Δάνεια: «Κούρεμα» έως 200.000 ευρώ σε παλιές οφειλές – Τι αλλάζει για χιλιάδες δανειολήπτες

Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού των οφειλών από δάνεια σε καθυστέρηση, στις διαπραγματεύσεις με τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, αλλά και στις διαδικασίες πλειστηριασμών προβλέπει νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου 2026.

Στο επίκεντρο του σχεδίου βρίσκεται η θέσπιση ανώτατου ορίου στις απαιτήσεις από δάνεια, ώστε οι οφειλές που έχουν διογκωθεί από τόκους και πρόσθετες επιβαρύνσεις να μην μπορούν να υπερβαίνουν συγκεκριμένα πολλαπλάσια του αρχικού κεφαλαίου.

Οι προτεινόμενες διατάξεις καλύπτουν στεγαστικά, καταναλωτικά, επιχειρηματικά και αγροτικά δάνεια, ακόμη και όταν οι απαιτήσεις έχουν μεταβιβαστεί σε funds ή βρίσκονται υπό τη διαχείριση servicers.

Οι αλλαγές δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ, καθώς το νομοσχέδιο θα πρέπει να ολοκληρώσει τη διαδικασία διαβούλευσης και να ψηφιστεί από τη Βουλή.

Πλαφόν στο τριπλάσιο του δανείου – Στο διπλάσιο για τους αγρότες

Η βασική παρέμβαση προβλέπει ότι η συνολική ανεξόφλητη απαίτηση από ένα δάνειο δεν θα μπορεί να ξεπερνά το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου.

Για τις παλαιές οφειλές αγροτών προβλέπεται ευνοϊκότερο όριο, καθώς η απαίτηση θα περιορίζεται στο διπλάσιο του κεφαλαίου.

Ο περιορισμός θα εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το εάν το δάνειο εξακολουθεί να ανήκει στην αρχική τράπεζα, έχει μεταβιβαστεί σε άλλο πιστωτικό ίδρυμα, έχει τιτλοποιηθεί ή διαχειρίζεται από εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων.

Σε περιπτώσεις περισσότερων δανείων ή πιστώσεων, το όριο θα υπολογίζεται με βάση το άθροισμα των κεφαλαίων που έχουν ληφθεί.

Για τους αλληλόχρεους λογαριασμούς, ως βάση υπολογισμού θα χρησιμοποιείται το ποσό της οφειλής όπως είχε διαμορφωθεί κατά την τελευταία εκταμίευση.

Πώς μπορεί να μειωθεί μια οφειλή κατά 200.000 ευρώ

Το υπουργείο παραθέτει χαρακτηριστικά παραδείγματα για την εφαρμογή του προτεινόμενου πλαισίου.

Σε περίπτωση δανείου με αρχικό κεφάλαιο 100.000 ευρώ, η ανώτατη απαίτηση θα περιορίζεται στις 300.000 ευρώ.

Εφόσον η συνολική οφειλή έχει φτάσει τις 500.000 ευρώ, το υπερβάλλον ποσό των 200.000 ευρώ δεν θα μπορεί πλέον να απαιτηθεί.

Για παλαιό αγροτικό δάνειο ίδιου αρχικού κεφαλαίου, το όριο θα διαμορφώνεται στις 200.000 ευρώ.

Στον επανυπολογισμό θα λαμβάνονται υπόψη και οι καταβολές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από τον δανειολήπτη, εγγυητές ή τρίτους.

Για παράδειγμα, εάν έχουν καταβληθεί 80.000 ευρώ, το ανεξόφλητο υπόλοιπο δεν θα μπορεί να υπερβαίνει:

• 220.000 ευρώ για δάνειο που υπάγεται στο γενικό όριο.
• 120.000 ευρώ για παλαιό αγροτικό δάνειο που υπάγεται στο ειδικό όριο.

Η προβλεπόμενη μείωση αφορά το τμήμα της απαίτησης που υπερβαίνει τα θεσπισμένα όρια. Δεν προβλέπεται επιστροφή χρημάτων που έχουν ήδη καταβληθεί.

Ειδική ρύθμιση για δάνεια πριν από το 1990

Ξεχωριστή πρόβλεψη περιλαμβάνεται για δάνεια που χορηγήθηκαν πριν από το 1990, όταν δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τον προσδιορισμό του αρχικού κεφαλαίου.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η συνολική οφειλή δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 150% του ποσού που είχε διαμορφωθεί κατά την τελευταία ρύθμιση πριν από το 1990.

Η διάταξη αποσκοπεί στην αντιμετώπιση παλαιών υποθέσεων, στις οποίες η έλλειψη πλήρων στοιχείων δυσχεραίνει τον υπολογισμό της αρχικής χρηματοδότησης.

Αυτόματος επανυπολογισμός χωρίς αίτηση του δανειολήπτη

Το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι οι πιστωτές θα έχουν περιθώριο έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου για να επανυπολογίσουν τις απαιτήσεις που εμπίπτουν στο νέο καθεστώς.

Η διαδικασία θα πραγματοποιείται αυτοδίκαια, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη αίτηση ή άλλη ενέργεια από τον οφειλέτη.

Η υποχρέωση θα ισχύει για τράπεζες, διαδόχους πιστωτικών ιδρυμάτων, απαιτήσεις τραπεζών υπό εκκαθάριση και εταιρείες διαχείρισης.

Τα νέα υπόλοιπα θα πρέπει να καταχωρίζονται στα λογιστικά και πληροφοριακά συστήματα των πιστωτών.

Τι αλλάζει στους πλειστηριασμούς και στις κατασχέσεις

Οι προτεινόμενες διατάξεις επηρεάζουν και τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.

Εάν μια οφειλή περιοριστεί με βάση τα νέα ανώτατα όρια, οποιαδήποτε κατάσχεση ή διαδικασία πλειστηριασμού θα μπορεί να συνεχιστεί μόνο για το ποσό που προκύπτει μετά τον επανυπολογισμό.

Για τους εκκρεμείς πλειστηριασμούς, ο δικαιούχος ή ο διαχειριστής της απαίτησης θα υποχρεούται να γνωστοποιήσει το αναπροσαρμοσμένο ποσό και να προσαρμόσει ανάλογα τις πράξεις εκτέλεσης.

Εφόσον πραγματοποιηθεί πλειστηριασμός, τυχόν υπόλοιπο από το τίμημα της εκποίησης που υπερβαίνει τις μειωμένες απαιτήσεις των πιστωτών θα αποδίδεται στον οφειλέτη, σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο.

Προκαταβολή έως 15% στις διμερείς ρυθμίσεις

Αλλαγές προωθούνται και στις απευθείας συμφωνίες μεταξύ δανειοληπτών και πιστωτών.

Το νομοσχέδιο θέτει ανώτατο όριο προκαταβολής 15% της οφειλής για τις διμερείς ρυθμίσεις.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί πρακτικές με απαιτήσεις προκαταβολής που μπορούσαν να φτάνουν ακόμη και το 50%.

Προβλέπεται επίσης δυνατότητα χαμηλότερης προκαταβολής όταν τεκμηριώνονται ιδιαίτερες οικονομικές δυσκολίες, κοινωνικά κριτήρια ή προβλήματα υγείας.

Η γενική γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνη Αλαμπάση, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι οι νέοι κανόνες αποσκοπούν στη διαμόρφωση τεκμηριωμένων προτάσεων, οι οποίες θα λαμβάνουν υπόψη την πραγματική οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη.

Υποχρεωτική απάντηση σε τρεις μήνες – Ολοκλήρωση σε έξι

Το νέο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες προθεσμίες για την εξέταση των αιτημάτων ρύθμισης.

Όταν ο δανειολήπτης υποβάλλει αίτηση με πλήρη φάκελο, ο πιστωτής θα πρέπει να απαντήσει εντός τριών μηνών.

Η απάντηση θα πρέπει να περιλαμβάνει είτε τεκμηριωμένη και βιώσιμη πρόταση ρύθμισης είτε αιτιολογημένη απόρριψη.

Ο οφειλέτης θα διαθέτει έναν μήνα για να απαντήσει στην πρόταση, ενώ ολόκληρη η διαδικασία διαπραγμάτευσης θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο εντός έξι μηνών.

Οι προθεσμίες θα ισχύουν ακόμη και όταν η οφειλή βρίσκεται ήδη σε στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης.

Σε περίπτωση υπέρβασης της τρίμηνης προθεσμίας από τον πιστωτή, προβλέπονται:

• Αυτόματη καταγραφή της παράβασης.
• Ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος.
• Αναστολή του εκτοκισμού και της κεφαλαιοποίησης τόκων έως την απάντηση του πιστωτή.

Οι προτάσεις ρύθμισης θα πρέπει να βασίζονται σε συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά δεδομένα και, όπου είναι εφικτό, να περιλαμβάνουν δύο εναλλακτικές λύσεις.

Υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης πριν από πλειστηριασμό

Μία ακόμη παρέμβαση αφορά την υποχρέωση των πιστωτών να καταθέτουν κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό.

Παράλληλα, προβλέπεται απαγόρευση καταγγελίας της σύμβασης, λήψης μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης και διενέργειας πλειστηριασμού από τον διαχειριστή της απαίτησης, όσο ο δανειολήπτης τηρεί ενεργή τη ρύθμισή του.

Σε περίπτωση παραβίασης των προβλέψεων, οι σχετικές πράξεις θα θεωρούνται άκυρες.

Επιπλέον, προβλέπεται να πιστώνεται στον οφειλέτη ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις, με αντίστοιχη παράταση της ρύθμισης.

Το διοικητικό πρόστιμο για παραβάσεις μπορεί να φτάσει έως τις 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη.

Δωρεάν αναλυτική ενημέρωση για κάθε οφειλή

Με το νέο καθεστώς, ο δανειολήπτης θα μπορεί να ζητά χωρίς οικονομική επιβάρυνση πλήρη ανάλυση της οφειλής του.

Η ενημέρωση θα πρέπει να περιλαμβάνει:

• Την αρχική δανειακή σύμβαση και τυχόν τροποποιήσεις της.
• Το ιστορικό των πληρωμών.
• Τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου.
• Το ανεξόφλητο κεφάλαιο.
• Τους τόκους, τις προμήθειες και τις λοιπές χρεώσεις.

Ο πιστωτής θα υποχρεούται να χορηγεί τα στοιχεία εντός 45 ημερών.

Εάν δεν ανταποκριθεί πλήρως στο αίτημα, θα αναστέλλεται ο εκτοκισμός της οφειλής μέχρι την παροχή των απαιτούμενων πληροφοριών.

Αυξημένες υποχρεώσεις διαφάνειας για τους servicers

Οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων θα υποχρεούνται επίσης να δημοσιοποιούν σε ετήσια βάση οικονομικά στοιχεία και πληροφορίες για τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται.

Στις υποχρεώσεις τους θα περιλαμβάνονται η παρουσίαση των αποτελεσμάτων διαχείρισης, η καταγραφή του χειρισμού παραπόνων και η υποβολή στρατηγικού σχεδίου με προβλέψεις ανακτήσεων και δείκτες απόδοσης.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάζεται, οι συγκεκριμένες υποχρεώσεις προβλέπεται να αρχίσουν να εφαρμόζονται το 2027, με χρονικό ορίζοντα τριών μηνών από την ψήφιση του νόμου.

Έως τις 22 Οκτωβρίου η δημόσια διαβούλευση

Η Θεώνη Αλαμπάση, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, περιέγραψε ως βασική επιδίωξη του υπουργείου τη μείωση της αβεβαιότητας για τους δανειολήπτες και την ενίσχυση της ευθύνης των πιστωτών.

Το σχέδιο νόμου βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου 2026.

Οι τελικές διατάξεις, οι προθεσμίες και οι όροι εφαρμογής θα οριστικοποιηθούν μετά την ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας και την ψήφιση του νέου πλαισίου από τη Βουλή.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ