Αρχαιολογική ανακάλυψη στο Σουδάν: Ναός μεγαλύτερος από τον Λευκό Οίκο με ελληνικές επιγραφές!
Στο Σουδάν, αρχαιολόγοι εντόπισαν το δάπεδο γιγαντιαίου μεσαιωνικού καθεδρικού ναού, με πιθανές διαστάσεις μεγαλύτερες από τον Λευκό Οίκο, ανακαλύπτοντας παράλληλα ελληνικές επιγραφές και θραύσματα τοιχογραφιών
Μια εντυπωσιακή αρχαιολογική ανακάλυψη στο βόρειο Σουδάν φέρνει στο φως νέα στοιχεία για έναν από τους μεγαλύτερους χριστιανικούς ναούς της μεσαιωνικής Αφρικής. Αρχαιολόγοι εντόπισαν το αρχικό δάπεδο της «Μεγάλης Εκκλησίας του Ιησού», ενός γιγαντιαίου οικοδομήματος στην Παλιά Ντόνγκολα, το οποίο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών, ενδέχεται να ξεπερνούσε σε μέγεθος ακόμη και τον Λευκό Οίκο. Στον χώρο έχουν επίσης ανακαλυφθεί ελληνικές επιγραφές και θραύσματα εντυπωσιακών τοιχογραφιών.
Η ανασκαφή πραγματοποιείται από ομάδα του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας, σε συνεργασία με την Εθνική Εταιρεία Αρχαιοτήτων και Μουσείων του Σουδάν.
Ο ναός βρίσκεται στην ανατολική όχθη του Νείλου, στην Παλιά Ντόνγκολα, περίπου 160 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της σημερινής Ντονγκόλα.
Η εγκαταλελειμμένη σήμερα πόλη υπήρξε σημαντικό κέντρο του βασιλείου της Μακουρίας, το οποίο ασπάστηκε τον Χριστιανισμό τον 6ο αιώνα μ.Χ. και γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη έως τον 14ο αιώνα, αποκτώντας εκκλησίες, μοναστήρια και μνημειώδη κτήρια.
Μια σκάλα αποκάλυψε το αρχικό δάπεδο
Η «Μεγάλη Εκκλησία του Ιησού» είχε εντοπιστεί για πρώτη φορά το 2021, ωστόσο μεγάλο τμήμα της εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από την άμμο.
Κατά τις πρόσφατες εργασίες, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν μια σκάλα που τους επέτρεψε να φτάσουν στο αρχικό επίπεδο του δαπέδου.
Πρόκειται μέχρι στιγμής για το μοναδικό σημείο πρόσβασης στο δάπεδο του μνημείου.
Η κλίμακα του οικοδομήματος αποτυπώνεται και στους τοίχους κοντά στη σκάλα, οι οποίοι διατηρούνται σε ύψος περίπου 11 μέτρων.
Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για κτήριο πλάτους 47 μέτρων, μήκους 57 μέτρων και πιθανού αρχικού ύψους έως 21 μέτρων.
Ο επικεφαλής της αποστολής, Άρτουρ Ομπλούσκι, ο οποίος διευθύνει επίσης το Πολωνικό Κέντρο Αρχαιολογίας της Μεσογείου, ανέφερε:
«Πρόκειται για ένα κτήριο μεγαλύτερο από τον περίφημο Λευκό Οίκο… και σχεδιάζουμε να πραγματοποιήσουμε ανασκαφές».
Γιατί οι επιστήμονες τη συγκρίνουν με την Αγία Σοφία
Σύμφωνα με τον επικεφαλής των ερευνών, η συγκεκριμένη εκκλησία θεωρείται ότι υπήρξε η μεγαλύτερη και σημαντικότερη της μεσαιωνικής Μακουρίας.
Ο Ομπλούσκι υποστηρίζει ότι το μνημείο ενδέχεται να διαδραμάτισε για τη Νουβία και τη βορειοανατολική Αφρική έναν ρόλο αντίστοιχο με εκείνον της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, η οποία ανεγέρθηκε επί Ιουστινιανού το 537 μ.Χ.
Η σύγκριση αφορά κυρίως την αρχιτεκτονική σημασία, τον σχεδιασμό και τις κατασκευαστικές τεχνικές.
Όπως εξήγησε:
«Στην ιστορία της αρχιτεκτονικής, ξεχωρίζουν ορισμένα κτήρια που, για να χρησιμοποιήσουμε έναν σύγχρονο όρο, καθορίζουν τις τάσεις. Η Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη αποτελεί σίγουρα ένα τέτοιο παράδειγμα. Η “Μεγάλη Εκκλησία του Ιησού” φαίνεται να είναι μια φυσική υποψήφια για έναν τέτοιο ρόλο στη Νουβία και ίσως ακόμη και σε αυτό το τμήμα της Αφρικής».
Ελληνικές επιγραφές και θραύσματα τοιχογραφιών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα από μια μικρότερη εκκλησία που είχε κατασκευαστεί στον επάνω όροφο του καθεδρικού ναού.
Παρότι μεγάλο μέρος της δεν διασώζεται, οι ανασκαφές απέδωσαν θραύσματα ζωγραφισμένου σοβά με ελληνικές επιγραφές.
Η ποσότητα των ευρημάτων είναι σημαντική, καθώς οι αρχαιολόγοι έχουν συγκεντρώσει υλικό που καταλαμβάνει έξι μεγάλα ράφια.
Ο Ομπλούσκι ανέφερε:
«Γνωρίζουμε ότι οι τοιχογραφίες πρέπει να ήταν υπέροχες – διαθέτουμε πλέον έξι μεγάλα ράφια γεμάτα με θραύσματα ζωγραφισμένου σοβά. Δυστυχώς, ελάχιστα έχουν διασωθεί στους ίδιους τους τοίχους, σε αντίθεση με μια παρόμοια εκκλησία που συνδέεται με τον βασιλιά Δαβίδ, την οποία ανακαλύψαμε το 2023. Η εν λόγω εκκλησία, που χρονολογείται στον 13ο αιώνα μ.Χ., είχε επίσης προστεθεί στη Μεγάλη Εκκλησία του Ιησού, αλλά στη βόρεια πλευρά της».
Ανάμεσα στις επιγραφές ξεχωρίζει ένα κείμενο που ενδέχεται να αποτελεί απόσπασμα από την Προσευχή της Αγίας Άννας, μητέρας του προφήτη Σαμουήλ, όπως αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη.
Η δρ. Αγκάτα Ντεπτούλα εξήγησε:
«Ένα από τα κείμενα μπορεί να αναγνωριστεί ως θραύσμα της Προσευχής της Αγίας Άννης, της μητέρας του προφήτη Σαμουήλ, γνωστής από την Παλαιά Διαθήκη. Τα σωζόμενα θραύσματα ήταν γραμμένα στα ελληνικά με προσεκτική καλλιγραφική γραφή, με πολύ μικρά γράμματα ύψους μόλις μισού εκατοστού περίπου».
Οι ανασκαφές στη σκιά του πολέμου
Το Πολωνικό Κέντρο Μεσογειακής Αρχαιολογίας δραστηριοποιείται στην Παλιά Ντόνγκολα από τη δεκαετία του 1960.
Ωστόσο, οι επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις στο Σουδάν έχουν επηρεάσει την πρόοδο των αρχαιολογικών εργασιών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της UNESCO, περισσότερα από 100 πολιτιστικά μνημεία έχουν υποστεί ζημιές, λεηλατηθεί ή καταστραφεί από την έναρξη της τελευταίας φάσης του εμφυλίου πολέμου, τον Απρίλιο του 2023.
Η Παλιά Ντόνγκολα έχει μέχρι στιγμής αποφύγει αντίστοιχες καταστροφές, ενώ μεγάλο μέρος της «Μεγάλης Εκκλησίας του Ιησού» παραμένει ανεξερεύνητο κάτω από την άμμο.
Με πληροφορίες από AP και iflscience.com.






