Κρήτη: Διεθνής διάκριση για μαθητή στην Τεχνητή Νοημοσύνη – Τι λέει για τους κινδύνους και το μέλλον της AI

Μια σημαντική διεθνή διάκριση στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης πέτυχε ο Νίκος Φουσκιτάκης, μαθητής του Πειραματικού Λυκείου Χανίων, ο οποίος κατέκτησε χάλκινο μετάλλιο στην 3η Διεθνή Ολυμπιάδα Τεχνητής Νοημοσύνης, που πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2026 στην Αστάνα του Καζακστάν. Ο νεαρός Χανιώτης ήταν ένας από τους τέσσερις μαθητές που εκπροσώπησαν την Ελλάδα στη διοργάνωση, με όλα τα μέλη της ελληνικής αποστολής να ανεβαίνουν στο βάθρο.

Μιλώντας στο kriti360.gr, ο Νίκος περιέγραψε πώς ανακάλυψε τον προγραμματισμό, τις απαιτήσεις της προετοιμασίας του και τη διαδικασία με την οποία κατάφερε να φτάσει σε μια διεθνή διάκριση. Παράλληλα, τοποθετήθηκε για τις δυνατότητες και τους κινδύνους της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), ενώ αναφέρθηκε και στις φιλοδοξίες του για σπουδές και επαγγελματική σταδιοδρομία.

Από τη σχολική εφημερίδα στην Ολυμπιάδα Τεχνητής Νοημοσύνης

Η πρώτη επαφή του με τον προγραμματισμό έγινε όταν ακόμη φοιτούσε στο Δημοτικό.

Μέσα από τη σχολική εφημερίδα «Τα Χανιωτάκια» έμαθε για το Scratch, μια γλώσσα προγραμματισμού σχεδιασμένη για παιδιά, και άρχισε να πειραματίζεται με τις δυνατότητές της.

Αργότερα, στο Γυμνάσιο, στράφηκε στην Python, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως στην ανάπτυξη εφαρμογών και μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η συμμετοχή του σε διαγωνισμούς ξεκίνησε όταν η μητέρα του εντόπισε μια ανακοίνωση για τον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Τεχνητής Νοημοσύνης, την περίοδο που εκείνος βρισκόταν στη Γ΄ Γυμνασίου.

Η πρώτη προσπάθεια δεν είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα, καθώς, όπως εξήγησε, δεν είχε διαθέσει αρκετό χρόνο στην προετοιμασία.

Στην επόμενη συμμετοχή του, ωστόσο, η εικόνα ήταν διαφορετική.

Στην πρώτη φάση συγκέντρωσε 400 στα 400, ενώ στη δεύτερη, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, κατέλαβε την τρίτη θέση.

Η επίδοσή του εξασφάλισε τη συμμετοχή του στην τετραμελή ελληνική ομάδα που ταξίδεψε στο Καζακστάν.

Η απαιτητική προετοιμασία και η βοήθεια των ερευνητών

Για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της διεθνούς διοργάνωσης, οι τέσσερις μαθητές παρακολούθησαν εντατική προετοιμασία.

Σημαντική ήταν η συμβολή επιστημόνων από τη μονάδα «Αρχιμήδης» του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά», η οποία είχε αναλάβει τη διοργάνωση του πανελλήνιου διαγωνισμού.

Η εκπαίδευση περιλάμβανε προγραμματισμό, μαθηματικά και τεχνικά ζητήματα που σχετίζονται με την ανάπτυξη μοντέλων μηχανικής μάθησης.

Στην προετοιμασία συνέβαλε επίσης ένας πρώην διαγωνιζόμενος, ο οποίος πλέον είναι φοιτητής.

Όπως ανέφερε ο Νίκος, χρειάστηκαν πολλές ώρες μελέτης και συστηματική προσπάθεια.

Το πρόβλημα με το ρομπότ που έπρεπε να προβλέψει

Ο μαθητής εξήγησε ότι οι διαγωνιστικές δοκιμασίες δεν περιορίζονται στη συγγραφή κώδικα, αλλά απαιτούν την εκπαίδευση μοντέλων μηχανικής μάθησης ώστε να μπορούν να πραγματοποιούν προβλέψεις.

Μία από τις δοκιμασίες της Ολυμπιάδας αφορούσε τις κινήσεις ενός ρομπότ μέσα σε συγκεκριμένο χώρο.

Οι διαγωνιζόμενοι είχαν στη διάθεσή τους πληροφορίες για τη διάταξη του χώρου και τις προηγούμενες κινήσεις του ρομπότ. Έπρεπε, αξιοποιώντας αυτά τα δεδομένα, να αναπτύξουν ένα μοντέλο ικανό να προβλέψει την επόμενη κίνησή του.

Ο Νίκος αναφέρθηκε επίσης στον τρόπο λειτουργίας των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, εξηγώντας ότι εκπαιδεύονται πάνω σε δεδομένα και μαθαίνουν να πραγματοποιούν προβλέψεις, όπως για την επόμενη λέξη ενός κειμένου.

Αντίστοιχες εφαρμογές μπορούν να αφορούν την ανάλυση εικόνων ή την αναγνώριση χαρακτηριστικών μέσα από διαθέσιμα δεδομένα.

«Δεν θα έλεγα πως είναι νοήμονα όντα»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η άποψη του μαθητή για το κατά πόσο η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να θεωρηθεί πραγματική νοημοσύνη.

Στη συνέντευξή του διαχώρισε τη μαθηματική επεξεργασία πληροφοριών από την ανθρώπινη κατανόηση.

«Δεν μπορείς να πεις ότι ένα μοντέλο που έχει μια αναπαράσταση της πραγματικότητας σε αριθμούς και που βγάζει άλλους αριθμούς έχει κατανόηση όπως την έχουμε εμείς», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η δυνατότητα ενός μοντέλου να συμπιέζει πληροφορίες και να δημιουργεί αναπαραστάσεις μπορεί να συνδέεται με έναν μαθηματικό ορισμό της νοημοσύνης.

Ωστόσο, θεωρεί ότι αυτό δεν αρκεί για να χαρακτηριστούν τα σημερινά μοντέλα νοήμονα όντα με την ανθρώπινη έννοια.

Τι λέει για τους κινδύνους της Τεχνητής Νοημοσύνης

Ερωτηθείς για τις προειδοποιήσεις που διατυπώνονται διεθνώς σχετικά με ενδεχόμενους κινδύνους από την εξέλιξη της AI, ο Νίκος χαρακτήρισε ορισμένες από τις σχετικές προβλέψεις υπερβολικές.

Δεν παρέβλεψε, ωστόσο, τα προβλήματα που μπορούν να προκύψουν όταν τα συστήματα αποκτούν δυνατότητα εκτέλεσης ενεργειών χωρίς επαρκείς περιορισμούς.

«Όταν δεν έχουν περιορισμούς μπορούν να “ξεφύγουν”», υποστήριξε, επισημαίνοντας ότι ένα μοντέλο που έχει λάβει συγκεκριμένο στόχο δεν αξιολογεί απαραίτητα με ανθρώπινα κριτήρια τα μέσα που χρησιμοποιεί για να τον επιτύχει.

Στο πλαίσιο της συζήτησης αναφέρθηκε σε πειραματικά σενάρια, στα οποία μοντέλα AI φέρονται να επέλεξαν προβληματικές ενέργειες προκειμένου να ολοκληρώσουν μια αποστολή ή να αποτρέψουν την απενεργοποίησή τους.

Μεταξύ των παραδειγμάτων που επικαλέστηκε ήταν η μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε συστήματα για την απόκτηση πληροφοριών, αλλά και υποθετικά σενάρια εκβιασμού ή πρόκλησης βλάβης σε ερευνητή.

Οι αναφορές αυτές αφορούσαν πειραματικές και υποθετικές δοκιμασίες, όπως τις περιέγραψε ο ίδιος, και όχι πραγματικά περιστατικά πρόκλησης σωματικής βλάβης.

Ο μαθητής υπογράμμισε τη σημασία των μέτρων ασφαλείας, ιδιαίτερα του περιορισμού της πρόσβασης των συστημάτων στο διαδίκτυο και σε εξωτερικές συσκευές.

Κατά την εκτίμησή του, η ύπαρξη κατάλληλων τεχνικών περιορισμών μπορεί να μειώσει ουσιαστικά τους σχετικούς κινδύνους.

Η προειδοποίησή του για την υπερβολική χρήση της AI από παιδιά

Ο Νίκος εξέφρασε προβληματισμό και για την επίδραση που μπορεί να έχει η υπερβολική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ανάπτυξη της σκέψης.

Επικαλέστηκε έρευνες που, όπως υποστήριξε, συνδέουν τη συστηματική υποκατάσταση της προσωπικής προσπάθειας από εργαλεία AI με αποδυνάμωση γνωστικών δεξιοτήτων.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα μικρότερα παιδιά, εκφράζοντας την άποψη ότι η πολύωρη ενασχόληση με ηλεκτρονικές συσκευές και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη της κριτικής τους σκέψης.

«Θα ήταν καλύτερο να μην το χρησιμοποιούμε πάρα πολύ αυτό το εργαλείο, να είναι με μέτρο η χρήση του», τόνισε.

Πώς φαντάζεται την Τεχνητή Νοημοσύνη σε δέκα χρόνια

Αναφερόμενος στο μέλλον της τεχνολογίας, ο μαθητής παραδέχθηκε ότι η ταχύτητα των εξελίξεων καθιστά δύσκολη οποιαδήποτε ασφαλή πρόβλεψη.

Εκτιμά, πάντως, ότι τα επόμενα χρόνια θα υπάρξει μεγαλύτερη ενσωμάτωση συστημάτων AI σε ρομπότ που θα μπορούν να εκτελούν εργασίες ανθρώπων.

Θεωρεί επίσης πιθανό η συγκεκριμένη τεχνολογία να βελτιωθεί σημαντικά και να γίνει οικονομικά πιο προσιτή.

Το όνειρο για σπουδές στο εξωτερικό και μια μεγάλη εταιρεία

Ο Νίκος Φουσκιτάκης έχει ήδη θέσει στόχους για την ακαδημαϊκή και επαγγελματική του πορεία.

Όπως ανέφερε, σε δέκα χρόνια, όταν θα είναι 26 ετών, θα ήθελε είτε να ολοκληρώνει διδακτορικές σπουδές είτε να εργάζεται σε μεγάλη εταιρεία του τεχνολογικού κλάδου.

Δεν αποκλείει, μάλιστα, το ενδεχόμενο να δημιουργήσει στο μέλλον τη δική του επιχείρηση.

Για την ώρα, προτεραιότητά του αποτελούν οι καλές επιδόσεις σε διαγωνισμούς και η εισαγωγή του σε πανεπιστήμιο του εξωτερικού.

Ο ίδιος εξήγησε ότι ενδιαφέρεται για διαφορετικούς τομείς, από τα ηλεκτρονικά και τον προγραμματισμό έως την Τεχνητή Νοημοσύνη, προς την οποία φαίνεται να προσανατολίζεται περισσότερο.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στη στήριξη των γονιών του, οι οποίοι, όπως είπε, χαίρονται για την ενασχόλησή του με την τεχνολογία και τις διακρίσεις που έχει πετύχει εκπροσωπώντας την Ελλάδα.

Η συζήτηση για τις σπουδές AI στα ελληνικά πανεπιστήμια

Στη συνέντευξη τέθηκε και το ζήτημα των διαθέσιμων πανεπιστημιακών επιλογών για μαθητές που επιθυμούν να εξειδικευτούν από νωρίς στην Τεχνητή Νοημοσύνη.

Ο Νίκος ανέφερε ότι θα προτιμούσε να σπουδάσει στο εξωτερικό, θεωρώντας πως στην Ελλάδα δεν υπάρχει προπτυχιακό πρόγραμμα με την εξειδίκευση στην AI που αναζητά.

Κατά την άποψή του, η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει εξελιχθεί σε πεδίο που θα μπορούσε να διδάσκεται πιο εξειδικευμένα.

Το δημοσίευμα του kriti360.gr θέτει επιπλέον το ζήτημα της εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μαθητών που διακρίνονται σε διεθνείς Ολυμπιάδες Τεχνητής Νοημοσύνης.

Όπως επισημαίνει, ενώ υπάρχουν νομοθετικές προβλέψεις για διακριθέντες σε ορισμένα άλλα επιστημονικά αντικείμενα, δεν υφίσταται αντίστοιχη ρητή αυτόματη πρόβλεψη για τις συγκεκριμένες διακρίσεις στην AI.

Η περίπτωση του μαθητή από τα Χανιά βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης, καθώς η διεθνής διάκρισή του συνοδεύεται από την επιθυμία του να συνεχίσει σε υψηλό επίπεδο τις σπουδές και την ενασχόλησή του με την Τεχνητή Νοημοσύνη.