Βροχές στην Κρήτη: Πολύτιμη «ανάσα» για ελιές και καλλιέργειες – Τι δείχνουν τα στοιχεία από 80 σταθμούς

Σημαντική ανάσα για τον αγροτικό κόσμο της Κρήτης έφεραν οι βροχοπτώσεις της 15ης και 16ης Σεπτεμβρίου, έπειτα από ένα παρατεταμένο διάστημα θερινής ανομβρίας. Τα μεγαλύτερα μέσα ύψη βροχής καταγράφηκαν στα Χανιά και ακολούθησαν Ρέθυμνο και Λασίθι, ενώ οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν καταλήγει όλο το νερό της βροχής στις καλλιέργειες.

Σύμφωνα με στοιχεία που προκύπτουν από συνδυασμένο δίκτυο περίπου 80 μετεωρολογικών σταθμών του ΕΑΑ/meteo.gr, της Διεύθυνσης Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης και του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, η μέση βροχόπτωση ανά Περιφερειακή Ενότητα διαμορφώθηκε περίπου στα 32 χιλιοστά στα Χανιά, 29 χιλιοστά στο Ρέθυμνο, 28 χιλιοστά στο Λασίθι και 13–14 χιλιοστά στο Ηράκλειο.

Η επιστροφή των βροχών μετά το ξηρό καλοκαίρι θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τη γεωργική παραγωγή. Ωστόσο, όπως εξηγεί ο Δρ. Νεκτάριος Κουργιαλάς, Κύριος Ερευνητής και Υπεύθυνος του Εργαστηρίου Υδατικών Πόρων, Αρδεύσεων και Περιβαλλοντικής Γεωπληροφορικής του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, το συνολικό ύψος βροχής δεν αντιστοιχεί απαραίτητα στην ποσότητα νερού που τελικά αξιοποιείται από το έδαφος και τις καλλιέργειες.

Γιατί δεν απορροφάται όλο το νερό

Ύστερα από μήνες ανομβρίας, η επιφάνεια αρκετών γεωργικών εδαφών μπορεί να έχει σκληρύνει. Η συμπίεση, η περιορισμένη φυτοκάλυψη και η μερική «σφράγιση» των επιφανειακών πόρων δυσκολεύουν τη γρήγορη απορρόφηση του νερού.

Όταν σε αυτές τις συνθήκες εκδηλώνεται έντονη βροχόπτωση, μέρος του νερού κυλά στην επιφάνεια αντί να εισχωρήσει στο έδαφος. Έτσι περιορίζεται το πραγματικό όφελος για τις καλλιέργειες, ενώ ταυτόχρονα αυξάνονται οι πιθανότητες διάβρωσης και τοπικών πλημμυρικών φαινομένων.

Αντίθετα, μια πρώτη ήπια βροχή λίγων χιλιοστών μπορεί να λειτουργήσει ως «προδιαβροχή», προετοιμάζοντας σταδιακά το έδαφος ώστε να απορροφήσει αποτελεσματικότερα το νερό που θα ακολουθήσει.

Ενδεικτικά, σύμφωνα με τον Δρ. Κουργιαλά, από μια πρώτη βροχή 10 χιλιοστών έπειτα από μεγάλη ανομβρία μπορεί να αξιοποιηθούν περίπου 5 χιλιοστά σε έντονα κρουστωμένο έδαφος και περίπου 7 χιλιοστά σε έδαφος καλής δομής. Σε επόμενη ήπια βροχόπτωση, όταν το έδαφος έχει ήδη διαβραχεί χωρίς να έχει κορεστεί, η αξιοποίηση μπορεί ενδεικτικά να φθάσει περίπου στα 7 έως 9 χιλιοστά, ανάλογα με την κατάστασή του.

Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν παραδείγματα και όχι μετρήσεις του συγκεκριμένου διημέρου.

Τι σημαίνουν οι βροχές για ελιές, αμπέλια και εσπεριδοειδή

Για την ελαιοκαλλιέργεια, οι βροχές μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό του υδατικού στρες σε μια κρίσιμη περίοδο, κατά την οποία συνεχίζεται η ανάπτυξη του καρπού και η διαδικασία της ελαιοποίησης.

Όφελος υπάρχει επίσης για εσπεριδοειδή και αβοκάντο, καθώς η αύξηση της εδαφικής υγρασίας έρχεται μετά από ένα ιδιαίτερα ξηρό καλοκαίρι.

Διαφορετική είναι η εικόνα στους αμπελώνες όπου ο τρύγος βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, καθώς η παρατεταμένη υγρασία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στον καρπό. Στις ελιές, παράλληλα, απαιτείται παρακολούθηση της εξέλιξης του δάκου.

«Γεωργικές βροχές» πριν από την αναπλήρωση των αποθεμάτων

Οι βροχοπτώσεις του διημέρου χαρακτηρίζονται στην παρούσα φάση περισσότερο ως «γεωργικές βροχές», καθώς το νερό χρησιμοποιείται πρωτίστως για την αποκατάσταση της υγρασίας του εδάφους που χάθηκε στη διάρκεια του καλοκαιριού.

Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να θεωρηθεί πως οι συγκεκριμένες ποσότητες αρκούν από μόνες τους για ουσιαστική αναπλήρωση των υδατικών αποθεμάτων της Κρήτης.

Εφόσον ακολουθήσουν νέα επεισόδια βροχοπτώσεων το επόμενο διάστημα, το ήδη διαβρεγμένο έδαφος θα μπορεί να ευνοήσει περισσότερο τη βαθύτερη κατείσδυση του νερού και σταδιακά την ανατροφοδότηση των υδατικών συστημάτων.