Κρήτη: Γιατί πλημμυρίζουν περιοχές ακόμη και χωρίς «ακραία» βροχή – Το «μείγμα» που αυξάνει τον κίνδυνο

Στο γιατί μια έντονη βροχόπτωση μπορεί να προκαλέσει σοβαρά πλημμυρικά προβλήματα στην Κρήτη, ακόμη και όταν δεν βρίσκεται στη σφαίρα ενός εξαιρετικά ακραίου φαινομένου, αναφέρθηκε ο επίκουρος καθηγητής Ακραίων Φαινομένων και Φυσικών Καταστροφών του Πανεπιστημίου Αθηνών, Μιχάλης Διακάκης.

Μιλώντας στην εκπομπή «Σεμνά και Ταπεινά» με τον Δημήτρη Πετρόπουλο, ο κ. Διακάκης ανέλυσε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του νησιού που αυξάνουν την πλημμυρική επικινδυνότητα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο ορεινό ανάγλυφο αλλά και στον τρόπο με τον οποίο έχει αναπτυχθεί ο δομημένος ιστός στις παράκτιες περιοχές.

«Η βροχόπτωση δεν βρισκόταν στη σφαίρα του ακραίου»

Όπως εξήγησε, η Κρήτη διαθέτει δύο βασικά χαρακτηριστικά που συνδέονται άμεσα με την εμφάνιση πλημμυρών.

Το πρώτο είναι το έντονο ορεινό ανάγλυφο, καθώς οι χείμαρροι κατεβάζουν πολύ γρήγορα μεγάλες ποσότητες νερού από τα βουνά, όπου παράλληλα καταγράφονται αυξημένα ύψη βροχής.

Το δεύτερο αφορά την έντονη τουριστική και οικιστική ανάπτυξη, ιδιαίτερα στις παράκτιες ζώνες.

«Λόγω της τουριστικής ανάπτυξης έχουν διαμορφωθεί πολύ μεγάλες εκτάσεις χτισμένες, δομικού ιστού πυκνού και πολλές φορές μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες πάνω στην παραλία, αφήνοντας ελάχιστο χώρο για το νερό να κατέβει προς τα κάτω», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η βροχόπτωση που προκάλεσε τα προβλήματα ήταν μεν έντονη, ωστόσο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως εξαιρετικά ακραία, ιδιαίτερα στα χαμηλότερα υψόμετρα.

«Τα αυτοκίνητα είχαν σταθμεύσει πάνω στο ρέμα»

Ο κ. Διακάκης στάθηκε ιδιαίτερα στον περιορισμένο χώρο που διαθέτουν πλέον αρκετά ρέματα προκειμένου να διοχετεύσουν τα νερά προς τη θάλασσα.

Όπως σημείωσε, δεν καταγράφηκε μια ενιαία και εκτεταμένη πλημμύρα, ωστόσο υπήρξαν ρέματα που γέμισαν και υπερχείλισαν.

Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, επιτείνεται από το γεγονός ότι χώροι φυσικής απορροής των υδάτων χρησιμοποιούνται κατά τους θερινούς μήνες ή σε περιόδους καλοκαιρίας για άλλες δραστηριότητες.

«Πολλοί από αυτούς τους χώρους μετατρέπονται το καλοκαίρι ή όταν έχει καλό καιρό σε πάρκινγκ, σε χώρους στάθμευσης, σε χώρους παραλίας, σε χώρους που διασκεδάζουν άνθρωποι», τόνισε.

Αναφερόμενος στις εικόνες με οχήματα να παρασύρονται από τα νερά, ήταν χαρακτηριστικός:

«Είδαμε κάποια αυτοκίνητα να φεύγουν μέσα στο νερό. Γιατί; Διότι είχαν σταθμεύσει πάνω στο ρέμα».

Καθοριστικός ο ρόλος της χωροταξίας

Ο επίκουρος καθηγητής υπογράμμισε ότι η ένταση μιας βροχόπτωσης δεν αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα που καθορίζει το μέγεθος μιας πλημμυρικής καταστροφής.

Επικαλέστηκε, μάλιστα, πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή πολλών επιστημόνων σε ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με την οποία μεγάλα πλημμυρικά γεγονότα δεν συνδέονται απαραίτητα μόνο με ακραία καιρικά φαινόμενα.

Όπως εξήγησε, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν η χωροταξία, το νομικό και θεσμικό πλαίσιο, η εκπαίδευση των πολιτών και η αντίληψη του πληθυσμού απέναντι στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.

Για την περίπτωση της Κρήτης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη χωροταξία και ειδικότερα στην ανάπτυξη της παράκτιας ζώνης.

«Το πρώτο και πολύ σημαντικό είναι η χωροταξία, που εντάσσεται βεβαίως σε αυτό που σας είπα προηγουμένως για τις μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες και την ανάπτυξη στην ακρογιαλιά», επισήμανε.

Η τοποθέτησή του αναδεικνύει ότι η αντιμετώπιση του πλημμυρικού κινδύνου δεν περιορίζεται μόνο στην πρόγνωση ενός ισχυρού καιρικού φαινομένου, αλλά συνδέεται και με τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και χρησιμοποιούνται οι περιοχές από τις οποίες πρέπει φυσιολογικά να διέρχεται το νερό.