚΤ υπενθυμίζει ότι το κύμα ανατιμήσεων ξεκίνησε ήδη από την περίοδο της πανδημίας, λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή. Οι πιέσεις εντάθηκαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, επηρεάζοντας αρχικά προϊόντα όπως σιτάρι, δημητριακά, ζάχαρη, αυγά και γαλακτοκομικά.

Ακολούθησε η έντονη άνοδος στις διεθνείς τιμές του ελαιολάδου, εξαιτίας της μειωμένης παραγωγής στις μεσογειακές χώρες, ενώ τα τελευταία δύο χρόνια το κύριο βάρος για τους καταναλωτές προέρχεται από κρέας, σοκολάτα, κακάο και καφέ.

Έντονες διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές

Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα του καφέ: οι διεθνείς τιμές του υπερδιπλασιάστηκαν στις αρχές του 2025 σε σύγκριση με τις αρχές του 2024. Στη συνέχεια, σύμφωνα με στοιχεία του Trading Economics, υποχώρησαν κατά 28% από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο 2025, για να ακολουθήσει νέα άνοδος περίπου 40% έως τον Νοέμβριο, πριν καταγραφεί νέα διόρθωση.

Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές μετακυλίονται με χρονική καθυστέρηση στις τιμές καταναλωτή, όπως έχει δείξει και παλαιότερη έρευνα του Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και οι μειώσεις στις διεθνείς αγορές εμφανίζονται αργότερα στο ράφι.

Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στη σοκολάτα, με τη διεθνή τιμή να εκτοξεύεται από το δεύτερο εξάμηνο του 2023, να κορυφώνεται τον Απρίλιο 2024 και να παραμένει έως σήμερα σε υψηλά επίπεδα, παρά τη μερική αποκλιμάκωση.

Κρέας: περιορισμένη προσφορά και ισχυρή ζήτηση

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις αυξήσεις στο μοσχαρίσιο κρέας. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι τιμές παραγωγού στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 28% σε ετήσια βάση στα τέλη Νοεμβρίου 2025. Μετά από μια σύντομη σταθεροποίηση τον Οκτώβριο, οι τιμές επανήλθαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, λόγω της διαρθρωτικά περιορισμένης διαθεσιμότητας ζώων και της ισχυρής παγκόσμιας ζήτησης.

Στο πρώτο εννεάμηνο του 2025, η παραγωγή βόειου κρέατος στην ΕΕ μειώθηκε κατά 3,7%, με έντονες απώλειες σε μεγάλους παραγωγούς όπως η Γερμανία (-6,8%), η Γαλλία (-2,8%) και η Ισπανία (-2,8%). Το κενό αυτό καλύφθηκε εν μέρει από αύξηση εισαγωγών κατά 14,2% στο πρώτο οκτάμηνο του έτους.

Την ίδια τάση καταγράφει και ο FAO, σημειώνοντας ότι ο δείκτης τιμών κρέατος αυξήθηκε κατά 5,1% το 2025. Ενώ οι τιμές για βόειο και πρόβειο κρέας εκτινάχθηκαν, οι τιμές στο χοιρινό υποχώρησαν λόγω μειωμένης διεθνούς ζήτησης, και στο κοτόπουλο σημειώθηκε μικρή πτώση λόγω αυξημένης προσφοράς.

Μισθοί και λιανεμπόριο

Η ανάλυση της ΕΚΤ δείχνει ότι στον πληθωρισμό τροφίμων συμβάλλει και η αύξηση των μισθών στον τομέα του λιανεμπορίου. Τα στοιχεία για το 2025 αποτυπώνουν ότι οι αμοιβές στο εμπόριο, τις μεταφορές και τα καταλύματα παρέμειναν σημαντικά υψηλότερες σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα, ασκώντας πρόσθετες πιέσεις στις τελικές τιμές.

Προοπτικές για το 2026

Παρά την επίμονη ακρίβεια, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη. Εκτιμά ότι ο πληθωρισμός τροφίμων θα υποχωρήσει αισθητά το 2026, πλησιάζοντας το 2% προς τα τέλη του έτους, καθώς θα εξασθενήσει σταδιακά ο αντίκτυπος των προηγούμενων διεθνών ανατιμήσεων, ιδίως μετά το καλοκαίρι.