Στο στόχαστρο οι πολυεθνικές: Πρόστιμα εκατομμυρίων για αισχροκέρδεια και πρακτικές τιμολόγησης

Στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών Αρχών έχουν μπει τα τελευταία χρόνια οι πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά, σε μια περίοδο που η ακρίβεια στα τρόφιμα, στα είδη προσωπικής φροντίδας, στα καθαριστικά και σε βασικά καταναλωτικά προϊόντα εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά.

Η δημόσια συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις ανατιμήσεις στο ράφι, αλλά επεκτείνεται και στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται τα περιθώρια κέρδους, στις ενδοομιλικές συναλλαγές, στις πρακτικές τιμολόγησης και στη δυνατότητα των μεγάλων ομίλων να μεταφέρουν μέρος της κερδοφορίας τους εκτός Ελλάδας.

Τα πρόστιμα στις πολυεθνικές την εποχή της ακρίβειας
Το ζήτημα των ενδοομιλικών συναλλαγών, γνωστό διεθνώς ως transfer pricing, έχει απασχολήσει έντονα τόσο τις εθνικές φορολογικές Αρχές όσο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Μέσω της τιμολόγησης αγαθών, υπηρεσιών, δικαιωμάτων χρήσης σημάτων ή άλλων ενδοομιλικών χρεώσεων, πολυεθνικοί όμιλοι μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να μεταφέρουν κέρδη σε χώρες με χαμηλότερη φορολογία. Πρόκειται για πρακτική που βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών παρεμβάσεων κατά της φοροαποφυγής, με την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να έχει επανειλημμένα αναφερθεί στην ανάγκη αυστηρότερων κανόνων απέναντι σε επιθετικές φορολογικές πρακτικές και στρεβλώσεις στην αγορά.

Το πλαφόν στο μεικτό κέρδος

Στην Ελλάδα, η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος λόγω της ακρίβειας. Η κυβέρνηση έχει θεσπίσει πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους για συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων πρώτης ανάγκης, επιχειρώντας να αποτρέψει φαινόμενα αθέμιτης κερδοφορίας. Στο πλαίσιο αυτό, η ΔΙΜΕΑ και οι αρμόδιες ελεγκτικές Αρχές έχουν πραγματοποιήσει ελέγχους σε μεγάλες εταιρείες, με αποτέλεσμα την επιβολή σημαντικών προστίμων.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Nestlé Ελλάς, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με τις μεγαλύτερες έως σήμερα διοικητικές κυρώσεις για παραβίαση του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους. Μετά το πρόστιμο των 144.700 ευρώ που επιβλήθηκε στις αρχές του 2026 από τη ΔΙΜΕΑ, ακολούθησε στις 3 Ιουνίου νέο πρόστιμο, ύψους 2,99 εκατ. ευρώ, από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς. Το πρόστιμο αφορούσε 48 κωδικούς προϊόντων πρώτης ανάγκης, μεταξύ των οποίων καφέδες, σοκολάτες, βρεφικά γάλατα και βρεφικές κρέμες. Έτσι, οι συνολικές χρηματικές κυρώσεις σε βάρος της εταιρείας ανέρχονται πλέον σε περίπου 3,13 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα, η Nestlé Ελλάς έχει ανοικτές δικαστικές εκκρεμότητες που αφορούν φορολογικούς καταλογισμούς για τις χρήσεις 2015 και 2016, συνολικού ύψους περίπου 20,6 εκατ. ευρώ. Η διοίκηση της εταιρείας, σύμφωνα με τις οικονομικές της καταστάσεις, εκτιμά ότι οι σχετικές υποθέσεις θα τελεσιδικήσουν υπέρ της.

Ωστόσο, η συγκυρία είναι επιβαρυμένη, καθώς οι κυρώσεις για τα περιθώρια κέρδους έρχονται σε μια περίοδο έντονης κοινωνικής πίεσης για τις τιμές στα ράφια. Αντίστοιχα, η Ελαΐς Unilever Hellas έχει βρεθεί επίσης στο επίκεντρο ελέγχων για ζητήματα αθέμιτης κερδοφορίας. Τον Νοέμβριο του 2023 της επιβλήθηκε πρόστιμο 1 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο των ελέγχων για παραβίαση του Αρθρου 54 του Νόμου 5045 του 2023. Τον Δεκέμβριο του 2024 ακολούθησε νέο πρόστιμο, ύψους 516.000 ευρώ, το οποίο καταλογίστηκε έπειτα από επανέλεγχο της ΔΙΜΕΑ για το διάστημα Ιανουαρίου – Μαρτίου 2024 και αφορούσε περιορισμένο αριθμό προϊόντων.

Η εταιρεία, όπως αναφέρεται στις οικονομικές της καταστάσεις, υπέβαλε εγγράφως τις απόψεις και τις αντιρρήσεις της, υποστηρίζοντας ότι το τελικό συμπέρασμα του ελέγχου δεν ήταν συνολικά ορθό. Οι ισχυρισμοί της δεν έγιναν δεκτοί και εκδόθηκε απόφαση επιβολής προ στίμου από τον υπουργό Ανάπτυξης. Το ποσό έχει ήδη καταβληθεί στο ελληνικό Δημόσιο, ενώ η εταιρεία έχει προσφύγει στα διοικητικά δικαστήρια κατά της απόφασης.

Παραβιάσεις σε κωδικούς

Η υπόθεση της Unilever εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα προστίμων που ανακοινώθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2024. Τότε, στο πλαίσιο ελέγχου σε 26 μεγάλες εταιρείες επιβλήθηκαν πρόστιμα συνολικού ύψους 5,5 εκατ. ευρώ σε οκτώ πολυεθνικές και μεγάλες επιχειρήσεις. Συνολικά ελέγχθηκαν 443 κωδικοί προϊόντων και εντοπίστηκε παραβίαση σε 191 από αυτούς. Στη σχετική λίστα περιλαμβάνονταν η Σ.Κ. Τζόνσον Ελλάς με πρόστιμο 267.100 ευρώ, η Henkel Ελλάς με 286.000 ευρώ, η Ελαΐς Unilever Hellas με 516.000 ευρώ, η Colgate Palmolive Hellas με 535.000 ευρώ, η ΦΑΓΕ Ελλάδας με 924.000 ευρώ, η Jacobs Douwe Egberts με 1 εκατ. ευρώ, η FrieslandCampina Ελλάς με 1 εκατ. ευρώ και η Johnson & Johnson Hellas Καταναλωτικά Προϊόντα με επίσης 1 εκατ. ευρώ.

Τον Νοέμβριο του 2023 είχαν επιβληθεί ακόμα δύο ανώτατα πρόστιμα, ύψους 1 εκατ. ευρώ το καθένα. Το ένα αφορούσε την Procter & Gamble Ελλάς και το άλλο την Ελαΐς Unilever Hellas. Τα πρόστιμα αυτά συνδέθηκαν επίσης με την εφαρμογή του Αρθρου 54 του Νόμου 5045 του 2023, που θεσπίστηκε για την περιστολή φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας, για τον οποίο ωστόσο έχουν εκφραστεί πολλές αντιρρήσεις κατά καιρούς τόσο από σούπερ μάρκετ όσο και από βιομηχανίες, θεωρώντας ότι κινούνται πλέον σε μη ελεύθερο περιβάλλον οικονομίας. Πέρα από τις υποθέσεις που αφορούν το πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους, η ελληνική αγορά έχει γνωρίσει και άλλες μεγάλες αντιπαραθέσεις με πολυεθνικούς ομίλους στο πεδίο του ανταγωνισμού.

Η Coca-Cola HBC Greece πέτυχε πρόσφατα σημαντική δικαστική νίκη, καθώς το Διοικητικό Εφετείο, με την απόφαση 3713 του 2025, έκανε δεκτή την έφεσή της και ακύρωσε την απόφαση 762 του 2021 της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Η υπόθεση είχε ξεκινήσει από καταγγελία της ΒΑΠ «Παντελής Κουγιός» ΑΒΕΕ το 2016 και αφορούσε φερόμενες πρακτικές εκτοπισμού ανταγωνιστών στη Ρόδο και στα Δωδεκάνησα. Η υπόθεση αναπέμφθηκε πλέον στην Επιτροπή Ανταγωνισμού για επανεξέταση.

parapolitika.gr