Κρήτη: Σενάρια ελληνοτουρκικής κρίσης για τις έρευνες της Chevron – Στο τραπέζι ακόμη και πολεμικά πλοία

Μόλις τέσσερα λεπτά της μοίρας από το τουρκολιβυκό – Το σενάριο που ανησυχεί

Στο επίκεντρο μιας πιθανής νέας ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης βρίσκεται η θαλάσσια περιοχή νότια και ανατολικά της Κρήτης, καθώς οι προγραμματισμένες έρευνες υδρογονανθράκων της κοινοπραξίας Chevron – HELLENiQ ENERGY επαναφέρουν στο προσκήνιο τις αντικρουόμενες διεκδικήσεις Ελλάδας, Τουρκίας και Λιβύης. Σύμφωνα με ανάλυση της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ», το ανατολικό όριο του οικοπέδου «Κρήτη 2» απέχει μόλις τέσσερα λεπτά της μοίρας από το δυτικό άκρο της γραμμής του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019, ενώ ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών αδειοδοτήσεων προς την Κάσο και την Κάρπαθο θα μπορούσε, κατά εκτιμήσεις αναλυτών, να προκαλέσει σοβαρή ένταση.

Το κρίσιμο γεωγραφικό σημείο βρίσκεται κοντά στον 26ο μεσημβρινό ανατολικά, εκεί όπου συναντώνται διαφορετικές προσεγγίσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

Το οικόπεδο «Κρήτη 2» εκτείνεται έως περίπου τις 26°15′ ανατολικά, ενώ η γραμμή που προβλέπει το τουρκολιβυκό μνημόνιο αρχίζει στις 26°19′.

Παρότι η απόσταση στον χάρτη είναι περιορισμένη, η σημασία της για τις μελλοντικές ενεργειακές δραστηριότητες και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις θεωρείται ιδιαίτερα μεγάλη.

Πότε προγραμματίζονται οι έρευνες της Chevron

Η κοινοπραξία Chevron – HELLENiQ ENERGY έχει ήδη προχωρήσει στο πρώτο αίτημα για έκδοση NAVTEX, το οποίο αφορά τα θαλάσσια οικόπεδα «Α2» και «Νότια της Πελοποννήσου».

Σύμφωνα με έγγραφο του υπουργείου Ναυτιλίας της 17ης Νοεμβρίου, το χρονικό διάστημα που προβλέπεται για τις εργασίες εκτείνεται από τις 20 Νοεμβρίου 2026 έως τις 31 Ιανουαρίου 2027.

Στο επιχειρησιακό πρόγραμμα περιλαμβάνονται το σεισμογραφικό σκάφος «Ramform Tethys» και δύο πλοία υποστήριξης.

Σε επόμενο στάδιο αναμένεται να ακολουθήσουν οι περιοχές «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2», με ορίζοντα το 2027.

Παραμένει, μάλιστα, ανοιχτό το ενδεχόμενο οι εργασίες νότια του νησιού να ξεκινήσουν πριν από το Πάσχα.

Η δραστηριοποίηση της κοινοπραξίας στα ήδη αδειοδοτημένα οικόπεδα διακρίνεται από το ενδεχόμενο χορήγησης νέων αδειών ανατολικότερα, για το οποίο δεν έχει ληφθεί σχετική απόφαση από την Αθήνα.

Το σενάριο εμπλοκής του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού

Ο Σουχά Τσουμπουκτσούογλου, διευθυντής του προγράμματος Τουρκίας στο think tank TRENDS Group, εκτιμά, μιλώντας στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», ότι η μεγαλύτερη πιθανότητα ελληνοτουρκικής κρίσης εντοπίζεται ανατολικά της Κρήτης.

Πρόκειται για τη θαλάσσια περιοχή μεταξύ του 26ου και του 28ου ανατολικού μεσημβρινού, όπου οι ελληνικές και τουρκικές διεκδικήσεις επικαλύπτονται.

Κατά την εκτίμησή του, εάν η Ελλάδα αποφασίσει να παραχωρήσει νέες άδειες για έρευνες υδρογονανθράκων ανατολικά του σημερινού ορίου του οικοπέδου «Κρήτη 2», προς την Κάσο και την Κάρπαθο, η Άγκυρα θα μπορούσε να επιχειρήσει να εμποδίσει τις εργασίες.

Ο αναλυτής θεωρεί ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε κινητοποίηση μονάδων του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού.

Το σημείο πιθανής κλιμάκωσης, σύμφωνα με το σενάριο που περιγράφει, θα ήταν η παρουσία ερευνητικού πλοίου σε θαλάσσια περιοχή την οποία η Τουρκία έχει δηλώσει ως δική της υφαλοκρηπίδα.

Η ελληνική πλευρά στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο το 2020, ενώ η Άγκυρα επικαλείται τις δικές της αξιώσεις και το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η Λιβύη και το δεύτερο ενδεχόμενο έντασης

Διαφορετικά χαρακτηριστικά παρουσιάζει η κατάσταση στα θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης, όπου η βασική διαφορά οριοθέτησης αφορά την Ελλάδα και τη Λιβύη.

Σύμφωνα με τον Τσουμπουκτσούογλου, άμεση τουρκική εμπλοκή θα μπορούσε να προκύψει εάν η κυβέρνηση της Τρίπολης παραχωρούσε άδεια στην κρατική τουρκική πετρελαϊκή εταιρεία TPAO για σεισμικές έρευνες σε περιοχή βόρεια της μέσης γραμμής που προτείνει η Αθήνα.

Εάν οι έρευνες πραγματοποιούνταν υπό την προστασία τουρκικών πολεμικών πλοίων και η Ελλάδα επιχειρούσε να τις εμποδίσει, ο κίνδυνος κλιμάκωσης θα αυξανόταν σημαντικά.

Ο ίδιος αναλυτής θεωρεί, πάντως, πιθανότερο η Τουρκία να επιδιώξει αρχικά διπλωματική συνεννόηση με την Αθήνα μέσω της Τρίπολης.

Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Τουρκία ή η Λιβύη προετοιμάζουν σεισμικές έρευνες βόρεια της συγκεκριμένης μέσης γραμμής.

Για τον λόγο αυτό, εκτιμά ότι βραχυπρόθεσμα η αντιπαράθεση είναι πιθανότερο να περιοριστεί στο διπλωματικό και νομικό επίπεδο.

Η διαφιλονικούμενη έκταση των 16.700 τετραγωνικών χιλιομέτρων

Σημαντικό μέρος της διαφοράς αφορά μια θαλάσσια έκταση περίπου 16.700 τετραγωνικών χιλιομέτρων μεταξύ Κρήτης και Λιβύης.

Με βάση τη μέση γραμμή που υποστηρίζει η Αθήνα, η περιοχή αυτή θα εντασσόταν στην ελληνική πλευρά κατά την οριοθέτηση.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Λιβύης (NOC) χρησιμοποίησε την αρχή της μέσης γραμμής για τον καθορισμό των ορίων τριών οικοπέδων, των 10, 14 και 15, νότια της Κρήτης.

Η συγκεκριμένη πρακτική ερμηνεύεται ως ένδειξη προσέγγισης της ελληνικής θέσης ως προς τη χάραξη, χωρίς ωστόσο να συνιστά επίσημη συμφωνία οριοθέτησης μεταξύ των δύο κρατών.

Καθώς δεν υπάρχει υπογεγραμμένη συμφωνία Αθήνας και Τρίπολης, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό.

Ο Τσουμπουκτσούογλου επισημαίνει ότι η προοπτική ύπαρξης κοιτασμάτων πετρελαίου ή φυσικού αερίου ενισχύει τα κίνητρα τόσο της Τρίπολης όσο και της Βεγγάζης να διατηρήσουν τις διεκδικήσεις τους.

Κατά την εκτίμησή του, δύσκολα θα εγκατέλειπαν αυτές τις αξιώσεις χωρίς κάποιο αντίστοιχο οικονομικό ή γεωπολιτικό αντάλλαγμα.

Το προηγούμενο του καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου

Διαφορετική προσέγγιση παρουσιάζει η Ζουχάλ Μερτ Ουζουνέρ, καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μαρμαρά.

Μιλώντας επίσης στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», υποστηρίζει ότι ο δημόσιος διάλογος συχνά προεξοφλεί κρίσεις, την ώρα που οι διπλωματικές επαφές μπορούν να προσφέρουν πρακτικές λύσεις.

Ως παράδειγμα επικαλείται την υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, για την οποία είχαν διατυπωθεί έντονες εκτιμήσεις περί σύγκρουσης.

Σύμφωνα με τη δική της ερμηνεία, η γαλλική διακοίνωση κάλυψε το τουρκικό αίτημα ενημέρωσης, δείχνοντας ότι «ο ακαδημαϊκός κόσμος και τα μέσα ενημέρωσης έμειναν πίσω από τη διπλωματία».

Η ίδια εκτιμά ότι ανάλογη απόσταση ανάμεσα στη δημόσια αντιπαράθεση και τις πραγματικές διπλωματικές κινήσεις μπορεί να εμφανιστεί και στην περίπτωση των ερευνών γύρω από την Κρήτη.

Υπογραμμίζει, επίσης, ότι η Chevron λαμβάνει τις αποφάσεις της με βάση και τα δικά της οικονομικά συμφέροντα, ανεξάρτητα από τα πολιτικά οφέλη που μπορεί να προσδοκά η Αθήνα από την παρουσία μιας μεγάλης αμερικανικής εταιρείας.

Από την πλευρά του, ο Τσουμπουκτσούογλου θεωρεί ότι η ασάφεια γύρω από τη γαλλική διακοίνωση στην υπόθεση του καλωδίου επέτρεψε στην Ελλάδα να διατηρήσει περιθώρια πρωτοβουλίας.

Γι’ αυτό εισηγείται η Τουρκία να υποστηρίξει δημόσια τις λιβυκές ενστάσεις πριν ξεκινήσουν οι έρευνες νότια της Κρήτης.

Τούρκος πρώην διπλωμάτης: «Η Κρήτη δεν μπορεί να αγνοηθεί»

Μια ακόμη προσέγγιση προέρχεται από τον Τούρκο πρώην διπλωμάτη Σελίμ Κουνεράλπ, ο οποίος αμφισβητεί την αντιμετώπιση μεγάλων ελληνικών νησιών σαν να έχουν περιορισμένη θαλάσσια επήρεια.

Σε άρθρο του υποστηρίζει ότι η αρχή της ευθυδικίας δεν επιτρέπει να παραγνωριστεί η σημασία της Κρήτης, ενός από τα μεγαλύτερα νησιά της Μεσογείου.

Εκφράζει αμφιβολίες για το κατά πόσο θα μπορούσε να γίνει διεθνώς αποδεκτή μια οριοθέτηση που θα περιόριζε νησιά όπως η Κρήτη και η Ρόδος σε θαλάσσια δικαιώματα μόλις έξι ναυτικών μιλίων.

Παράλληλα, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο μια μελλοντική ναυτική κρίση να επαναφέρει στο προσκήνιο την προοπτική διεθνούς δικαστικής επίλυσης των διαφορών.

Ο ρόλος του τουρκολιβυκού μνημονίου στις επόμενες κινήσεις

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εργαλείο της τουρκικής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Άγκυρα μπορεί να αξιοποιεί τις λιβυκές διεκδικήσεις για να επηρεάζει το πλαίσιο των ενεργειακών δραστηριοτήτων νότια της Κρήτης, χωρίς να χρειάζεται απαραίτητα να προχωρήσει η ίδια σε άμεση επιχειρησιακή κίνηση.

Με αυτόν τον τρόπο, η Τρίπολη θα μπορούσε να αναλάβει την πρώτη πρωτοβουλία, ενώ η Τουρκία θα διατηρούσε τη δυνατότητα πολιτικής και διπλωματικής παρέμβασης.

Το ουσιαστικό διακύβευμα δεν περιορίζεται στην έναρξη των ερευνών, αλλά επεκτείνεται και στους όρους μιας μελλοντικής διαπραγμάτευσης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η διατήρηση των τουρκικών και λιβυκών αξιώσεων θα μπορούσε να επηρεάσει την αφετηρία μιας τέτοιας διαπραγμάτευσης, την ώρα που η εξέλιξη των ερευνών της Chevron νότια της Κρήτης αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα των επόμενων κινήσεων.

Πηγή: Εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ»

Ακολουθήστε το Iraklionews σε Google News  και Facebook 
Κρήτη - Τελευταία Νέα
Περισσότερες Ειδήσεις