Στο αίτημα για ουσιαστική αποκέντρωση, επαρκείς πόρους και ενεργότερο ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης συνέκλιναν οι παρεμβάσεις του Περιφερειάρχη Κρήτης και των δημάρχων Ηρακλείου, Ρεθύμνου, Χανίων και Αγίου Νικολάου, με τις οποίες ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του συνεδρίου «ET Forum: ΚΡΗΤΗ 2030», που διοργάνωσε ο «Ελεύθερος Τύπος» στο Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο Ηρακλείου.
Η συζήτηση ανέδειξε τις μεγάλες προοπτικές που ανοίγουν για το νησί μέσα από έργα όπως ο ΒΟΑΚ, το νέο αεροδρόμιο, η ενεργειακή διασύνδεση και οι σημαντικές παρεμβάσεις σε υποδομές, αλλά ταυτόχρονα κατέγραψε την έντονη ανησυχία των αιρετών για το κατά πόσο η Κρήτη θα μπορέσει να αξιοποιήσει αυτή τη νέα αναπτυξιακή φάση χωρίς επαρκή χρηματοδότηση, στελέχωση και αποφασιστικές αρμοδιότητες.
Ο Περιφερειάρχης Κρήτης, Σταύρος Αρναουτάκης, έδωσε τον τόνο, χαρακτηρίζοντας την τρέχουσα περίοδο καθοριστική για το νησί. «Αυτή η δεκαετία θα είναι η δεκαετία της Κρήτης», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η Κρήτη είχε ανάγκη από μεγάλα έργα που θα αλλάξουν την αναπτυξιακή της πορεία. Στάθηκε στον ΒΟΑΚ, στο νέο αεροδρόμιο, στην ενεργειακή σύνδεση, αλλά και σε έργα που αναμένουν έγκριση, όπως το νέο μουσείο στο Ρέθυμνο και το νέο μουσείο των Αρχανών.
Όπως είπε, οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να δώσουν στο νησί «μια νέα δυναμική» και να το φέρουν πιο κοντά στην εικόνα που διεκδικεί για το μέλλον του. Ωστόσο, ο κ. Αρναουτάκης έθεσε με έμφαση το ζήτημα της χρηματοδότησης και της διαχείρισης των προγραμμάτων, προειδοποιώντας ότι η συγκέντρωση των αποφάσεων στο κεντρικό κράτος δημιουργεί σοβαρά εμπόδια.
«Η πλατεία Συντάγματος δεν μπορεί να διοικεί την Ελλάδα. Και ας είναι η καλύτερη κυβέρνηση. Θέλουμε αρμοδιότητες με πόρους», σημείωσε χαρακτηριστικά, ζητώντας να αποσαφηνιστεί πώς θα λειτουργούν τα περιφερειακά προγράμματα και πώς θα μπορούν να αξιοποιηθούν από την αυτοδιοίκηση για την υλοποίηση έργων.
Αναφερόμενος στην έρευνα που παρουσιάστηκε στο φόρουμ, ο Περιφερειάρχης στάθηκε στο εύρημα σύμφωνα με το οποίο το 58% των πολιτών θεωρεί την οδική ασφάλεια ως το πρώτο πρόβλημα της Κρήτης. Όπως είπε, η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια πραγματική αγωνία, καθώς η κοινωνία αναμένει να δει τον ΒΟΑΚ να προχωρά. «Έχει η κυβέρνηση εμπιστοσύνη στην τοπική αυτοδιοίκηση;», διερωτήθηκε, συνοψίζοντας το βασικό πολιτικό ερώτημα που, όπως φάνηκε, διαπέρασε το σύνολο της συζήτησης.
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Ηρακλείου, Αλέξης Καλοκαιρινός, περιέγραψε ένα πλαίσιο ανάπτυξης που προϋποθέτει πρώτα την επίλυση κρίσιμων ζητημάτων ασφάλειας, υποδομών και πολεοδομικού σχεδιασμού. Όπως ανέφερε, η γενικότερη ασφάλεια της πόλης αποτελεί βασική προϋπόθεση για το όραμα του Δήμου, φέρνοντας ως παράδειγμα την ανάγκη οριοθέτησης των ρεμάτων.
Ο κ. Καλοκαιρινός αναφέρθηκε στο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο και στο νέο αεροδρόμιο ως μεγάλες ευκαιρίες για την περιοχή, ενώ ειδική αναφορά έκανε και στον ΒΟΑΚ, επισημαίνοντας ότι το έργο πρέπει να λειτουργήσει αναπτυξιακά χωρίς να διαιρέσει την πόλη του Ηρακλείου. Παράλληλα, στάθηκε στα έργα άρδευσης, τα οποία χαρακτήρισε παρεμβάσεις με στοιχεία πρωτοπορίας, καθώς και στο στεγαστικό ζήτημα, το οποίο αποτυπώθηκε και στη δημοσκόπηση που παρουσιάστηκε.
Σχολιάζοντας τα στοιχεία της έρευνας, ο δήμαρχος Ηρακλείου σημείωσε ότι η Κρήτη βρίσκεται σε καλύτερη θέση από άλλες Περιφέρειες της χώρας, χωρίς ωστόσο αυτό να αναιρεί την ανάγκη προσεκτικής μελέτης των ευρημάτων. «Το ότι η οδική ασφάλεια είναι στην κορυφή των προβλημάτων στην Κρήτη δεν με ξαφνιάζει», ανέφερε, προσθέτοντας ότι και η ίδια η αυτοδιοίκηση οφείλει να κάνει την αυτοκριτική της. Τόνισε, όμως, ότι για να ανταποκριθεί στις ανάγκες χρειάζεται χρηματοδοτήσεις, στελέχωση και πόρους.
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η παρέμβαση του δημάρχου Χανίων, Παναγιώτη Σημανδηράκη, ο οποίος ζήτησε να αποτιμηθεί με ειλικρίνεια η πορεία της αυτοδιοίκησης τα τελευταία χρόνια και να απαντήσει το κεντρικό κράτος αν έχει εκπληρώσει τον δικό του ρόλο. Ο ίδιος έθεσε στο επίκεντρο τη βιωσιμότητα του τόπου, υπογραμμίζοντας ότι δεν αρκεί η ηλεκτρική επάρκεια που προσφέρει η διασύνδεση, εάν οι τοπικές κοινωνίες δεν έχουν τη δυνατότητα να σχεδιάσουν με βάση τα πραγματικά τους όρια και τις ανάγκες τους.
Ο δήμαρχος Χανίων αναφέρθηκε επίσης στις επιπτώσεις του μαζικού τουρισμού, σημειώνοντας ότι όταν μεγάλο μέρος του εργατικού δυναμικού δεν προέρχεται καν από την Ελλάδα, σημαντικό τμήμα της υπεραξίας του τουρισμού διαρρέει. Παράλληλα, έθεσε ζητήματα υποβάθμισης υποδομών και περιορισμού των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
«Θα χρεωθούμε την αποτυχία ως Αυτοδιοίκηση αλλά οι πραγματικοί υπαίτιοι είναι το κράτος που δεν εκχωρεί το δικαίωμα των αποφάσεων και των ενεργειών στους Δήμους», ανέφερε, ασκώντας κριτική στον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται αποφάσεις χωρίς ουσιαστική διαβούλευση.
Ο κ. Σημανδηράκης στάθηκε και στην υπόθεση των πολεοδομιών, χαρακτηρίζοντάς την χαρακτηριστικό παράδειγμα των προβλημάτων της αυτοδιοίκησης. Όπως είπε, οι υπηρεσίες αυτές έμειναν χωρίς στελέχωση και πλέον μεταφέρονται στο Κτηματολόγιο, με απόφαση που, κατά τον ίδιο, ελήφθη χωρίς συζήτηση με τους δήμους. Αναφορικά με τα μεγάλα έργα υποδομής, σημείωσε ότι δεν αποδεικνύουν προνομιακή μεταχείριση της Κρήτης, αλλά την προσπάθεια να καλυφθεί μια μακρόχρονη καθυστέρηση.
Ο δήμαρχος Ρεθύμνου, Γιώργης Μαρινάκης, ξεκίνησε την τοποθέτησή του επισημαίνοντας ότι τα ζητήματα της αυτοδιοίκησης απουσιάζουν από τον δημόσιο διάλογο. Όπως είπε, οι δήμαρχοι δεν επιδιώκουν να καταθέσουν απλώς «έκθεση ιδεών», αλλά χρειάζονται σταθερό θεσμικό και οικονομικό έδαφος για να ανταποκριθούν στις ευθύνες τους.
Ο κ. Μαρινάκης χαρακτήρισε την αυτοδιοίκηση «ανάχωμα» για όσα συμβαίνουν στην κοινωνία και έθεσε το ερώτημα αν υπάρχουν οι αναγκαίες υποδομές για να στηριχθούν έργα μεγάλης κλίμακας, όπως το νέο αεροδρόμιο. Εκτίμησε, μάλιστα, ότι αρκετά έργα θα είχαν υλοποιηθεί νωρίτερα αν υπήρχε πιο ενεργή εμπλοκή των δήμων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην κυκλική οικονομία και στη διαχείριση του νερού, υπογραμμίζοντας ότι η αυτοδιοίκηση χρειάζεται χώρο, χρόνο και χρήμα. «Η Κρήτη είναι ένας ευλογημένος τόπος», είπε, σημειώνοντας όμως ότι οι δήμοι αισθάνονται «αφυδατωμένοι», παρά τη συνεργασία και τη συναντίληψη που, όπως ανέφερε, υπάρχει στην Κρήτη με την Περιφέρεια και τον Περιφερειάρχη.
Σχολιάζοντας την έρευνα του φόρουμ, ο δήμαρχος Ρεθύμνου δήλωσε ότι τον εξέπληξε το χαμηλό ποσοστό πολιτών που ασχολούνται με την κυκλική οικονομία. Όπως είπε, η κοινωνία πρέπει να αντιληφθεί την Κρήτη όχι μόνο ως πεδίο επιχειρηματικής δραστηριότητας, αλλά πρωτίστως ως τόπο διαβίωσης. «Πρέπει να κάνουμε το νησί βιώσιμο», τόνισε, ζητώντας από το κεντρικό κράτος να επιτρέψει στην αυτοδιοίκηση να λειτουργήσει ουσιαστικά.
Από τον Άγιο Νικόλαο, ο δήμαρχος Μανώλης Μενεγάκης έθεσε το ζήτημα των παρενεργειών που μπορεί να προκαλέσουν τα μεγάλα έργα, εάν δεν συνοδευτούν από ολοκληρωμένο σχεδιασμό. Όπως σημείωσε, ο δήμος του παρουσιάζει έντονη εποχικότητα, με τον πληθυσμό να μπορεί να φτάσει τους 100.000 κατοίκους, γεγονός που δημιουργεί αυξημένες ανάγκες σε υποδομές και υπηρεσίες.
Ο κ. Μενεγάκης προειδοποίησε ότι ένας ολοκληρωμένος ΒΟΑΚ, που θα μειώσει τις αποστάσεις, και ένα νέο αεροδρόμιο που μπορεί να τριπλασιάσει τους επισκέπτες, θα δημιουργήσουν πρόσθετες πιέσεις σε περιοχές όπως ο Άγιος Νικόλαος, εάν δεν προχωρήσει ο πολεοδομικός σχεδιασμός. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι, με σωστή στόχευση, η περιοχή μπορεί να αξιοποιήσει σημαντικές αναπτυξιακές ευκαιρίες.
Αναφερόμενος στα στοιχεία της έρευνας, παρατήρησε ότι στην ανατολική Κρήτη καταγράφεται χαμηλότερη αισιοδοξία για τα ζητήματα του νησιού, κάτι που ενδεχομένως συνδέεται και με τη διανομή των κονδυλίων. Όπως είπε, το βασικό μήνυμα που προκύπτει είναι ότι οι πολίτες ζητούν βιωσιμότητα στην καθημερινότητά τους και έναν τόπο στον οποίο αξίζει να ζει κανείς δώδεκα μήνες τον χρόνο και όχι μόνο εποχικά.
Ο δήμαρχος Αγίου Νικολάου ζήτησε γενναία χρηματοδότηση, θεσμικό περιθώριο για αλλαγές, απλοποίηση διαδικασιών και αλλαγές στη νομοθεσία, επισημαίνοντας ότι το αφήγημα της αποκέντρωσης έχει αποδυναμωθεί. «Δεν το πιστεύουν ούτε κεντρικά», ανέφερε, τονίζοντας ότι χωρίς ουσιαστική μεταφορά αρμοδιοτήτων οι τοπικές κοινωνίες θα δυσκολευτούν να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας.
Το κλείσιμο του «ET Forum: ΚΡΗΤΗ 2030» ανέδειξε, έτσι, ένα κοινό συμπέρασμα: η Κρήτη βρίσκεται μπροστά σε μια μεγάλη αναπτυξιακή ευκαιρία, όμως η επιτυχία της δεν θα κριθεί μόνο από την κατασκευή μεγάλων έργων. Θα εξαρτηθεί από το αν οι δήμοι και η Περιφέρεια θα αποκτήσουν τους πόρους, τα εργαλεία και την ελευθερία κινήσεων που απαιτούνται για να μετατραπούν οι υποδομές σε πραγματική βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών.
και Facebook 
