Οι πιο πρόσφατες υποβρύχιες αποστολές έφεραν ξανά στο φως ένα από τα πιο μυστηριώδη ζώα των ωκεανών, υπενθυμίζοντας πόσα λίγα γνωρίζουμε για τη ζωή κάτω από τα όρια του φωτός. Η Stygiomedusa gigantea, μια γιγάντια μέδουσα που κινείται αργά στο σκοτάδι, καταγράφεται σποραδικά από σύγχρονα τηλεκατευθυνόμενα οχήματα, προκαλώντας νέο κύμα ενδιαφέροντος στους βιολόγους βαθέων υδάτων.
Παρότι το μέγεθός της είναι εντυπωσιακό, οι εμφανίσεις της παραμένουν εξαιρετικά σπάνιες. Ο λόγος δεν είναι η έλλειψη πληθυσμού, αλλά το περιβάλλον στο οποίο ζει: απομονωμένες ζώνες του ωκεανού, όπου η παραμονή ερευνητικών μέσων είναι περιορισμένη και τεχνικά απαιτητική. Κάθε καταγραφή της θεωρείται πολύτιμη, καθώς προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της κατανόησης των οικοσυστημάτων του βυθού.
Η επιστημονική κοινότητα γνωρίζει το είδος εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. Η Stygiomedusa gigantea περιγράφηκε επίσημα το 1910, ωστόσο από τότε οι επιβεβαιωμένες παρατηρήσεις της είναι ελάχιστες. Αυτό το κενό δεδομένων έχει αφήσει αναπάντητα βασικά ερωτήματα για τον τρόπο που τρέφεται, αναπαράγεται και προσανατολίζεται σε συνθήκες απόλυτου σκότους.
Τα τελευταία χρόνια, η εξέλιξη της τεχνολογίας αρχίζει να αλλάζει την εικόνα. Υποβρύχιες κάμερες υψηλής ευκρίνειας και ρομποτικά σκάφη καταφέρνουν να λειτουργούν για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα σε μεγάλα βάθη, αποκαλύπτοντας στιγμιότυπα που μέχρι πρότινος ήταν αδύνατο να καταγραφούν. Μέσα από αυτά τα βίντεο, οι επιστήμονες επιχειρούν να χαρτογραφήσουν τόσο τη γεωγραφική κατανομή όσο και τα συνήθη βάθη κίνησης του είδους.
Αυτό που ξεχωρίζει άμεσα είναι η ιδιαίτερη μορφολογία της. Αντί για λεπτά πλοκάμια, διαθέτει τέσσερις πλατείς και επίπεδους βραχίονες, οι οποίοι μπορούν να ξεπεράσουν τα 10 μέτρα σε μήκος. Η κίνησή τους είναι αργή και σχεδόν τελετουργική, δημιουργώντας μια εκτεταμένη ζώνη επαφής στο νερό. Σε ένα περιβάλλον όπου η τροφή είναι περιορισμένη, αυτή η «παθητική» στρατηγική αυξάνει τις πιθανότητες σύλληψης οργανισμών χωρίς ενεργό καταδίωξη.
Εξίσου εντυπωσιακές είναι οι διαστάσεις της καμπάνας της. Η διάμετρός της μπορεί να ξεπεράσει το 1 μέτρο, κατατάσσοντας τη μέδουσα ανάμεσα στις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί ποτέ. Όταν ο τεχνητός φωτισμός των υποβρυχίων διαπερνά το σκοτάδι, αποκαλύπτονται αποχρώσεις καστανοκόκκινες ή κιτρινωπές, ένα χρώμα που διευκολύνει την αναγνώρισή της στα πλάνα των αποστολών.
Αν και θεωρείται κάτοικος μεγάλων βάθων, συνήθως μεταξύ 1.000 και 3.000 μέτρων, ορισμένες καταγραφές την έχουν εντοπίσει σε πολύ πιο ρηχά νερά, από 80 έως 280 μέτρα. Αυτές οι απρόσμενες εμφανίσεις δημιουργούν νέα ερωτήματα για τις μετακινήσεις της και το κατά πόσο αλλάζει βάθος σε διαφορετικές φάσεις της ζωής της.
Ένα ακόμη στοιχείο που εντείνει το επιστημονικό ενδιαφέρον είναι η απουσία γνωστών κεντρικών κυττάρων, του συνηθισμένου μηχανισμού άμυνας και σύλληψης τροφής στις περισσότερες μέδουσες. Το χαρακτηριστικό αυτό ανατρέπει καθιερωμένες αντιλήψεις για τη βιολογία των κνιδοζώων και αφήνει ανοιχτό το πεδίο για νέες ερμηνείες γύρω από την εξέλιξη της ζωής στα ακραία βάθη των ωκεανών.
και Facebook 
