Μαύρος χάρτης στον πρωτογενή τομέα: 188 νεκροί αγρότες από το 2022 – Πρωταθλήτρια στα δυστυχήματα η Κρήτη

Σοβαρό ζήτημα ασφάλειας αναδεικνύουν τα στοιχεία για τα δυστυχήματα στον αγροτικό κλάδο, καθώς 188 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από το 2022 έως και τις μέχρι σήμερα καταγραφές του 2026. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα περιστατικά με τρακτέρ, τα οποία κυριαρχούν στους φετινούς θανάτους, ενώ Κρήτη και Θεσσαλία συγκαταλέγονται στις περιοχές με τις περισσότερες καταγραφές.

Τα δεδομένα προκύπτουν από ανεξάρτητη έρευνα της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΟΣΕΤΕΕ), η οποία επιχειρεί να αποτυπώσει συστηματικά ένα πεδίο που, σύμφωνα με τους ανθρώπους του κλάδου, παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητο στη χώρα.

«Οι ανθρώπινες απώλειες στο αγρόκτημα είναι μια απολύτως ανεξερεύνητη κατάσταση στη χώρα μας», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ανδρέας Στοϊμενίδης, πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ και γραμματέας Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία της ΓΣΕΕ.

188 νεκροί μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια

Η εξέλιξη των αριθμών αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος. Σύμφωνα με την έρευνα, 32 θάνατοι καταγράφηκαν το 2022, 44 το 2023, 38 το 2024 και 48 το 2025.

Μέχρι στιγμής για το 2026 έχουν καταγραφεί ακόμη 26 θάνατοι, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό από το 2022 στους 188.

Από τους 26 φετινούς θανάτους, οι 19 συνδέονται με καταπλάκωση από τρακτέρ, αριθμός που αντιστοιχεί σχεδόν σε τρεις στους τέσσερις.

Στις υπόλοιπες περιπτώσεις περιλαμβάνονται θάνατοι αγροτών ή εργατών γης, δασεργάτη και κτηνοτρόφου, καθώς και περιστατικό με φρέζα και μία αυτοκτονία. Επομένως, η συγκεκριμένη καταγραφή περιλαμβάνει διαφορετικές αιτίες απώλειας ζωής και όχι αποκλειστικά δυστυχήματα με γεωργικά μηχανήματα.

Κρήτη και Θεσσαλία μεταξύ των περιοχών με τα περισσότερα περιστατικά

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γεωγραφική διάσταση της έρευνας.

Ο κ. Στοϊμενίδης ανέφερε την Κρήτη και τη Θεσσαλία ως περιοχές όπου καταγράφονται τα περισσότερα περιστατικά, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι απαιτείται περαιτέρω επεξεργασία των δεδομένων για να προκύψει ακριβής γεωγραφική κατανομή.

Ένα από τα προβλήματα στην καταγραφή είναι ότι οι ανατροπές τρακτέρ καταχωρίζονται συχνά ως τροχαία δυστυχήματα, με αποτέλεσμα να γίνεται δυσκολότερη η σύνδεσή τους με την εργασία και, κατ’ επέκταση, η ουσιαστική διερεύνηση των αιτιών τους.

Ενδεικτική είναι η απόκλιση που παρουσιάζουν τα διαθέσιμα στοιχεία. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ, για το 2023 η Eurostat αποδίδει στον αγροτικό τομέα το 12% των εργατικών δυστυχημάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η ΕΛΣΤΑΤ εμφανίζει για την Ελλάδα ποσοστό κοντά στο 2,5%.

Ο μεγάλος κίνδυνος από τις ανατροπές τρακτέρ

Στο επίκεντρο των προτάσεων για την πρόληψη βρίσκονται τα γεωργικά μηχανήματα και ιδιαίτερα τα τρακτέρ.

Η κίνηση σε επικλινή εδάφη, η ασταθής φόρτωση αγροτικών προϊόντων και η χρήση παλαιών μηχανημάτων που δεν διαθέτουν επαρκή συστήματα προστασίας δημιουργούν συνθήκες αυξημένου κινδύνου.

Σε περίπτωση ανατροπής, η ύπαρξη κατάλληλης προστατευτικής διάταξης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την έκβαση ενός ατυχήματος.

Στο πλαίσιο αυτό προτείνονται δύο βασικές κατευθύνσεις: αφενός η οικονομική ενίσχυση των παραγωγών για την αγορά σύγχρονων και ασφαλέστερων τρακτέρ και αφετέρου η δημιουργία σαφούς διαδικασίας για τη μετασκευή και πιστοποίηση παλαιότερων γεωργικών μηχανημάτων.

Προθεσμία έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026

Σύμφωνα με το ΦΕΚ Β΄ 1734/27.03.2026, έχει δοθεί παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 για την τοποθέτηση διάταξης προστασίας έναντι ανατροπής σε γεωργικούς ελκυστήρες που έχουν ταξινομηθεί ή απογραφεί πριν από τις 21 Μαΐου 1998.

Η διάταξη που θα εγκατασταθεί πρέπει να είναι εγκεκριμένου τύπου, καθώς δεν αρκεί η αυθαίρετη τοποθέτηση οποιασδήποτε μπάρας ή αψίδας.

Οι κάτοχοι των τρακτέρ που εμπίπτουν στη συγκεκριμένη ρύθμιση καλούνται να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες μέχρι τη λήξη της προθεσμίας. Μετά από αυτήν, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, τα οχήματα χωρίς εγκεκριμένη διάταξη προστασίας δεν θα μπορούν να κυκλοφορούν.

Κατά τον Ανδρέα Στοϊμενίδη, απαραίτητο είναι παράλληλα να γνωρίζει ο κάθε παραγωγός πού πρέπει να απευθυνθεί, ποιες ακριβώς μετατροπές απαιτούνται και πώς μπορεί να πιστοποιηθεί η ασφάλεια του μηχανήματός του.

«Δεν είναι μόνο τα θανατηφόρα δυστυχήματα»

Οι κίνδυνοι για όσους εργάζονται στον πρωτογενή τομέα δεν εξαντλούνται στα δυστυχήματα.

Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με βιολογικούς παράγοντες, λόγω της επαφής με ζώα και κτηνοτροφικές εργασίες, αλλά και με χημικούς παράγοντες, όπως κατά τη χρήση φυτοφαρμάκων, καθώς και με τη σκόνη.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν πλέον η θερμική καταπόνηση και η παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο, με τον κ. Στοϊμενίδη να επισημαίνει ότι, υπό τις νέες συνθήκες που δημιουργεί η κλιματική κρίση, συνδέονται και με αυξημένο κίνδυνο επαγγελματικού καρκίνου του δέρματος.

Όπως ανέφερε, σε ευρωπαϊκό επίπεδο υπάρχουν ήδη οδηγοί και καλές πρακτικές για την αντιμετώπιση των συγκεκριμένων κινδύνων, ενώ χώρες όπως η Κύπρος και η Γαλλία έχουν αναπτύξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα ατυχήματα και τις επαγγελματικές ασθένειες στον αγροτικό τομέα.

Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η συνεργασία Πολιτείας, αρμόδιων φορέων και παραγωγών, ώστε η διαθέσιμη γνώση να μετατραπεί σε συγκεκριμένα μέτρα πρόληψης και ασφάλειας στην καθημερινή εργασία στο χωράφι.