Η Ευρώπη, ως πολιτική και οικονομική οντότητα, βιώνει σήμερα την αρχή μιας νέας παγκόσμιας τάξης πραγμάτων και την αρχή του τέλους της ευρωατλαντικής συμμαχίας, μαζί με την «ανέμελη πολυτέλεια που απολαμβάνει» κάτω από την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας.
Οι Ευρωπαίοι πολίτες παρακολουθούν προβληματισμένοι την αποσύνθεση των δομών του μεταπολεμικού κόσμου, που οι ΗΠΑ είχαν οικοδομήσει μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Βλέπουν μια υπερδύναμη να λειτουργεί αυτόνομα, με εντολές του προέδρου Τραμπ, χωρίς έγκριση του Κογκρέσου, χωρίς συνεννόηση με τους συμμάχους, χωρίς την αίσθηση του εθνικού συμφέροντος όλων των νατοϊκών χωρών της συμμαχίας.
Πριν από τρεις εβδομάδες, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προαναγγείλει τη μείωση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ευρώπη, περιορίζοντας τις στρατιωτικές δυνατότητες που διατίθενται για την υποστήριξη των ευρωπαϊκών χωρών σε περίπτωση μεγάλης πολεμικής κρίσης.
Οι γεωπολιτικές αναταράξεις και η αβεβαιότητα που επικρατεί από τη στάση των ΗΠΑ έχουν πλέον δημιουργήσει ένα νέο στρατηγικό περιβάλλον, στο οποίο επιβάλλεται να προσαρμοστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, γιατί όταν, με το καλό, σιγήσουν τα όπλα στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, τότε η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι παρούσα με γεωπολιτική κυριαρχία.
Αυτή η ανάγκη γίνεται επιτακτική και φάνηκε αμέσως μετά την εκλογή του Τραμπ και την εμμονική αντιευρωπαϊκή του στάση.
Για την Ελλάδα επίσης επιβάλλεται, βάσει της ευρωπαϊκής προοπτικής της, με αυτοπεποίθηση και στρατηγική ψυχραιμία, να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της ως σημαντική περιφερειακή δύναμη σταθερότητας, στη διαδικασία γεωπολιτικής αναβάθμισής της που απαιτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με όλα τα πιθανά σενάρια που επεξεργάζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα επηρεάσει αρνητικά την οικονομία της ευρωζώνης το τρέχον έτος, ενώ για το 2027 η πορεία θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια των πολεμικών συγκρούσεων.
Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαιώνει τις ανησυχίες ότι οι διαταραχές στις τιμές ενέργειας, εξαιτίας των προβλημάτων τροφοδοσίας από την περιοχή του Περσικού Κόλπου, δεν θα αφήσουν αλώβητη καμία ευρωπαϊκή χώρα.
Ποιοι είναι οι κερδισμένοι και ποιοι οι χαμένοι από την εκτόξευση του αργού πετρελαίου εξαιτίας των τελευταίων πολεμικών επιχειρήσεων στον Περσικό; Σίγουρα ο μεγάλος χαμένος θα είναι η Σαουδική Αραβία, οι λοιπές χώρες της Αραβικής Χερσονήσου και η παγκόσμια οικονομία, ενώ κερδισμένοι θα είναι οι ΗΠΑ, η Ρωσία και άλλες δυνάμεις με μεγάλα αποθέματα πετρελαίου στην κατοχή τους.
Οι εναλλακτικές μορφές ενέργειας αδυνατούν να καλύψουν τις ανάγκες και ο κίνδυνος είναι ορατός, σε μικρό βάθος χρόνου, για τις ανεπτυγμένες και απαιτητικές χώρες της Ευρώπης.
Το πετρέλαιο της Σαουδικής Αραβίας θεωρείται το καλύτερο του κόσμου, γιατί βρίσκεται σε μικρό βάθος, δεν χρειάζεται σχεδόν καθόλου διύλιση και περιορίζει το κόστος παραγωγής. Σε έναν κόσμο όπου η παγκόσμια αγορά πετρελαίου ζητά περισσότερο από αυτό που παράγεται, οι χώρες-μέλη του ΟΠΕΚ γίνονται το μήλο της Έριδος για τις μεγάλες δυνάμεις της Δύσης και της Ανατολής.
Πέραν όμως της οικονομικής διάστασης που επιφέρει η άνοδος των πετρελαϊκών τιμών, ενισχύεται η δημιουργία μιας μακράς περιόδου παγκόσμιας αβεβαιότητας και εκδήλωσης εστιών έντασης σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ήδη σήμερα η Ρωσία καλεί τους ξένους επισκέπτες και ξένους εργαζόμενους να εγκαταλείψουν την πόλη του Κιέβου, γιατί, όπως λέει, εξαντλήθηκε η υπομονή της και θα ξεκινήσει μπαράζ επιθέσεων σε στόχους μέσα στις πόλεις της Ουκρανίας.
Η διεθνής κοινή γνώμη παρακολουθεί τα τελευταία εικοσιτετράωρα με ιδιαίτερη ανησυχία αυτές τις εξελίξεις, την ώρα που οι διαβουλεύσεις των διαμεσολαβητών για τον τερματισμό του πολέμου ΗΠΑ – Ιράν στη Μέση Ανατολή κορυφώνονται.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων είναι το πυρηνικό οπλοστάσιο που σκοπεύει να κατασκευάσει το Ιράν, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ για τη ναυσιπλοΐα και η παράδοση του εμπλουτισμένου ουρανίου που ζητούν οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.
Όλα αυτά που συμβαίνουν δεν είναι για εφησυχασμό, ούτε για λαϊκή κατανάλωση. Είναι επικίνδυνα σχέδια, γιατί ο παγκόσμιος πόλεμος στη σύγχρονη εποχή έχει ξεκινήσει και το ζητούμενο δεν είναι μόνο το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν. Είναι ένα έπαθλο μετά την τελική επικράτηση: ο έλεγχος και η εκμετάλλευση του «μαύρου χρυσού».
Ηράκλειο, 26-5-2026
Μαρίνος Παττακός
και Facebook 
