Σεισμός 7,4 Ρίχτερ στην Κολομβία: Γιατί θυμίζει τους σεισμούς στην Κρήτη

Σε μια διαφορετική κατηγορία σεισμικών γεγονότων από τους συνηθισμένους επιφανειακούς σεισμούς εντάσσεται η ισχυρή δόνηση των 7,4 Ρίχτερ που έπληξε την Κολομβία, καθώς το εστιακό της βάθος υπολογίζεται περίπου στα 110 χιλιόμετρα.

Ο καθηγητής Φυσικής Λιθόσφαιρας, Σεισμολογίας και Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής του Τμήματος Γεωλογίας του ΑΠΘ, Κώστας Παπαζάχος, εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι πρόκειται για σεισμό ενδιαμέσου βάθους, ο οποίος συνδέεται με τη διαδικασία υποβύθισης τεκτονικής πλάκας.

Στην περιοχή της Κολομβίας, η ωκεάνια πλάκα Νάζκα βυθίζεται κάτω από τη Νότια Αμερική και μπορεί να φτάσει σε βάθη έως και 650 χιλιομέτρων. Ο συγκεκριμένος σεισμός, σύμφωνα με τον καθηγητή, γεννήθηκε μέσα σε αυτή τη βυθιζόμενη λιθοσφαιρική πλάκα και όχι σε κάποιο επιφανειακό ρήγμα.

Η συγκεκριμένη σεισμοτεκτονική διαδικασία δεν είναι άγνωστη ούτε στον ελληνικό χώρο.

Ο κ. Παπαζάχος παρέπεμψε χαρακτηριστικά στον σεισμό των Κυθήρων το 2006, μεγέθους 6,8 Ρίχτερ, αλλά και στον σεισμό του Λεωνιδίου το 2008, οι οποίοι παρουσίαζαν ανάλογα χαρακτηριστικά.

Όπως τόνισε, τέτοιου τύπου σεισμοί μπορούν να εκδηλωθούν και στο εξωτερικό ελληνικό τόξο, μια περιοχή που περιλαμβάνει την Κρήτη, τη Ρόδο και τη νότια Πελοπόννησο.

Οι σεισμοί ενδιαμέσου βάθους παρουσιάζουν, σύμφωνα με τον καθηγητή, τρία βασικά χαρακτηριστικά που τους διαφοροποιούν από τους επιφανειακούς.

Το πρώτο είναι ότι συνήθως δεν συνοδεύονται από έντονη μετασεισμική δραστηριότητα. Αυτό σημαίνει ότι, κατά κανόνα, η πιθανότητα εμφάνισης ισχυρού μετασεισμού τις αμέσως επόμενες ώρες ή ημέρες είναι σαφώς μικρότερη.

Το δεύτερο χαρακτηριστικό αφορά την ένταση της σεισμικής κίνησης στην επιφάνεια. Επειδή τα σεισμικά κύματα πρέπει να διανύσουν μεγάλη απόσταση μέχρι να φτάσουν στο έδαφος, εξασθενούν περισσότερο σε σχέση με έναν αντίστοιχου μεγέθους επιφανειακό σεισμό.

Το τρίτο στοιχείο είναι ότι τέτοιες δονήσεις γίνονται αισθητές σε πολύ μεγαλύτερη γεωγραφική έκταση, ακριβώς επειδή προέρχονται από μεγάλο βάθος.

Στην περίπτωση της Κολομβίας, πάντως, το μεγάλο μέγεθος της δόνησης είχε ως αποτέλεσμα να καταγραφούν ιδιαίτερα ισχυρές εδαφικές κινήσεις. Σύμφωνα με τον Κώστα Παπαζάχο, η μέγιστη επιτάχυνση έφτασε περίπου στο 0,2G, δηλαδή περίπου στο 20% της επιτάχυνσης της βαρύτητας.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι καταστροφικές συνέπειες ενός σεισμού δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από το μέγεθος και το εστιακό βάθος του.

Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η αντοχή των κτιρίων και η αντισεισμική προστασία. Ένα ευάλωτο κτιριακό απόθεμα μπορεί να οδηγήσει σε εκτεταμένες καταρρεύσεις και ανθρώπινες απώλειες ακόμη και όταν ο σεισμός προέρχεται από σημαντικό βάθος.

Στην Κολομβία, όπως επισήμανε ο καθηγητής, ο συνδυασμός του μεγάλου μεγέθους, της πολύ μεγάλης περιοχής που επηρεάστηκε και της χαμηλής αντισεισμικής αντοχής ορισμένων κατασκευών συνέβαλε αποφασιστικά στην έκταση των καταστροφών.

Διαφορετικός είναι ο μηχανισμός των πρόσφατων ισχυρών σεισμών στη Βενεζουέλα, οι οποίοι ήταν περισσότερο επιφανειακοί και συνδέονταν με ενεργά ρήγματα στα όρια της πλάκας της Καραϊβικής και της Νότιας Αμερικής.

Οι επιφανειακοί σεισμοί έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν πολύ ισχυρότερη κίνηση κοντά στην επιφάνεια και συνεπώς μεγαλύτερες τοπικές επιπτώσεις.

Ο κ. Παπαζάχος υπενθύμισε, τέλος, ότι η Νότια Αμερική αποτελεί μία από τις πιο σεισμογενείς περιοχές του πλανήτη και έχει δώσει μερικούς από τους ισχυρότερους σεισμούς που έχουν καταγραφεί ποτέ, όπως εκείνον της Χιλής με μέγεθος άνω των 9 Ρίχτερ.

Όπως σημείωσε, αυτό δείχνει ότι το ανώτατο δυναμικό ισχυρών σεισμών στη συγκεκριμένη τεκτονική ζώνη είναι σημαντικά υψηλότερο από τον πρόσφατο σεισμό της Κολομβίας.