Τραγωδία στην Ψάθα: Σε ανθρώπινο λάθος αποδίδουν τη σύγκρουση των ελικοπτέρων οι πιλότοι – Τα 6 σενάρια

Στον ανθρώπινο παράγοντα στρέφονται, σύμφωνα με τις έως τώρα ενδείξεις, οι πρώτες εκτιμήσεις έμπειρων χειριστών ελικοπτέρων για τη φονική σύγκρουση των δύο πυροσβεστικών Bell 214ST στην Ψάθα.

Πιλότοι με πολυετή εμπειρία στην αεροπυρόσβεση, μιλώντας στο protothema.gr, επισημαίνουν ότι το διαθέσιμο βίντεο, οι μαρτυρίες αυτοπτών και τα πρώτα επιχειρησιακά δεδομένα φαίνεται να ενισχύουν το ενδεχόμενο λάθους εκτίμησης ή ανεπαρκούς συνεννόησης μεταξύ των πληρωμάτων.

Ωστόσο, μέχρι την ολοκλήρωση της επίσημης διερεύνησης, κανένα ενδεχόμενο δεν μπορεί να αποκλειστεί. Οι αρμόδιες Αρχές εξετάζουν ένα ευρύ φάσμα πιθανών αιτιών, από την απώλεια οπτικής επαφής και τα ακραία αεροδυναμικά φαινόμενα έως το ενδεχόμενο τεχνικής βλάβης.

Η ΕΛ.ΑΣ. ανέλαβε την προανάκριση

Τη διερεύνηση των ακριβών συνθηκών του δυστυχήματος ανέλαβε η Ελληνική Αστυνομία, έπειτα από εντολή του αρμόδιου εισαγγελέα.

Σε εξέλιξη βρίσκονται όλες οι προβλεπόμενες προανακριτικές ενέργειες για τη συλλογή στοιχείων, την εξέταση μαρτύρων και την αποτύπωση των δεδομένων της επιχείρησης αεροπυρόσβεσης.

Ο χώρος της συντριβής έχει αποκλειστεί και φυλάσσεται από αστυνομικές δυνάμεις, ενώ μετά την ολοκλήρωση της έρευνας η δικογραφία θα διαβιβαστεί στην αρμόδια Εισαγγελική Αρχή.

Τι δείχνει το βίντεο της σύγκρουσης

Στο βίντεο-ντοκουμέντο φαίνονται τα δύο ελικόπτερα να συγκλίνουν σχεδόν ταυτόχρονα προς το ίδιο σημείο.

Το ελικόπτερο που πετούσε ψηλότερα κατεβαίνει απότομα προς το ύψος του δεύτερου, ενώ το χαμηλότερο φαίνεται να επιταχύνει προς τα εμπρός.

Η εικόνα δημιουργεί την εντύπωση ότι τα δύο πληρώματα είτε δεν είχαν αντιληφθεί εγκαίρως τη σχετική θέση του άλλου ελικοπτέρου είτε δεν υπήρξε επαρκής συνεννόηση ως προς το ύψος και τη σειρά προσέγγισης.

Σύμφωνα με τις τεχνικές εκτιμήσεις, η σωλήνα υδροληψίας ενδέχεται να μπλέχτηκε αρχικά στον δίσκο του κύριου στροφείου, ενώ στη συνέχεια το επάνω ελικόπτερο φαίνεται να ήρθε σε επαφή με το στροφείο του χαμηλότερου.

Η καταστροφή του κύριου στροφείου στέρησε από το πρώτο Bell κάθε δυνατότητα ελεγχόμενης πτήσης, με αποτέλεσμα να καταπέσει και να τυλιχθεί στις φλόγες.

Σενάριο πρώτο: Λάθος εκτίμηση ή ανεπαρκής συνεννόηση

Τα πληρώματα των δύο ελικοπτέρων φέρονται να αποτελούνταν από ιδιαίτερα έμπειρους χειριστές, με περισσότερες από 3.000 ώρες πτήσης στον συγκεκριμένο τύπο.

Παρά την εμπειρία τους, οι συνθήκες της αεροπυρόσβεσης χαρακτηρίζονται εξαιρετικά απαιτητικές, καθώς οι πιλότοι επιχειρούν με περιορισμένη ορατότητα, μέσα σε πυκνό καπνό, υψηλές θερμοκρασίες και ισχυρές αναταράξεις.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, ενδέχεται να υπήρξε κακή συνεννόηση ή λανθασμένη αντίληψη της θέσης του άλλου ελικοπτέρου.

Το χαμηλότερο Bell βρισκόταν σε τυφλό σημείο για το ελικόπτερο που πετούσε ψηλότερα, ενώ αντίστοιχα το δεύτερο πλήρωμα δεν μπορούσε εύκολα να διακρίνει το εναέριο μέσο που κινούνταν πάνω και ελαφρώς πίσω του.

Παράλληλα, εξετάζεται αν υπήρξε απόκλιση από τα προκαθορισμένα υψόμετρα ή παρανόηση των οδηγιών για τη σειρά προσέγγισης και ρίψης.

Σενάριο δεύτερο: Καθοδικό ρεύμα ή ισχυρή ριπή ανέμου

Ένα ακόμη ενδεχόμενο είναι το ελικόπτερο που βρισκόταν ψηλότερα να επηρεάστηκε από ξαφνικό καθοδικό ρεύμα ή ισχυρή πλευρική ριπή.

Στο βίντεο φαίνεται να χάνει απότομα ύψος, με ρυθμό καθόδου που χαρακτηρίζεται μη φυσιολογικός για παρόμοια επιχείρηση.

Πάνω από τα μεγάλα μέτωπα πυρκαγιάς αναπτύσσονται έντονα θερμικά ρεύματα, τα οποία σε συνδυασμό με τους θυελλώδεις ανέμους μπορούν να προκαλέσουν αιφνίδιες μετατοπίσεις και απώλεια ύψους.

Εξετάζεται επίσης η πιθανότητα το ελικόπτερο να επηρεάστηκε από το downwash, δηλαδή το ισχυρό καθοδικό αερεύμα που παράγεται από το στροφείο άλλου ελικοπτέρου όταν τα δύο μέσα βρίσκονται σε πολύ μικρή απόσταση.

Σενάριο τρίτο: Απώλεια οπτικής επαφής

Η διατήρηση οπτικής επαφής ανάμεσα στα εναέρια μέσα θεωρείται κρίσιμη για την ασφαλή πτήση σε σχηματισμό.

Στην περίπτωση της Ψάθας, ο πυκνός καπνός και η στάχτη πιθανόν περιόρισαν σημαντικά την ορατότητα των πληρωμάτων.

Το επάνω ελικόπτερο ενδέχεται να έχασε από το οπτικό του πεδίο το Bell που βρισκόταν χαμηλότερα και να ξεκίνησε κάθοδο για ρίψη, χωρίς να γνωρίζει ότι το άλλο μέσο κινούνταν ακριβώς κάτω από την πορεία του.

Οι χειριστές φέρονται να αντιλήφθηκαν την επαφή την τελευταία στιγμή. Το δεύτερο ελικόπτερο φαίνεται να κινείται αμέσως προς τα πάνω και να απορρίπτει το νερό που μετέφερε, πιθανότατα για να μειώσει το βάρος του και να κερδίσει ύψος.

Για το χαμηλότερο Bell, όμως, η καταστροφή του κύριου στροφείου είχε ήδη καταστήσει αναπόφευκτη την πτώση.

Σενάριο τέταρτο: Συνδυασμός παραγόντων

Οι ερευνητές δεν αποκλείουν το δυστύχημα να προκλήθηκε από αλληλουχία λαθών και ακραίων συνθηκών.

Μία λανθασμένη εκτίμηση της απόστασης, σε συνδυασμό με απώλεια οπτικής επαφής και ξαφνική ριπή ανέμου, θα μπορούσε να οδηγήσει τα δύο ελικόπτερα στην ίδια πορεία.

Στα αεροπορικά δυστυχήματα είναι συχνό το φαινόμενο να μην υπάρχει μία μοναδική αιτία, αλλά μια σειρά παραγόντων που λειτουργούν διαδοχικά και δημιουργούν τις συνθήκες της τραγωδίας.

Σενάριο πέμπτο: Αιφνίδια αδιαθεσία του χειριστή

Μεταξύ των λιγότερο πιθανών ενδεχομένων εξετάζεται και η αιφνίδια αδιαθεσία ενός από τους πιλότους.

Ένα τέτοιο περιστατικό θα μπορούσε να εξηγήσει την ξαφνική και ταχεία κάθοδο του ελικοπτέρου που βρισκόταν σε μεγαλύτερο ύψος.

Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχουν στοιχεία που να ενισχύουν το συγκεκριμένο σενάριο.

Σενάριο έκτο: Τεχνική βλάβη

Το ενδεχόμενο τεχνικού προβλήματος συγκεντρώνει, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, τις λιγότερες πιθανότητες, χωρίς ωστόσο να μπορεί να αποκλειστεί πριν από την ολοκλήρωση των ελέγχων.

Εξετάζεται αν υπήρξε στιγμιαία απώλεια ώσης ή άλλο πρόβλημα που ανάγκασε το επάνω Bell να χάσει απότομα ύψος.

Παράλληλα, θα διερευνηθεί αν το νερό απορρίφθηκε σκόπιμα από τον πιλότο μετά τη σύγκρουση για τη μείωση του βάρους ή αν απελευθερώθηκε εξαιτίας των ζημιών.

Τα Bell 214ST είναι ελικόπτερα μεσαίας κατηγορίας, γνωστά ως «Super Transporter», τα οποία έχουν μετασκευαστεί για την αεροπυρόσβεση και μπορούν να μεταφέρουν περίπου τέσσερις τόνους νερού.

Τα συγκεκριμένα μέσα υποβάλλονται σε συνεχείς και σχολαστικούς ελέγχους πριν και μετά τις αποστολές, γεγονός που περιορίζει σημαντικά, χωρίς να μηδενίζει, το ενδεχόμενο μηχανικής βλάβης.

Οι απαντήσεις στο επίσημο πόρισμα

Τα ακριβή αίτια της τραγωδίας θα προκύψουν από την εξέταση των συντριμμιών, τις επικοινωνίες μεταξύ των πληρωμάτων και του συντονιστικού κέντρου, τις μαρτυρίες, τα διαθέσιμα βίντεο και τα τεχνικά δεδομένα των δύο ελικοπτέρων.

Μέχρι την έκδοση του επίσημου πορίσματος, οι εκτιμήσεις περί ανθρώπινου λάθους παραμένουν υποθέσεις και δεν μπορούν να θεωρηθούν οριστικά συμπεράσματα.

Με πληροφορίες από το protothema.gr