ΑΑΔΕ: Με Τεχνητή Νοημοσύνη και νέα υπερ-όπλα «PARE» και «ΜΙΔΑ» κατά της φοροδιαφυγής

Σε νέα φάση περνά ο φορολογικός έλεγχος, καθώς η ΑΑΔΕ ενισχύει τον ψηφιακό της μηχανισμό με εργαλεία ανάλυσης δεδομένων, αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Στο κέντρο του νέου συστήματος θα βρίσκεται το ΑΦΜ, το οποίο θα λειτουργεί ως βασικός κόμβος συγκέντρωσης και αξιολόγησης πληροφοριών για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις.

Η φορολογική διοίκηση προχωρά στη δημιουργία ενός εκτεταμένου ψηφιακού φακέλου για κάθε φορολογούμενο, στον οποίο θα συνδέονται στοιχεία από δηλώσεις, τραπεζικές κινήσεις, ηλεκτρονικές πληρωμές, συναλλαγές και οικονομική δραστηριότητα. Με αυτόν τον τρόπο, οι ελεγκτικές αρχές θα μπορούν να εντοπίζουν ταχύτερα αποκλίσεις ανάμεσα στα εισοδήματα που δηλώνονται και στην πραγματική οικονομική εικόνα πολιτών και επιχειρήσεων.

Η αξιοποίηση ειδικών λογισμικών και AI αναμένεται να καταστήσει τις διασταυρώσεις πιο άμεσες και στοχευμένες. Περιπτώσεις ύποπτων συναλλαγών, απόκρυψης εισοδημάτων ή ασυνέπειας μεταξύ περιουσιακών στοιχείων και φορολογικών δηλώσεων θα μπορούν να επισημαίνονται αυτόματα, δίνοντας στις υπηρεσίες της ΑΑΔΕ τη δυνατότητα να κατευθύνουν τους ελέγχους σε υποθέσεις υψηλότερου κινδύνου.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η ενίσχυση των ψηφιακών εργαλείων εντάσσεται στην προσπάθεια για περιορισμό της φοροδιαφυγής και αύξηση των δημοσίων εσόδων. Για το τρέχον έτος, ο στόχος των φορολογικών αρχών ανέρχεται σε συνολικά έσοδα 75,45 δισ. ευρώ, από τα οποία τα 29,2 δισ. ευρώ εκτιμάται ότι θα προέλθουν από τον ΦΠΑ. Παράλληλα, επιδιώκεται η είσπραξη τουλάχιστον 850 εκατ. ευρώ από μεγάλους οφειλέτες, καθώς και η ανάκτηση σημαντικού μέρους των νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Στο ίδιο πλέγμα παρεμβάσεων περιλαμβάνεται και η στενότερη συνεργασία με ελεγκτικές αρχές άλλων χωρών, με στόχο τον εντοπισμό αδήλωτων περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί σε υποθέσεις που συνδέονται με offshore δραστηριότητες, μεταφορά κεφαλαίων ή απόκρυψη εισοδημάτων εκτός Ελλάδας.

Για το 2026, ο προγραμματισμός προβλέπει 26.000 φορολογικούς ελέγχους, 2.500 ελέγχους φορολογίας κεφαλαίου και περισσότερους από 25.000 επιτόπιους προληπτικούς ελέγχους. Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν την πρόθεση της ΑΑΔΕ να αυξήσει την πίεση σε κρίσιμα πεδία φορολογικής συμμόρφωσης, αξιοποιώντας περισσότερο την τεχνολογία και λιγότερο τις παραδοσιακές, αποσπασματικές διαδικασίες ελέγχου.

Κεντρική θέση στο νέο μοντέλο έχει το PARE από τα αρχικά Payment Capacity, Attitude, Recency, Event. Πρόκειται για εργαλείο αξιολόγησης της συνολικής οικονομικής συμπεριφοράς του φορολογούμενου, το οποίο θα εξετάζει τη δυνατότητα πληρωμής, τη στάση απέναντι στις φορολογικές υποχρεώσεις, την πρόσφατη πορεία των οφειλών και ειδικά γεγονότα που μπορεί να επηρεάζουν την ικανότητα εξόφλησης χρεών προς το Δημόσιο.

Παράλληλα, τίθεται σε προτεραιότητα το ΜΙΔΑ, δηλαδή το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων. Η νέα ψηφιακή βάση θα συγκεντρώνει δεδομένα για ιδιοκτησίες, χρήσεις ακινήτων και μισθώσεις, επιτρέποντας τη χαρτογράφηση της ακίνητης περιουσίας και τη διασταύρωση στοιχείων σε πραγματικό χρόνο. Μέσω του συστήματος αυτού, οι αρχές θα μπορούν να ελέγχουν πιο αποτελεσματικά εισοδήματα από ενοίκια, δηλωμένες χρήσεις ακινήτων και πιθανές αναντιστοιχίες.

Σημαντικό ρόλο θα έχει και το Σύστημα Προηγμένης Επιχειρησιακής Νοημοσύνης και Ανάλυσης Δεδομένων, το οποίο βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη. Μέσω αυτού, η ΑΑΔΕ θα μπορεί να παρακολουθεί μοτίβα και σενάρια ύποπτης επιχειρηματικής δραστηριότητας, διευρύνοντας το πεδίο της ψηφιακής επιτήρησης στην αγορά.

Στο σχέδιο περιλαμβάνεται επίσης η περαιτέρω ενίσχυση του myData, καθώς και η σταδιακή επέκταση της ηλεκτρονικής τιμολόγησης σε όλο το φάσμα των επιχειρήσεων. Το ψηφιακό δελτίο αποστολής θα επιτρέπει την παρακολούθηση της διακίνησης αγαθών σε πραγματικό χρόνο, ενώ το ψηφιακό πελατολόγιο αναμένεται να επεκταθεί και σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον χώρο των κοινωνικών εκδηλώσεων.

Με την ενεργοποίηση των νέων εργαλείων, οι φορολογικές αρχές επιχειρούν να περάσουν από τον εκ των υστέρων έλεγχο σε ένα πιο προληπτικό και στοχευμένο μοντέλο εποπτείας. Η σύνδεση των δεδομένων με το ΑΦΜ, η χρήση αυτοματοποιημένων διασταυρώσεων και η αξιοποίηση της AI διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον φορολογικής παρακολούθησης, με στόχο την αύξηση της συμμόρφωσης και τον περιορισμό των αδήλωτων εισοδημάτων.