Κρήτη: Έπειτα από σχεδόν έναν αιώνα, οι μορφές των Αγωνιστών αποκτούν μόνιμη στέγη στο Αρκάδι
Μόνιμη στέγη στη Μονή Αρκαδίου απέκτησαν ιστορικές εικόνες Κρητικών Αγωνιστών από το 1930. Τον νέο μουσειακό χώρο εγκαινίασε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας
Στην Ιερά Μονή Αρκαδίου, έναν από τους σημαντικότερους τόπους ιστορικής μνήμης της Κρήτης, απέκτησαν μόνιμο εκθεσιακό χώρο οι εικόνες των Αγωνιστών των Κρητικών Επαναστάσεων, οι οποίες είχαν χρησιμοποιηθεί στον μεγαλοπρεπή εορτασμό της Αρκαδικής Εθελοθυσίας στο Ρέθυμνο το 1930, παρουσία του Ελευθερίου Βενιζέλου. Τα εγκαίνια του νέου μουσειακού χώρου πραγματοποιήθηκαν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τασούλα, και τον Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, Πρόδρομο, στο πλαίσιο της 160ής επετείου του Ολοκαυτώματος του Αρκαδίου.
Πρόκειται για μια συλλογή με ιδιαίτερη ιστορική και συναισθηματική αξία, η οποία διατηρήθηκε επί δεκαετίες χάρη στη φροντίδα μιας οικογένειας του Ρεθύμνου, πριν παραδοθεί στη Μονή.
Ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ρεθύμνης, Μάνος Τσάκωνας, απόγονος της οικογένειας που διαφύλαξε τις εικόνες, ξενάγησε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στον νέο χώρο, παρουσιάζοντας την ιστορία των εκθεμάτων και τη σχέση τους με την πόλη.
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ανέφερε:
«Ο νέος μουσειακός χώρος, με τις εικόνες των Αγωνιστών των Κρητικών Επαναστάσεων, που εγκαινιάστηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, είναι ένας χώρος μνήμης και σεβασμού προς Εκείνους».
Το Ρέθυμνο του 1930 και η ιστορική επίσκεψη του Ελευθερίου Βενιζέλου
Η ιστορία της συλλογής ξεκινά τον Νοέμβριο του 1930, όταν το Ρέθυμνο προετοιμαζόταν για μια ιδιαίτερη επέτειο.
Εκείνη τη χρονιά, ο εορτασμός της Αρκαδικής Εθελοθυσίας συνέπεσε με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη σύσταση του ελληνικού κράτους, ενώ στις εκδηλώσεις επρόκειτο να παραστεί ο τότε πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος.
Η πόλη είχε αρχίσει τις προετοιμασίες περίπου έξι μήνες νωρίτερα, προκειμένου να υποδεχθεί τον πρωθυπουργό και να τιμήσει τους αγωνιστές της κρητικής ιστορίας.
Κατά μήκος της οδού Αρκαδίου είχαν στηθεί αψίδες κατασκευασμένες από κλαδιά μυρτιάς, με εικόνες Αγωνιστών των Κρητικών Επαναστάσεων να κρέμονται στο κέντρο τους, πλαισιωμένες από στεφάνια δάφνης.
Περισσότερες από 100 μορφές κοσμούσαν τον δρόμο, δημιουργώντας μια υπαίθρια έκθεση αφιερωμένη στους ανθρώπους που είχαν συμμετάσχει στους αγώνες της Κρήτης.
Ανάμεσα στις εικόνες βρίσκονταν τόσο αρχηγοί που είχαν χάσει τη ζωή τους όσο και αγωνιστές που εξακολουθούσαν τότε να βρίσκονται εν ζωή.
Η συγκίνηση των οικογενειών και οι καταγραφές της εποχής
Το ιδιαίτερο κλίμα των εκδηλώσεων αποτυπώθηκε στην εβδομαδιαία «Εφημερίδα των Συζητήσεων», την οποία εξέδιδε ο λόγιος και δικηγόρος Πολύβιος Β. Τσάκωνας.
Μέσα από τα δημοσιεύματα της εποχής καταγράφονται η προετοιμασία της πόλης, οι εορτασμοί και η συγκίνηση των ανθρώπων που αντίκριζαν τις εικόνες.
Πολλοί επισκέπτες αναγνώριζαν ανάμεσα στους εικονιζόμενους προγόνους, συγγενείς ή συντοπίτες τους, γεγονός που προσέδιδε στις εκδηλώσεις έναν έντονα προσωπικό χαρακτήρα.
Οι εικόνες δεν λειτουργούσαν μόνο ως στοιχεία του εορταστικού διάκοσμου, αλλά αποτελούσαν έναν τρόπο δημόσιας αναγνώρισης της προσφοράς των Αγωνιστών και σύνδεσης της ιστορίας με τις οικογένειες του Ρεθύμνου.
Η παράδοση της συλλογής στη Μονή Αρκαδίου το 2016
Η συλλογή παρέμεινε στην κατοχή των απογόνων της οικογένειας Τσάκωνα για πολλές δεκαετίες.
Το 2016, με αφορμή τη συμπλήρωση 150 χρόνων από το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, οι ιστορικές εικόνες παραδόθηκαν στην Ιερά Μονή.
Η παράδοση πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο των εγκαινίων της Πινακοθήκης από τον τότε Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου και σημερινό Αρχιεπίσκοπο Κρήτης, Ευγένιο.
Τη συλλογή παρέδωσαν οι απόγονοι της οικογένειας, Πόπη Αστρινού-Τσάκωνα, Ελευθερία Παρασκευά-Τσάκωνα και Μάνος Φώτη Τσάκωνας.
Η κίνηση αυτή εξασφάλισε τη μεταφορά των εικόνων στον ιστορικό χώρο με τον οποίο συνδέονταν οι αγώνες που απεικόνιζαν.
Δέκα χρόνια μετά, οι Αγωνιστές αποκτούν τον δικό τους χώρο
Με τη δημιουργία του νέου μουσειακού χώρου, το 2026, ολοκληρώνεται ένα ακόμη σημαντικό στάδιο στην πορεία διαφύλαξης και ανάδειξης της συλλογής.
Οι εικόνες που είχαν αναρτηθεί στους δρόμους του Ρεθύμνου πριν από σχεδόν έναν αιώνα, για να τιμήσουν τους Αγωνιστές των Κρητικών Επαναστάσεων, αποκτούν πλέον μόνιμη θέση στην Ιερά Μονή Αρκαδίου.
Τα εγκαίνια από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τασούλα και τον Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου Πρόδρομο, στο πλαίσιο της 160ής επετείου του Ολοκαυτώματος, προσδίδουν ιδιαίτερο συμβολισμό στη νέα παρουσίαση των εκθεμάτων.
Η συλλογή αποτελεί ταυτόχρονα μαρτυρία των Κρητικών Επαναστάσεων, τεκμήριο του τρόπου με τον οποίο το Ρέθυμνο τίμησε τους Αγωνιστές το 1930 και απόδειξη της προσπάθειας των επόμενων γενεών να διατηρήσουν τη μνήμη τους.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ






