Νόσος χεριών, ποδιών και στόματος: Τα συμπτώματα στα παιδιά, η μετάδοση και πότε χρειάζεται γιατρός

Η νόσος χεριών, ποδιών και στόματος αποτελεί μία ιδιαίτερα μεταδοτική ιογενή λοίμωξη, η οποία εμφανίζεται συχνότερα σε βρέφη και παιδιά ηλικίας κάτω των πέντε ετών. Μπορεί, ωστόσο, να προσβάλει μεγαλύτερα παιδιά, εφήβους και ενηλίκους.

Προκαλείται από διαφορετικούς εντεροϊούς, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ορισμένοι ιοί Coxsackie. Παρά την ονομασία της, δεν σχετίζεται με τον αφθώδη πυρετό που προσβάλλει τα ζώα. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ήπια και υποχωρεί χωρίς ειδική θεραπεία μέσα σε επτά έως δέκα ημέρες.

Μετά την έκθεση στον ιό, τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μέσα σε τρεις έως έξι ημέρες. Η νόσος μπορεί αρχικά να θυμίζει κοινό κρυολόγημα, καθώς το παιδί ενδέχεται να παρουσιάσει πυρετό, πονόλαιμο, μειωμένη όρεξη και γενική αδιαθεσία.

Στη συνέχεια μπορεί να εμφανιστούν επώδυνες πληγές ή μικρές φουσκάλες μέσα στο στόμα, κυρίως στη γλώσσα, στα ούλα και στο εσωτερικό των παρειών. Παράλληλα, αναπτύσσεται εξάνθημα στις παλάμες και στα πέλματα, το οποίο μπορεί να επεκταθεί στα δάχτυλα, στους γλουτούς, στα πόδια ή και σε άλλα σημεία του σώματος.

Η διάγνωση γίνεται συνήθως από τον παιδίατρο με βάση την ηλικία του παιδιού, την εικόνα του εξανθήματος, τις βλάβες στο στόμα και τα υπόλοιπα συμπτώματα. Εργαστηριακές εξετάσεις δεν απαιτούνται στις περισσότερες απλές περιπτώσεις.

Δεν υπάρχει ειδικό φάρμακο ή αντιβίωση που να θεραπεύει τη νόσο, καθώς πρόκειται για ιογενή λοίμωξη. Η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στην ανακούφιση του πόνου, του πυρετού και στην αποτροπή της αφυδάτωσης.

Με τη συμβουλή παιδιάτρου ή φαρμακοποιού μπορούν να χορηγηθούν παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη, ανάλογα με την ηλικία και το βάρος του παιδιού. Η ασπιρίνη δεν πρέπει να δίνεται σε παιδιά. Για τις πληγές στο στόμα μπορεί να ζητηθεί καθοδήγηση σχετικά με κατάλληλο παιδιατρικό gel, spray ή στοματικό διάλυμα.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η πρόσληψη υγρών. Προτιμώνται δροσερά ροφήματα και μαλακές τροφές, όπως γιαούρτι, ενώ καλό είναι να αποφεύγονται οι όξινοι χυμοί, τα πολύ ζεστά, αλμυρά ή πικάντικα φαγητά, επειδή μπορεί να ερεθίσουν περισσότερο τις πληγές.

Η νόσος μεταδίδεται εύκολα μέσω σταγονιδίων από τον βήχα, το φτέρνισμα ή την ομιλία, μέσω του σάλιου και των ρινικών εκκρίσεων, από το υγρό των φυσαλίδων, αλλά και μέσω επαφής με κόπρανα ή μολυσμένες επιφάνειες και αντικείμενα.

Η μεταδοτικότητα είναι μεγαλύτερη κατά τις πρώτες ημέρες της ασθένειας. Ο ιός, ωστόσο, μπορεί να συνεχίσει να αποβάλλεται από τον οργανισμό ακόμη και μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων, ιδιαίτερα μέσω των κοπράνων. Για τον λόγο αυτό, η σχολαστική υγιεινή των χεριών πρέπει να συνεχίζεται και μετά την ανάρρωση.

Για τον περιορισμό της μετάδοσης συνιστάται συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι, ιδιαίτερα μετά την αλλαγή πάνας ή τη χρήση της τουαλέτας. Παιχνίδια, πόμολα και επιφάνειες που αγγίζονται συχνά πρέπει να καθαρίζονται τακτικά.

Τα παιδιά δεν πρέπει να μοιράζονται ποτήρια, μαχαιροπίρουνα, πετσέτες ή οδοντόβουρτσες, ενώ καλό είναι να αποφεύγονται τα φιλιά και η στενή επαφή όσο υπάρχουν έντονα συμπτώματα.

Ένα παιδί δεν χρειάζεται απαραίτητα να παραμένει εκτός σχολείου ή παιδικού σταθμού μέχρι να εξαφανιστούν όλες οι φουσκάλες. Μπορεί συνήθως να επιστρέψει όταν δεν έχει πυρετό, αισθάνεται αρκετά καλά για να συμμετέχει στις δραστηριότητες και δεν παρουσιάζει ανεξέλεγκτη σιελόρροια από τις πληγές του στόματος. Η παρατεταμένη αποχή δεν εμποδίζει πάντα τη μετάδοση, καθώς ο ιός μπορεί να διασπείρεται πριν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων ή για διάστημα μετά την ανάρρωση.

Επικοινωνία με παιδίατρο απαιτείται όταν το παιδί δεν μπορεί να πιει υγρά, ουρεί αισθητά λιγότερο, εμφανίζει έντονη υπνηλία, επίμονο υψηλό πυρετό, επιδείνωση των συμπτωμάτων ή δεν παρουσιάζει βελτίωση έπειτα από επτά έως δέκα ημέρες.

Η νόσηση δεν προσφέρει πλήρη και μόνιμη ανοσία. Ένα παιδί μπορεί να προσβληθεί ξανά, καθώς τη νόσο προκαλούν διαφορετικοί εντεροϊοί.