Γιατί δεν απέπλευσε το γαλλικό πλοίο από το Ηράκλειο – Η τουρκική αντι-NAVTEX και η κρίσιμη Δευτέρα

Για τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου μετατέθηκε ο προγραμματισμένος απόπλους του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» από το λιμάνι του Ηρακλείου, με τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου να βρίσκονται στο επίκεντρο νέας ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης. Η Άγκυρα αμφισβητεί τις ελληνικές και κυπριακές NAVTEX, την ώρα που ο Χακάν Φιντάν υποστηρίζει ότι το ζήτημα έχει επιλυθεί.

Το γαλλικό πλοίο βρίσκεται στο Ηράκλειο από τις 27 Οκτωβρίου και επρόκειτο να αναχωρήσει το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, προκειμένου να ξεκινήσει τις προγραμματισμένες εργασίες για τη διαδρομή του υποθαλάσσιου καλωδίου Great Sea Interconnector (GSI).

Ωστόσο, ο απόπλους μεταφέρθηκε για τη Δευτέρα, με τις διαθέσιμες πληροφορίες να συνδέουν την αλλαγή με τις καιρικές συνθήκες και την ολοκλήρωση του επιχειρησιακού συντονισμού με τις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες.

Στο αρχικό στάδιο της αποστολής προβλέπονται δοκιμές των συστημάτων βυθομέτρησης και προετοιμασία των συνοδευτικών μέσων.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένα στοιχεία που να συνδέουν την καθυστέρηση με τουρκική παρέμβαση ή διπλωματική εμπλοκή.

Η ελληνική NAVTEX και η αντίδραση της Τουρκίας

Την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι ολοκληρώθηκαν οι απαραίτητες αδειοδοτήσεις για τις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου, κατόπιν αιτήματος της γαλλικής εταιρείας Nexans, η οποία ενεργεί για λογαριασμό του φορέα υλοποίησης.

Ακολούθησε η έκδοση της ελληνικής NAVTEX 1411/26, ενώ αντίστοιχη αναγγελία εξέδωσε και η Κυπριακή Δημοκρατία.

Η Άγκυρα αντέδρασε εκδίδοντας αντι-NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι τμήμα των προγραμματισμένων ερευνών αφορά θαλάσσιες περιοχές τις οποίες θεωρεί μέρος της τουρκικής υφαλοκρηπίδας.

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών διατύπωσε τη θέση ότι απαιτείται προηγούμενη συγκατάθεση της Τουρκίας για τις συγκεκριμένες δραστηριότητες.

Η Αθήνα απέρριψε τις αξιώσεις αυτές, επιμένοντας ότι οι ελληνικές αρχές είναι αρμόδιες για τις σχετικές αδειοδοτήσεις και ότι το έργο προχωρά σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Η αντιπαράθεση επαναφέρει στο προσκήνιο την προηγούμενη ένταση στην περιοχή της Κάσου, όπου τουρκικές παρεμβάσεις είχαν επηρεάσει την εξέλιξη των ερευνητικών εργασιών.

Τι εννοούσε ο Χακάν Φιντάν

Ερωτήματα προκάλεσε η τοποθέτηση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος το Σάββατο υποστήριξε ότι το ζήτημα των NAVTEX έχει επιλυθεί και ότι η κατάσταση εξελίσσεται φυσιολογικά.

Η τουρκική πλευρά, ωστόσο, δεν διευκρίνισε με ποιον τρόπο θεωρεί ότι επιλύθηκε η διαφωνία, ούτε αν προηγήθηκε κάποια συνεννόηση μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.

Ελληνικές διπλωματικές πηγές επανέλαβαν ότι η διαχείριση του θέματος από την Τουρκία δεν αφορά την Αθήνα, υπογραμμίζοντας την ελληνική αρμοδιότητα για τις αδειοδοτήσεις.

Παρά τη διαφορετική προσέγγιση των δύο πλευρών, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν οι τουρκικές αντιρρήσεις θα περιοριστούν σε διπλωματικό επίπεδο ή θα συνοδευτούν από κινήσεις κατά την πραγματοποίηση των ερευνών.

Το ερώτημα για πιθανή ενημέρωση της Άγκυρας

Στο πολιτικό πεδίο, το ΚΚΕ έθεσε το ερώτημα εάν υπήρξε επικοινωνία ή ενημέρωση των τουρκικών αρχών από τη γαλλική εταιρεία ή άλλους εμπλεκόμενους φορείς.

Το ζήτημα αφορά τον χαρακτήρα μιας ενδεχόμενης επικοινωνίας, καθώς η τεχνική ενημέρωση για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας διαφέρει από την υποβολή αιτήματος άδειας ή την αναγνώριση δικαιοδοσίας.

Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η ελληνική πλευρά ζήτησε ή αποδέχθηκε τουρκική άδεια για την πραγματοποίηση των εργασιών.

Από την πλευρά του, το ΠΑΣΟΚ ζήτησε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η υλοποίηση της διασύνδεσης, επισημαίνοντας την ευρωπαϊκή διάσταση του έργου και τη σημασία της άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Έργο 1,9 δισ. ευρώ με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση

Το Great Sea Interconnector, προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισ. ευρώ, προβλέπει την ηλεκτρική σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ενεργειακό δίκτυο μέσω της Ελλάδας, με προοπτική επέκτασης προς το Ισραήλ.

Το έργο διαθέτει σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και θεωρείται στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή διασυνδεσιμότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Παρά την ολοκλήρωση της συγκεκριμένης αδειοδοτικής διαδικασίας, εξακολουθούν να υπάρχουν γεωπολιτικές, οικονομικές και τεχνικές εκκρεμότητες που επηρεάζουν την υλοποίησή του.

Το επόμενο κρίσιμο στάδιο είναι ο προγραμματισμένος απόπλους του «Abeille Marengo» στις 9 Νοεμβρίου και η πραγματοποίηση των ερευνών στις θαλάσσιες περιοχές όπου η Τουρκία έχει προβάλει τις αξιώσεις της.