Μια σημαντική ευρωπαϊκή διάκριση στον τομέα της επιστήμης και της καινοτομίας εξασφάλισε το Ηράκλειο, το οποίο αναδεικνύεται σε Ευρωπαϊκή Πόλη Επιστημών για το 2028, μέσα από την επίσημη έγκριση του προγράμματος «Science comes to town 2028: CurioCities».
Η ανακοίνωση έγινε από το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), τον Δήμο Ηρακλείου και την Περιφέρεια Κρήτης, οι οποίοι συνεργάστηκαν για την προετοιμασία και την υποβολή της πρότασης στο πλαίσιο του Horizon Europe της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Τον συντονισμό του έργου έχει αναλάβει το Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ, ενώ η πρόταση που επιμελήθηκε και υπέβαλε το ερευνητικό ίδρυμα κατέλαβε την πρώτη θέση κατά τη διαδικασία αξιολόγησης, η οποία χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα υψηλές απαιτήσεις και έντονο ανταγωνισμό.
Μέσα από τη συγκεκριμένη επιλογή, τέσσερις ευρωπαϊκές πόλεις θα βρεθούν στο επίκεντρο της διοργάνωσης το 2028. Πρόκειται για το Ηράκλειο της Ελλάδας, το Durham του Ηνωμένου Βασιλείου, το Linz της Αυστρίας και την Braga της Πορτογαλίας.
Οι τέσσερις πόλεις αναδεικνύονται σε Ευρωπαϊκές Πόλεις Επιστημών για το 2028, φιλοξενώντας ένα εκτεταμένο πρόγραμμα εκδηλώσεων και πρωτοβουλιών που θα πραγματοποιηθούν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Βασικός προσανατολισμός του «Science comes to town 2028: CurioCities» είναι η ενίσχυση της επαφής των πολιτών με την επιστημονική γνώση, η καλλιέργεια της επιστημονικής περιέργειας και η αντιμετώπιση της ψευδοεπιστήμης και της παραπληροφόρησης.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι συμμετέχουσες πόλεις θα φιλοξενήσουν δραστηριότητες που θα μεταφέρουν την επιστήμη έξω από τα ερευνητικά εργαστήρια και θα την εντάξουν στην καθημερινότητα των κατοίκων.
Πλατείες, δρόμοι, σχολεία και δημόσιοι χώροι θα αξιοποιηθούν για τη διοργάνωση εκδηλώσεων, μέσα από τις οποίες πολίτες διαφορετικών ηλικιών θα μπορούν να γνωρίσουν ερευνητές, να ενημερωθούν για επιστημονικές εξελίξεις και να συμμετάσχουν σε διαδραστικές δραστηριότητες.
Οι δράσεις που προβλέπονται στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα έχουν στόχο να προσεγγίσουν περισσότερους από 10 εκατομμύρια πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη και να εμπλέξουν ενεργά πάνω από 400.000 μαθητές.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ισότιμη πρόσβαση στη γνώση, με ειδικά σχεδιασμένες πρωτοβουλίες για ευάλωτες και κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες, ώστε η συμμετοχή στις εκδηλώσεις να μην περιορίζεται σε όσους έχουν ήδη επαφή με την επιστημονική κοινότητα.
Για το Ηράκλειο και την Κρήτη, ο προγραμματισμός περιλαμβάνει επιστημονικά φεστιβάλ, διαδραστικές παρουσιάσεις, εκπαιδευτικές δραστηριότητες για μαθητές και εκπαιδευτικούς, καθώς και εργαστήρια καινοτομίας.
Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν δράσεις επιστήμης των πολιτών (citizen science), οι οποίες ενθαρρύνουν την ενεργό συμμετοχή του κοινού στην επιστημονική διαδικασία, αλλά και εκδηλώσεις που συνδέουν την έρευνα με την τέχνη, τον πολιτισμό και την καθημερινή ζωή.
Το πρόγραμμα δεν θα περιοριστεί στα διοικητικά όρια του Ηρακλείου, καθώς επιλεγμένες εκδηλώσεις προβλέπεται να πραγματοποιηθούν και σε άλλες περιοχές της Περιφέρειας Κρήτης, δίνοντας τη δυνατότητα συμμετοχής σε κατοίκους από ολόκληρο το νησί.
Ξεχωριστή θέση στον προγραμματισμό καταλαμβάνει η φιλοξενία του ευρωπαϊκού διαγωνισμού EU TalentOn 2028 στο Ηράκλειο.
Πρόκειται για μια διοργάνωση που συγκεντρώνει νέους ερευνητές από διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίοι συνεργάζονται σε διεπιστημονικές ομάδες με σκοπό την ανάπτυξη καινοτόμων προτάσεων για την αντιμετώπιση σημαντικών επιστημονικών και κοινωνικών προκλήσεων.
Για την υλοποίηση του έργου σε τοπικό επίπεδο συνεργάζονται το ΙΤΕ, ο Δήμος Ηρακλείου, η Περιφέρεια Κρήτης μέσω του Παρατηρητηρίου Καινοτόμου Επιχειρηματικότητας, το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) και ο οργανισμός Bizrupt.
Συνολικά, στο «Science comes to town 2028: CurioCities» συμμετέχουν 15 φορείς από την Ελλάδα και το εξωτερικό, οι οποίοι θα συμβάλουν στην προετοιμασία και στην πραγματοποίηση των προγραμματισμένων δράσεων.
Με αφορμή την έγκριση της πρότασης, ο Περιφερειάρχης Κρήτης, Σταύρος Αρναουτάκης, χαρακτήρισε την ανάδειξη του Ηρακλείου σημαντική επιτυχία για το νησί και αναγνώριση της διεθνούς παρουσίας της ερευνητικής του κοινότητας.
Όπως δήλωσε:
«Η ανάδειξη του Ηρακλείου ως Ευρωπαϊκής Πόλης Επιστημών για το 2028 αποτελεί μια σπουδαία κατάκτηση για την Κρήτη και επισφραγίζει τη διεθνή ακτινοβολία του ερευνητικού δυναμικού του τόπου μας.
Η Περιφέρεια Κρήτης επενδύει στρατηγικά στη γνώση, στην έρευνα και στην καινοτομία, στηρίζοντας έμπρακτα τη σύμπραξη της επιστημονικής κοινότητας με την αυτοδιοίκηση και την κοινωνία. Μέσα από το Παρατηρητήριο Καινοτόμου Επιχειρηματικότητας και τη διαρκή συνεργασία μας με το ΙΤΕ και τα πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματά μας και την Αυτοδιοίκηση, δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε τα οφέλη της επιστήμης να διαχυθούν σε ολόκληρο το νησί.
Στόχος μας είναι η γνώση να γίνει κοινό κτήμα όλων των πολιτών, χωρίς αποκλεισμούς, εμπνέοντας τη νέα γενιά να αγαπήσει την έρευνα και να οικοδομήσει ένα βιώσιμο μέλλον για τον τόπο μας».
Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος Ηρακλείου, Αλέξης Καλοκαιρινός, αναφέρθηκε στη συνεργασία των τοπικών φορέων και στις δυνατότητες που δημιουργεί η συγκεκριμένη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την πόλη.
Στη δήλωσή του σημείωσε:
«Το Ηράκλειο της επιστήμης και της καινοτομίας, της γνώσης και της έρευνας, αναδεικνύεται σε Ευρωπαϊκή Πόλη Επιστημών για το 2028. Το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας, ο Δήμος Ηρακλείου, και η Περιφέρεια Κρήτης ένωσαν δυνάμεις και πέτυχαν αυτό το αποτέλεσμα με την έγκριση του έργου «Science comes to town 2028: CurioCities» που συντονίζεται από το Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ, στο πλαίσιο του προγράμματος Horizon Europe της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το Ηράκλειο είναι υπερήφανο που φιλοξενεί το ΙΤΕ, έναν ευρωπαϊκό ηγέτη στην έρευνα. Είναι υπερήφανο για το ερευνητικό δυναμικό, τη ζωντανή εκπαιδευτική κοινότητα και τους ανθρώπους που παράγουν έργο με διεθνή αναφορά. Σήμερα η πρόκληση είναι αυτή η δυναμική να γίνεται όλο και περισσότερο αισθητή και επιδραστική στην ίδια την πόλη. Να συνδέεται με την καθημερινότητά της και να δημιουργεί αξία για το σύνολο της κοινωνίας.
Σκοπός μας δεν είναι απλά να πραγματοποιήσουμε ένα μεγάλο ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Στόχος μας είναι να αδράξουμε την ευκαιρία ώστε, αφενός να φέρουμε πιο κοντά την επιστήμη με την κοινωνία, να δημιουργήσουμε νέα μονοπάτια συμμετοχής και διάδρασης με τους πολίτες και ιδιαίτερα με τη νεολαία μας, και αφετέρου να προβάλουμε την πόλη μας πανευρωπαϊκά και διεθνώς, προσελκύοντας νέους επιστήμονες με τους οποίους μοιραζόμαστε τις ίδιες αξίες.
Μέσα από αυτή τη συνέργεια, το 2028 θα είναι μια χρονιά ουσιαστικού και καινοτόμου ανοίγματος του Ηρακλείου στην Ευρώπη και στον κόσμο. Είμαστε έτοιμοι να ξεκινήσουμε».
Ο Πρόεδρος του ΙΤΕ, Βασίλης Χαρμανδάρης, στάθηκε στη σημασία της ευρωπαϊκής επιλογής για το ερευνητικό οικοσύστημα της Κρήτης, επισημαίνοντας τον ρόλο του ανθρώπινου δυναμικού και της συνεργασίας μεταξύ επιστημονικών και αυτοδιοικητικών φορέων.
Όπως ανέφερε:
«Το ΙΤΕ, σε συνδυασμό με το εξαιρετικό Ερευνητικό Οικοσύστημα της Κρήτης, έχουν αναδείξει το νησί μας στην πιο καινοτόμα περιφέρεια της Ελλάδας, όπως συχνά η Πολιτεία επισημαίνει. Η σημαντική αυτή νέα επιτυχία και υψηλή χρηματοδότηση αποτελεί ακόμη μια επιβεβαίωση των παραπάνω.
Το ΙΤΕ διαθέτει το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά τα οποία, σε συνεργασία με τον Δήμο Ηρακλείου, την Περιφέρεια Κρήτης και τους λοιπούς τοπικούς φορείς, θα συμβάλουν στην επιτυχή υλοποίηση αυτού του απαιτητικού έργου. Έτσι όλοι μαζί θα αναδείξουμε το γεγονός ότι, η καλλιέργεια του επιστημονικού τρόπου σκέψης και ανάλυσης των ερεθισμάτων τα οποία λαμβάνουμε, ειδικά στη νέα γενιά, αποτελούν τα πρώτα στέρεα βήματα για την ανάπτυξη της έρευνας, η οποία συνεισφέρει απτά τόσο στην οικονομική και πολιτιστική πρόοδο της κοινωνίας όσο και σε κάθε πτυχή της ζωής μας».
Η επιστημονική υπεύθυνη του έργου, Δρ. Μαρία Μακριδάκη, αναφέρθηκε στη διαδικασία επιλογής των ευρωπαϊκών πόλεων και στους στόχους της νέας πρωτοβουλίας, η οποία ξεκίνησε το 2026.
Σύμφωνα με τη δήλωσή της:
«Είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι για αυτή τη σημαντική ευρωπαϊκή επιτυχία. Η νέα εμβληματική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο “Science comes to town”, η οποία ξεκίνησε το 2026, εγκαινιάζει ένα νέο θεσμό ανάδειξης ευρωπαϊκών πόλεων, οι οποίες πρωτοπορούν στη σύνδεση της επιστήμης με την κοινωνία. Η επιλογή των πόλεων πραγματοποιείται μέσα από μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική διαδικασία αξιολόγησης με υψηλές απαιτήσεις και αυστηρά κριτήρια.
Η επιλογή της πρότασής μας αποτελεί αναγνώριση της επιστημονικής αριστείας, της διεθνούς παρουσίας και της σημαντικής συνεισφοράς της ερευνητικής κοινότητας της Κρήτης στον ευρωπαϊκό ερευνητικό χώρο.
Στόχος μας είναι να φέρουμε την επιστήμη πιο κοντά στους πολίτες του Ηρακλείου και ολόκληρης της Κρήτης, να αναδείξουμε το σπουδαίο ερευνητικό έργο που επιτελείται καθημερινά στα εργαστήριά μας και να καλλιεργήσουμε, σε ανθρώπους κάθε ηλικίας, την επιστημονική παιδεία, την κριτική σκέψη και την ικανότητα διάκρισης της επιστημονικά τεκμηριωμένης γνώσης από την παραπληροφόρηση. Μέσα από τις δράσεις που θα υλοποιήσουμε, φιλοδοξούμε να εμπνεύσουμε τις νέες γενιές να αγαπήσουν την έρευνα και την επιστήμη ώστε να γίνουν συμμέτοχοι στη διαμόρφωση του μέλλοντος».
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα «Science comes to town 2028: CurioCities», οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με την επιστημονική υπεύθυνη, Δρ. Μαρία Μακριδάκη, στο Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ, μέσω της ηλεκτρονικής διεύθυνσης makridaki@ics.forth.gr ή στο τηλέφωνο 2810391924.
και Facebook 
