Εξωδικαστικός: Νέα «ασπίδα» για την πρώτη κατοικία – Πώς σώζεται το σπίτι από τον πλειστηριασμό

Μια νέα επιλογή για οφειλέτες που διαθέτουν περισσότερα από ένα ακίνητα ενεργοποιείται μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης Οφειλών, δίνοντας τη δυνατότητα να διαχωριστεί η κύρια κατοικία από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία. Ο οφειλέτης μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να διατηρήσει το σπίτι του και να συναινέσει στη ρευστοποίηση άλλων ακινήτων, επιτυγχάνοντας παράλληλα μικρότερο υπόλοιπο χρέους και χαμηλότερη μηνιαία επιβάρυνση.

Η νέα δυνατότητα τέθηκε σε λειτουργία από τις 21 Σεπτεμβρίου μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους και αλλάζει τα δεδομένα κυρίως για όσους, πέρα από την κύρια κατοικία τους, διαθέτουν εξοχικό, οικόπεδο ή άλλη ακίνητη περιουσία.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει αναφέρει στη Βουλή ότι μέσω της συγκεκριμένης δυνατότητας ο Εξωδικαστικός αποκτά και χαρακτηριστικά εργαλείου προστασίας της πρώτης κατοικίας.

Κρατά το σπίτι, ρευστοποιεί άλλα ακίνητα

Στην πράξη, ο οφειλέτης μπορεί να επιλέξει να εξαιρέσει την κύρια κατοικία του από τη ρευστοποίηση και να συναινέσει στην αξιοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του για την αποπληρωμή μέρους των υποχρεώσεών του.

Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται το ποσό που απομένει προς ρύθμιση και, κατά συνέπεια, μπορεί να περιοριστεί αισθητά και η μηνιαία δόση.

Η συγκεκριμένη επιλογή είναι προαιρετική και δεν σημαίνει ότι ο οφειλέτης απαλλάσσεται χωρίς όρους από τις υποχρεώσεις του. Αντίθετα, μέρος της περιουσίας του οδηγείται σε ρευστοποίηση, προκειμένου να ικανοποιηθούν οι πιστωτές.

Το παράδειγμα των 500.000 ευρώ

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα οφειλέτη με συνολικά χρέη 500.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας 200.000 ευρώ και άλλα ακίνητα συνολικής αξίας επίσης 200.000 ευρώ.

Με την κλασική διαδικασία του Εξωδικαστικού, η συνολική ακίνητη περιουσία των 400.000 ευρώ λαμβάνεται υπόψη στη διαμόρφωση της πρότασης. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, το χρέος μπορεί να περιοριστεί στα 400.000 ευρώ και να αποπληρωθεί σε μακροχρόνια ρύθμιση, που για χρηματοδοτικούς φορείς μπορεί να φτάσει έως τις 420 δόσεις.

Ο οφειλέτης διατηρεί έτσι όλα τα ακίνητά του, αλλά εξακολουθεί να εξυπηρετεί ένα σχετικά υψηλό ποσό.

Με τη νέα επιλογή μπορεί να ακολουθήσει διαφορετική διαδρομή: να κρατήσει την κύρια κατοικία των 200.000 ευρώ και να συναινέσει στη ρευστοποίηση των άλλων ακινήτων, αξίας επίσης 200.000 ευρώ.

Στην περίπτωση αυτή, σύμφωνα με το σχετικό παράδειγμα, τα χρήματα από τη ρευστοποίηση μειώνουν την οφειλή, ενώ η νέα προς ρύθμιση οφειλή περιορίζεται στα 200.000 ευρώ, δηλαδή στην αξία της κατοικίας που παραμένει στην περιουσία του.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά χαμηλότερη μηνιαία δόση και να καταστήσει τη ρύθμιση περισσότερο διαχειρίσιμη σε βάθος χρόνου.

Πώς προστατεύεται η κύρια κατοικία

Κατά την υποβολή της αίτησης στην πλατφόρμα, ο ενδιαφερόμενος επιλέγει ότι επιθυμεί να διαφυλάξει την κύρια κατοικία του.

Αν η πρόταση γίνει αποδεκτή και υπογραφεί η σύμβαση αναδιάρθρωσης, η ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων αποτελεί μέρος της συμφωνίας.

Παράλληλα, οι πιστωτές που δεσμεύονται από τη συγκεκριμένη σύμβαση δεν μπορούν να επισπεύσουν αναγκαστική εκτέλεση ή πλειστηριασμό της κύριας κατοικίας όσο ο οφειλέτης τηρεί κανονικά τους όρους της ρύθμισης.

Επομένως, η προστασία δεν είναι απόλυτη ή ανεξάρτητη από την αποπληρωμή. Αν ο οφειλέτης σταματήσει να εξυπηρετεί τη συμφωνία και αυτή καταγγελθεί, μπορεί να χαθεί και η προστασία που του παρέχει.

Ποιους αφορά

Η νέα δυνατότητα απευθύνεται σε φυσικά πρόσωπα και όχι σε εταιρείες, με βασική προϋπόθεση να υπάρχει, πέρα από την κύρια κατοικία, και άλλη ακίνητη περιουσία που μπορεί να ρευστοποιηθεί.

Μπορούν να επωφεληθούν νοικοκυριά με «κόκκινα» δάνεια, αλλά και αυτοαπασχολούμενοι ή επαγγελματίες με οφειλές που προέρχονται από επιχειρηματική δραστηριότητα.

Για όσους είχαν ήδη υπαχθεί στον Εξωδικαστικό αλλά έχασαν προηγούμενη ρύθμιση επειδή δεν κατάφεραν να ανταποκριθούν στις δόσεις, προβλέπεται δυνατότητα υποβολής νέας αίτησης για έξι μήνες από την έναρξη ισχύος της νέας διαδικασίας, δηλαδή έως τις 20 Μαρτίου 2027.

Η δυνατότητα επεκτείνεται επίσης σε οφειλέτες που είχαν προσφύγει στο παρελθόν στον νόμο Κατσέλη, εφόσον δεν υπάρχει πλέον εκκρεμοδικία.

Τι ισχύει αν υπάρχει μόνο ένα σπίτι

Διαφορετική είναι η περίπτωση του οφειλέτη που δεν διαθέτει άλλο ακίνητο πέρα από την κύρια κατοικία του.

Για αυτόν δεν υπάρχει περιουσία που μπορεί να διαχωριστεί και να ρευστοποιηθεί και, συνεπώς, παραμένει διαθέσιμη η συνήθης διαδικασία του Εξωδικαστικού.

Οι ρυθμίσεις μπορούν να φτάσουν έως τις 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και έως τις 420 δόσεις προς τράπεζες και χρηματοδοτικούς φορείς, ανάλογα με τα δεδομένα κάθε υπόθεσης.

Παράλληλα, η πρόσβαση στον μηχανισμό διευρύνεται και για μικρότερες οφειλές, καθώς η πλατφόρμα δέχεται πλέον συνολικά χρέη από 5.000 ευρώ, αντί του προηγούμενου κατώτατου ορίου των 10.000 ευρώ.

Έτσι, οφειλέτες με συσσωρευμένες υποχρεώσεις προς ΑΑΔΕ, e-ΕΦΚΑ, τράπεζες ή servicers μπορούν να επιδιώξουν συνολική ρύθμιση μέσω του μηχανισμού.

Η σημαντική προϋπόθεση

Η νέα διαδικασία δεν συνιστά γενική και άνευ όρων προστασία της πρώτης κατοικίας. Η ασφάλεια που παρέχεται συνδέεται άμεσα με την τήρηση της συμφωνίας αναδιάρθρωσης.

Επιπλέον, η απαγόρευση πλειστηριασμού δεσμεύει τους πιστωτές που συμμετέχουν στη συγκεκριμένη διαδικασία. Οφειλές προς τρίτους που δεν καλύπτονται από τη συμφωνία δεν εξαφανίζονται και εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται με βάση το ισχύον νομικό πλαίσιο.

Για τον λόγο αυτό, η επιλογή μεταξύ της διατήρησης ολόκληρης της ακίνητης περιουσίας και της ρευστοποίησης μέρους της με στόχο την προστασία της κύριας κατοικίας εξαρτάται από το ύψος του χρέους, την αξία των ακινήτων και κυρίως τη δυνατότητα του οφειλέτη να εξυπηρετεί μακροπρόθεσμα τη νέα δόση.

Πηγή: protothema.gr