Σοβαρά προβλήματα υποστελέχωσης, ελλείψεις σε υποδομές και εξαντλημένοι εργαζόμενοι συνθέτουν την εικόνα που περιέγραψαν υγειονομικοί και εκπρόσωποι εργαζομένων για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ) στην Κρήτη.
Την ίδια ώρα, περίπου 9.000 ασθενείς περιμένουν να χειρουργηθούν στα δημόσια νοσοκομεία του νησιού, ενώ οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας στα Χανιά καλούνται να διαχειριστούν αυξημένες ανάγκες με περιορισμένο προσωπικό και λιγότερες δομές.
Τα προβλήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο ημερίδας που διοργάνωσε ο Σύλλογος Εργαζομένων του πρώην Θεραπευτηρίου Ψυχικών Παθήσεων Χανίων στο Πνευματικό Κέντρο. Η εκδήλωση επικεντρώθηκε στο ΕΣΥ, την ψυχική υγεία και το δικαίωμα στην κατοικία, αναδεικνύοντας τη σύνδεση της στέγασης με την υγεία και την κοινωνική φροντίδα.
Η πρόεδρος του Συλλόγου Εργαζομένων, Ελένη Τάκη, έκανε λόγο για συνεχή επιδείνωση της κατάστασης τα τελευταία δύο χρόνια, τόσο ως προς τη στελέχωση όσο και ως προς τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
Όπως ανέφερε, από τις 17 κοινοτικές δομές που λειτουργούσαν στο παρελθόν, σήμερα έχουν απομείνει περίπου 7,5, ενώ 66 άνθρωποι φιλοξενούνται σε δομές στην κοινότητα. Παράλληλα, τα αιτήματα για στέγαση, φροντίδα και θεραπεία είναι πολλά, τόσο από ασθενείς της ψυχιατρικής κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Χανίων όσο και από πολίτες που απευθύνονται στο Κέντρο Ψυχικής Υγείας.
«Αδυνατούμε να ανταπεξέλθουμε», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι στον νομό υπηρετούν μόλις δύο ψυχίατροι για όλες τις ηλικιακές ομάδες. Προειδοποίησε, επίσης, ότι μέχρι το τέλος του έτους αναμένεται να συνταξιοδοτηθούν ακόμη οκτώ έως εννέα εργαζόμενοι, ενώ, όπως είπε, αρκετοί συνάδελφοί της σκέφτονται να παραιτηθούν εξαιτίας των συνθηκών εργασίας.
Η κ. Τάκη εξήγησε ότι μετά το κλείσιμο του ψυχιατρείου αναπτύχθηκαν κοινοτικές υπηρεσίες, με στόχο την αποασυλοποίηση και τη φροντίδα των ασθενών έξω από το ιδρυματικό περιβάλλον. Σήμερα, ωστόσο, το δίκτυο έχει συρρικνωθεί, με λιγότερους εργαζομένους και μειωμένες δυνατότητες εξυπηρέτησης.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην έλλειψη οργανισμού λειτουργίας, αλλά και στο γεγονός ότι το Κέντρο Ψυχικής Υγείας των Χανίων καλύπτει ανάγκες και άλλων νομών, καθώς αποτελεί τη μοναδική εξειδικευμένη δομή για τη διάγνωση μαθησιακών διαταραχών.
Παράλληλα, περιέγραψε αλλαγές στις στεγαστικές δομές, αναφέροντας ως παράδειγμα διαμέρισμα που φιλοξενούσε τέσσερα άτομα και μετατράπηκε σε ξενώνα έξι ενοίκων, με δύο εργαζομένους. Όπως υποστήριξε, οι αλλαγές αυτές περιορίζουν την αυτονομία των φιλοξενούμενων.
Σύμφωνα με την ίδια, στο Κέντρο Ψυχικής Υγείας παραπέμπονται, κατόπιν εισαγγελικών παραγγελιών, περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, με τους ψυχολόγους να αναλαμβάνουν θεραπευτικά προγράμματα που αφορούν τόσο τους θύτες όσο και, σε αρκετές περιπτώσεις, τα θύματα.
«Η ψυχική υγεία στην Κρήτη είναι στα χειρότερά της»
Την εικόνα σε επίπεδο νησιού περιέγραψε με ιδιαίτερα μελανά χρώματα ο πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου και μέλος του Γενικού Συμβουλίου της ΠΟΕΔΗΝ, Δημήτρης Βρύσαλης.
Όπως δήλωσε, υπάρχει μόλις ένας ψυχίατρος σε δημόσια δομή για παιδιά σε ολόκληρη την Κρήτη, ενώ οι ψυχιατρικές κλινικές έχουν φτάσει στο 100% της πληρότητάς τους.
Ο κ. Βρύσαλης υποστήριξε ότι η ψυχική υγεία οδηγείται σταδιακά προς την ιδιωτικοποίηση και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι μεταφέρει ολοένα μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για τη φροντίδα των ασθενών στις οικογένειες και στο κοινωνικό τους περιβάλλον.
Παράλληλα, κάλεσε τους υγειονομικούς και την κοινωνία να διεκδικήσουν άμεσες λύσεις, αναφερόμενος στην πανελλαδική απεργία που έχει προγραμματιστεί για τις 25 Νοεμβρίου και στην απεργία των γιατρών στις 21 Οκτωβρίου.
Σχολιάζοντας τις λίστες αναμονής, στάθηκε στο γεγονός ότι περίπου 9.000 ασθενείς περιμένουν για χειρουργική επέμβαση στα νοσοκομεία της Κρήτης, τονίζοντας ότι οι νέες κτιριακές εγκαταστάσεις δεν αρκούν χωρίς το αναγκαίο προσωπικό.
Ελλείψεις στα νοσοκομεία και ανησυχία για τη νέα ψυχιατρική κλινική
Για τη συνολική κατάσταση στο ΕΣΥ μίλησε και ο Παναγιώτης Αλέκος, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου Εργαζομένων του Γενικού Νοσοκομείου Χανίων. Όπως ανέφερε, οι δημόσιες υπηρεσίες υγείας διατηρούνται σε λειτουργία κυρίως χάρη στην προσπάθεια των εργαζομένων, παρά τις ελλείψεις που καταγράφονται σε νοσοκομεία, κέντρα υγείας και δομές ψυχικής υγείας.
Ο ίδιος αναφέρθηκε στην πρόσφατη απειλή μαζικής παραίτησης 50 υγειονομικών από το Νοσοκομείο Χανίων, λόγω της υποχρεωτικής μετακίνησης προσωπικού για την κάλυψη αναγκών άλλου νοσοκομείου. Κάλεσε, παράλληλα, σε κινητοποιήσεις για την προστασία της δημόσιας υγείας και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας.
Αναφερόμενος στη νέα ψυχιατρική κλινική που ετοιμάζεται στο Νοσοκομείο Χανίων, υπογράμμισε ότι το βασικό ζητούμενο δεν είναι μόνο η κατασκευή ενός σύγχρονου κτιρίου, αλλά η επαρκής στελέχωσή του.
Όπως είπε, στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών υπηρετούν ένας γιατρός, ένας παθολόγος και δύο συμβασιούχοι γιατροί με δελτίο παροχής υπηρεσιών, ενώ το νοσηλευτικό προσωπικό είναι πολύ περιορισμένο. Κατά τον ίδιο, χωρίς νέες προσλήψεις, οι μεγαλύτερες εγκαταστάσεις δεν θα μπορέσουν να δώσουν ουσιαστική λύση στην πίεση που δέχεται το νοσοκομείο.
Ένας ενεργός ψυχίατρος στην ψυχιατρική κλινική
Στα προβλήματα της ψυχιατρικής κλινικής του Νοσοκομείου Χανίων αναφέρθηκε και η ειδικευόμενη ψυχίατρος Ερασμία Μπουλιτσάκη, μέλος της ομάδας «Για την Άλλη Υγεία». Στην ημερίδα προβλήθηκε το ντοκιμαντέρ της ομάδας «Η υγεία των άλλων, υγεία όλων», το οποίο περιλαμβάνει δέκα συνεντεύξεις επαγγελματιών υγείας, ασθενών και ακαδημαϊκών και εξετάζει την πορεία του δημόσιου συστήματος υγείας.
Η κ. Μπουλιτσάκη ανέφερε ότι στην ψυχιατρική κλινική υπηρετεί ένας ενεργός ψυχίατρος, ενώ δεύτερος παραμένει σε παράταση συνταξιοδότησης. Τα κενά καλύπτονται και με εφημερίες ειδικών ψυχιάτρων που καλούνται να συνδράμουν.
Όπως τόνισε, η λειτουργία του συστήματος στηρίζεται στην αυταπάρνηση και την υπερεργασία των εργαζομένων, συνθήκες που, σύμφωνα με την ίδια, δεν μπορούν να αποτελούν μόνιμη λύση για τη δημόσια υγεία.
Από τους 600 ασθενείς του ψυχιατρείου στις σημερινές ελλείψεις
Την πορεία της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στα Χανιά από το κλείσιμο του πρώην Θεραπευτηρίου Ψυχικών Παθήσεων έως σήμερα ανέδειξε η δημοσιογράφος Ευαγγελία Ξηρουχάκη.
Όπως ανέφερε, το ψυχιατρείο είχε φιλοξενήσει έως και 600 ασθενείς, ενώ το 2005, λίγο πριν από την αποασυλοποίηση, νοσηλεύονταν εκεί περίπου 200 άνθρωποι. Ο τελευταίος ασθενής αποχώρησε το 2006.
Σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, στις δομές των Χανίων φιλοξενούνται 66 άτομα. Η κ. Ξηρουχάκη επισήμανε ότι η μείωση των δομών συνοδεύεται από λιγότερες θέσεις εργασίας και περιορισμό των παρεχόμενων υπηρεσιών, με αποτέλεσμα πολλοί ασθενείς να δυσκολεύονται να βρουν έγκαιρα γιατρό ή θεραπευτή.
Όπως σημείωσε, η ψυχιατρική μεταρρύθμιση δεν έχει ολοκληρωθεί, καθώς υπάρχουν λίστες αναμονής για την ένταξη σε δομές και οι ασθενείς μπορεί να χρειαστεί να περιμένουν περισσότερο από έναν μήνα για ραντεβού με θεραπευτή.
Αναφέρθηκε, επίσης, στα υψηλά ποσοστά αναγκαστικών εγκλεισμών με εισαγγελική εντολή στην Ελλάδα, τα οποία, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, κυμαίνονται από 60% έως 75%. Κατά την εκτίμησή της, το στοιχείο αυτό καταδεικνύει τις αδυναμίες στην πρόληψη και στην υποστήριξη των ασθενών στην κοινότητα.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η αποασυλοποίηση δεν συνοδεύτηκε σε όλες τις περιπτώσεις από επαρκή μεταγενέστερη φροντίδα και στελέχωση των δομών, ιδιαίτερα κατά τις νυχτερινές βάρδιες. Οι ελλείψεις σε θέσεις φιλοξενίας, όπως ανέφερε, οδηγούν ορισμένους ασθενείς σε επαναλαμβανόμενες νοσηλείες, ενώ το προσωπικό συνεχίζει να μειώνεται.
Στην ημερίδα συμμετείχαν ακόμη, στην ενότητα για το ΕΣΥ και την ψυχική υγεία, ο καθηγητής Μανώλης Τζανάκης, η εκπαιδευτικός Ελένη Μιχελουδάκη, η επικουρική ψυχολόγος Ειρήνη Γκιτάκου και ο νοσηλευτής Παναγιώτης Παπαθεοδώρου.
Για το δικαίωμα στην κατοικία μίλησαν η φοιτήτρια Εύα Σηφάκη, η πρόεδρος του Νομαρχιακού Τμήματος της ΑΔΕΔΥ Αργυρώ Χαραλαμπάκη, ο πρόεδρος της ΕΛΜΕ Χρήστος Μπέλμπας και ο δημοτικός σύμβουλος και γιατρός Δημήτρης Μακρέας.
Όπως καταγράφει το zarpanews.gr, οι παρεμβάσεις στην ημερίδα ανέδειξαν τις πιέσεις που δέχονται οι δημόσιες υπηρεσίες υγείας και ψυχικής φροντίδας, με τους εργαζομένους να ζητούν ενίσχυση του προσωπικού, επαρκή χρηματοδότηση και ουσιαστική στήριξη των δομών στην κοινότητα.
και Facebook 
