Κληρονομιές με χρέη: Η κρίσιμη προθεσμία της 22ας Νοεμβρίου – Πώς προστατεύεται πλέον η προσωπική περιουσία

Σημαντικές αλλαγές για όσους βρίσκονται αντιμέτωποι με κληρονομιές που συνοδεύονται από χρέη φέρνει ο νέος νόμος για το κληρονομικό δίκαιο, δημιουργώντας ένα ισχυρότερο πλαίσιο προστασίας της προσωπικής περιουσίας των κληρονόμων.

Ο νόμος 5303/2026 για την «Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου» δημοσιεύθηκε στις 22 Μαΐου 2026, ενώ ο βασικός κορμός των νέων ρυθμίσεων εφαρμόζεται σε κληρονομικές σχέσεις προσώπων των οποίων ο θάνατος επέρχεται από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά.

Παράλληλα, όμως, προβλέφθηκε ειδική μεταβατική ρύθμιση για παλαιότερες υποθέσεις, η οποία δημιουργεί μια σημαντική προθεσμία: την 22α Νοεμβρίου 2026.

Ποιοι προλαβαίνουν μέχρι τις 22 Νοεμβρίου

Η μεταβατική διάταξη αφορά κληρονόμους προσώπων που είχαν αποβιώσει έως και τις 22 Μαΐου 2026 και οι οποίοι δεν είχαν δηλώσει εμπρόθεσμα ότι αποδέχονται την κληρονομιά με το ευεργέτημα της απογραφής.

Ο νόμος τους δίνει περιθώριο έξι μηνών από τη δημοσίευσή του, δηλαδή έως τις 22 Νοεμβρίου 2026, για να ζητήσουν δικαστικά τον διορισμό δικαστικού επιμελητή και πραγματογνωμόνων ώστε να πραγματοποιηθεί απογραφή της κληρονομιαίας περιουσίας.

Πρόκειται ουσιαστικά για μια δεύτερη ευκαιρία σε ανθρώπους που μπορεί να βρέθηκαν αντιμέτωποι με χρέη του αποβιώσαντος χωρίς να έχουν αξιοποιήσει εγκαίρως το προστατευτικό πλαίσιο της απογραφής.

Οι δύο βασικές προϋποθέσεις

Η δυνατότητα δεν παρέχεται χωρίς όρους.

Κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης πρέπει να μην έχει ήδη επιχειρηθεί πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου και παράλληλα να μη συντρέχει λόγος έκπτωσής του από το ευεργέτημα της απογραφής.

Έτσι, όσοι εμπίπτουν στη μεταβατική διάταξη χρειάζεται να εξετάσουν έγκαιρα την υπόθεσή τους, καθώς η παρέλευση της προθεσμίας μπορεί να είναι καθοριστική.

Η μεγάλη αλλαγή για τα χρέη από 16 Σεπτεμβρίου

Η σημαντικότερη τομή του νέου πλαισίου αφορά τις νέες κληρονομίες.

Για θανάτους από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά, η βασική φιλοσοφία αλλάζει: η κληρονομιαία περιουσία αντιμετωπίζεται χωριστά από την ατομική περιουσία του κληρονόμου.

Ο νέος κανόνας προστατεύει τον κληρονόμο από το να βρεθεί να πληρώνει με δικά του χρήματα χρέη που υπερβαίνουν την αξία της περιουσίας που κληρονόμησε, εκτός των περιπτώσεων που προβλέπονται από το νέο πλαίσιο.

Η κληρονομία μπορεί να εκκαθαρίζεται αυτοτελώς, ώστε να ικανοποιούνται πρώτα οι πιστωτές και μόνο το τυχόν υπόλοιπο να καταλήγει στους κληρονόμους.

Με απλά λόγια, μια κληρονομιά με περισσότερα χρέη από περιουσιακά στοιχεία δεν θα πρέπει πλέον, υπό το νέο καθεστώς, να μετατρέπεται αυτομάτως σε οικονομική καταστροφή για τον κληρονόμο.

Τι ισχύει για την αποποίηση

Παράλληλα, παραμένει κρίσιμη η προθεσμία της αποποίησης.

Ο κληρονόμος διαθέτει τέσσερις μήνες από τη στιγμή που πληροφορήθηκε ότι καλείται στην κληρονομία και τον λόγο της κλήσης του, ενώ για κατοίκους εξωτερικού η προθεσμία φτάνει το ένα έτος. Σε περίπτωση διαθήκης ή κληρονομικής σύμβασης, η προθεσμία συνδέεται με τη δημοσίευσή της.

Η ημερομηνία της 22ας Νοεμβρίου 2026 αποκτά συνεπώς ιδιαίτερη σημασία για όσους έχουν ήδη βρεθεί σε παλαιότερη χρεωμένη κληρονομιά και έχασαν την προηγούμενη δυνατότητα προστασίας μέσω απογραφής.

Επειδή κάθε κληρονομική υπόθεση εξαρτάται από τον χρόνο θανάτου, την αποδοχή ή μη της κληρονομιάς και τυχόν ενέργειες πιστωτών, οι ενδιαφερόμενοι χρειάζεται να εξετάζουν εξατομικευμένα την περίπτωσή τους πριν παρέλθουν οι σχετικές προθεσμίες.