Ψηφιακά δελτία αποστολής για τους αγρότες: Ποιοι εξαιρούνται και τι αλλάζει σε ελαιοτριβεία, λαϊκές και χωράφια

Νέες διευκρινίσεις για την εφαρμογή των ψηφιακών δελτίων αποστολής στον αγροτικό τομέα εξέδωσε η ΑΑΔΕ, επιχειρώντας να αποσαφηνίσει ποιοι παραγωγοί υποχρεούνται να εκδίδουν οι ίδιοι το παραστατικό, ποιοι εξαιρούνται και σε ποιες περιπτώσεις η σχετική διαδικασία μπορεί να αναλαμβάνεται από τον έμπορο, τον συνεταιρισμό ή το ελαιοτριβείο.

Το νέο πλαίσιο δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους αγρότες. Διαφορετικές υποχρεώσεις προβλέπονται για όσους υπάγονται στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ, για τους επαγγελματίες του κανονικού καθεστώτος, για τις μεταφορές προς ελαιοτριβεία και αποθήκες, καθώς και για τις πωλήσεις σε λαϊκές και υπαίθριες αγορές.

Οι κανόνες αυτοί θα ισχύσουν κατά τη μεταβατική περίοδο των επόμενων δύο μηνών. Από τις 12 Οκτωβρίου 2026, ημερομηνία έναρξης της δεύτερης φάσης, η ψηφιακή έκδοση των σχετικών παραστατικών θα επεκταθεί σε καθολική βάση για τους επαγγελματίες αγρότες.

Οι λεπτομέρειες αποτυπώνονται στην εγκύκλιο Ε.2038/2026 του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, η οποία προβλέπει εξαιρέσεις και ειδικές διαδικασίες με στόχο να περιοριστούν τα πρακτικά προβλήματα κατά τη μετάβαση στο νέο σύστημα.

Οι μικροί παραγωγοί που υπάγονται στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ δεν θα υποχρεούνται να εκδίδουν οι ίδιοι ψηφιακό δελτίο αποστολής. Στις περιπτώσεις αυτές, την καταγραφή της διακίνησης θα πραγματοποιεί ο παραλήπτης των προϊόντων, όπως ο έμπορος, ο συνεταιρισμός ή το ελαιοτριβείο, μέσω δελτίου ποσοτικής παραλαβής.

Η ρύθμιση αποσκοπεί στο να απαλλάξει τους μικρούς παραγωγούς από την ανάγκη χειρισμού ψηφιακών εφαρμογών κατά τη συγκομιδή και τη μεταφορά της παραγωγής τους. Ωστόσο, μένει να αποσαφηνιστεί στην πράξη τι θα συμβαίνει εάν ο παραλήπτης αρνηθεί να αναλάβει την έκδοση του παραστατικού.

Πιο σύνθετο είναι το καθεστώς για τους επαγγελματίες αγρότες του κανονικού ΦΠΑ, καθώς και για όσους ασκούν παράλληλη επαγγελματική και αγροτική δραστηριότητα.

Κατά περίπτωση, το ψηφιακό παραστατικό θα μπορεί να εκδίδεται από τον αντισυμβαλλόμενο, δηλαδή τον αγοραστή, τον συνεταιρισμό ή το ελαιοτριβείο, με την ειδική ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση».

Η δυνατότητα αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική στις περιπτώσεις όπου η μεταφορά των προϊόντων πραγματοποιείται με όχημα του ίδιου του παραγωγού. Για την εφαρμογή της, πάντως, ενδέχεται να απαιτείται η συμφωνία του παραλήπτη.

Εξαίρεση προβλέπεται και για τις μικρές μετακινήσεις προϊόντων μεταξύ χωραφιών και αποθηκευτικών χώρων που ανήκουν στον ίδιο παραγωγό. Όταν η απόσταση δεν ξεπερνά τα δέκα χιλιόμετρα, δεν απαιτείται η έκδοση ψηφιακού δελτίου αποστολής.

Η πρόβλεψη αυτή διευκολύνει σημαντικά τις καθημερινές μεταφορές της παραγωγής. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές τι ακριβώς θα ισχύει όταν το προϊόν μεταφέρεται σε κοντινό σημείο ζύγισης, επειδή στο χωράφι δεν υπάρχει πλάστιγγα.

Σε έναν αυστηρό έλεγχο, η απουσία δελτίου αποστολής θα μπορούσε θεωρητικά να οδηγήσει σε πρόστιμο ύψους 5.000 ευρώ, γεγονός που καθιστά αναγκαία την παροχή περαιτέρω οδηγιών από την ΑΑΔΕ.

Ειδικό μεταβατικό καθεστώς προβλέπεται για τους παραγωγούς που διαθέτουν προϊόντα σε λαϊκές και υπαίθριες αγορές. Μέχρι και τις 11 Οκτωβρίου 2026, το συγκεντρωτικό δελτίο αποστολής θα μπορεί να εκδίδεται χειρόγραφα.

Από τις 12 Οκτωβρίου και μετά, η έκδοσή του θα γίνεται υποχρεωτικά ψηφιακά για όλους τους επαγγελματίες αγρότες και πωλητές.

Τα προϊόντα που δεν πωλούνται θα μπορούν να επιστρέφουν στην έδρα του παραγωγού με το ίδιο δελτίο. Κατά την άφιξή τους στην εγκατάσταση θα εκδίδεται δελτίο ποσοτικής παραλαβής, χωρίς να απαιτείται νέα διαδικασία για κάθε αδιάθετο προϊόν.

Εφόσον ο παραγωγός μεταβαίνει διαδοχικά σε περισσότερες λαϊκές αγορές χωρίς να επιστρέψει ενδιάμεσα στην έδρα του, το αρχικό παραστατικό θα καλύπτει ολόκληρη τη διαδρομή.

Ανοιχτό παραμένει το ζήτημα της καταγραφής των προϊόντων που απορρίπτονται μετά το τέλος της αγοράς, για παράδειγμα σε κάδους οργανικών αποβλήτων, με αποτέλεσμα ο παραγωγός να επιστρέφει στην έδρα του χωρίς φορτίο.

Η εγκύκλιος ρυθμίζει και τις περιπτώσεις τεχνικής αδυναμίας. Εάν υπάρξει διακοπή ηλεκτροδότησης ή σύνδεσης στο διαδίκτυο, η διακίνηση δεν θα διακόπτεται.

Όταν η συναλλαγή πραγματοποιείται εκτός εγκατάστασης, το παραστατικό θα μπορεί να εκδίδεται χειρόγραφα. Σε άλλες περιπτώσεις θα καταχωρίζεται η σχετική ένδειξη και η ηλεκτρονική διαβίβαση θα ολοκληρώνεται μόλις αποκατασταθεί η σύνδεση.

Με τις νέες οδηγίες, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να αναγνωρίσει τις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν στην αγροτική παραγωγή και να περιορίσει τον κίνδυνο αναστάτωσης κατά την εφαρμογή του μέτρου.

Η πραγματική δοκιμασία, πάντως, θα αρχίσει στις 12 Οκτωβρίου, όταν η ψηφιακή υποχρέωση θα γενικευτεί και θα φανεί εάν παραγωγοί, έμποροι, συνεταιρισμοί και ελαιοτριβεία έχουν προσαρμοστεί στις νέες διαδικασίες.