Αγοράζουν 10.000 κιλά ελληνικό αρνί και πουλάνε… 25.000: Ψηφιακό «μπλόκο» στις παράνομες ελληνοποιήσεις

Με την αξιοποίηση διασυνδεδεμένων βάσεων δεδομένων, αλγοριθμικής ανάλυσης και εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, η κυβέρνηση επιχειρεί να περάσει σε ένα νέο μοντέλο ελέγχου της αγοράς τροφίμων, με στόχο τον περιορισμό των παράνομων ελληνοποιήσεων σε αγροδιατροφικά προϊόντα.

Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος ιχνηλασιμότητας, το οποίο προωθούν τα υπουργεία Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Η βασική επιδίωξη είναι να αντιμετωπιστεί πιο αποτελεσματικά η παραποίηση της προέλευσης προϊόντων, ένα φαινόμενο που πλήττει τόσο τους παραγωγούς όσο και την αξιοπιστία της ελληνικής αγοράς.

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, υπογράμμισε ότι οι παράνομες ελληνοποιήσεις δεν αποτελούν απλώς μια δυσλειτουργία στο εμπόριο τροφίμων, αλλά πρακτική με άμεσες συνέπειες για τον πρωτογενή τομέα. Όπως ανέφερε, «οι ελληνοποιήσεις δεν είναι απλώς μια στρέβλωση της αγοράς. Είναι μια πρακτική που αδικεί τον Έλληνα παραγωγό, συμπιέζει το εισόδημά του και τελικά πλήττει την αξιοπιστία των ελληνικών προϊόντων».

Ο ίδιος περιέγραψε χαρακτηριστικές περιπτώσεις από την καθημερινότητα της αγοράς, επισημαίνοντας ότι όταν εισαγόμενες πατάτες παρουσιάζονται ως ελληνικές, όταν μέλι ή κρέας εμφανίζονται με ψευδή ελληνική ταυτότητα ή όταν προϊόντα του εξωτερικού πωλούνται ως εγχώρια παραγωγή, εκείνος που ζημιώνεται πρώτος είναι ο παραγωγός που λειτουργεί νόμιμα και τηρεί τους κανόνες.

Η νέα προσέγγιση μετατοπίζει το βάρος από τους ελέγχους που γίνονται κυρίως μετά από καταγγελίες ή δειγματοληψίες, σε έναν μηχανισμό προληπτικής παρακολούθησης μέσω δεδομένων. Όπως τονίζεται, στόχος είναι να αποκτήσουν οι αρχές πιο καθαρή εικόνα για τη διαδρομή ενός προϊόντος από την παραγωγή ή την εισαγωγή έως τη διάθεσή του στην αγορά.

Το σύστημα θα αξιοποιεί πληροφορίες που ήδη τηρούνται σε διαφορετικές ψηφιακές υποδομές του Δημοσίου. Δεδομένα για παραγωγή, εισαγωγές, εξαγωγές, τιμολόγια και εμπορικές συναλλαγές θα συνδέονται μεταξύ τους μέσω διαλειτουργικότητας, ώστε να δημιουργείται μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τις ποσότητες που διακινούνται και για την προέλευσή τους.

Η ουσιαστική καινοτομία του σχεδίου είναι ότι οι ύποπτες περιπτώσεις δεν θα εντοπίζονται μόνο όταν υπάρξει καταγγελία ή επιτόπιος έλεγχος. Αντίθετα, το σύστημα θα μπορεί να αναγνωρίζει ασυμφωνίες ανάμεσα στα διαθέσιμα στοιχεία και να ενεργοποιεί μηχανισμό αξιολόγησης κινδύνου. Με αυτόν τον τρόπο, οι ελεγκτικές αρχές θα μπορούν να κατευθύνονται σε υποθέσεις με μεγαλύτερη πιθανότητα παραβατικότητας.

Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της αγοράς κρέατος. Εάν ένας έμπορος έχει αγοράσει 10.000 κιλά ελληνικού αρνιού από εγχώριους κτηνοτρόφους, αλλά εμφανίζεται να διαθέτει 25.000 κιλά ως «ελληνικό αρνί», τότε το σύστημα θα μπορεί να εντοπίζει αυτόματα την αναντιστοιχία. Εφόσον δεν υπάρχουν καταγεγραμμένες εισαγωγές ή άλλες νόμιμες πηγές που να δικαιολογούν τη διαφορά, η υπόθεση θα χαρακτηρίζεται υψηλού κινδύνου και θα οδηγείται κατά προτεραιότητα σε έλεγχο.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, όσο αυξάνεται ο όγκος και η ποιότητα των δεδομένων, τόσο θα βελτιώνεται και η ακρίβεια του μηχανισμού. Η αλγοριθμική ανάλυση και η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα αντικαθιστούν τον ανθρώπινο έλεγχο, αλλά θα λειτουργούν υποστηρικτικά, βοηθώντας τις υπηρεσίες να ιεραρχούν τις υποθέσεις και να εντοπίζουν πιο σύνθετες μορφές απάτης.

Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει και μια δεύτερη λειτουργία, με άμεσο ενδιαφέρον για τους πολίτες. Ο καταναλωτής θα έχει τη δυνατότητα να ελέγχει την προέλευση ενός προϊόντος, να ενημερώνεται για τον παραγωγό, τη μονάδα παραγωγής, την περιοχή από την οποία προέρχεται και την παρτίδα στην οποία ανήκει.

Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει τη διαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα και να προστατεύσει τους Έλληνες αγρότες και παραγωγούς από πρακτικές που νοθεύουν τον ανταγωνισμό. Όπως τονίζει ο Δημήτρης Παπαστεργίου, η μετάβαση από την αποσπασματική διαχείριση καταγγελιών στη συστηματική ανάλυση δεδομένων θεωρείται απαραίτητη για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η νοθεία προέλευσης και να μπορέσει ο αγροδιατροφικός τομέας να λειτουργήσει με μεγαλύτερη ασφάλεια και αξιοπιστία.