ΤΕΕ Δυτικής Κρήτης: Εκκρεμότητες και σοβαρά κενά στον σχεδιασμό του νέου ΒΟΑΚ

Τις απόψεις του σχετικά με εκκρεμότητες στον σχδιασμό του νέου ΒΟΑΚ αναλύει σε εισήγηση του το ΤΕΕ/ ΤΔΚ.

Ειδικότερα στην εισήγηση τους προκρίνουν την υλοποίηση του Β.Ο.Α.Κ. ως ένα έργο που θα συμβάλλει ουσιαστικά ως προς το σκέλος προς ανάπτυξης συνδυασμένων μεταφορών και στην ενίσχυση προς διατοπικότητας του συστήματος μεταφορών ωστόσο όπως υποστηρίζουν στο σχεδιασμό που έχει γίνει δεν ικανοποιούνται βασικές απαιτήσεις οι οποίες έχουν τεθεί ως προτεραιότητες.

Αναλυτικά η εισήγηση του ΤΕΕ/ΤΔΚ

Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Τμήμα Δυτικής Κρήτης (ΤΕΕ/ΤΔΚ) έχει αρμοδίως, βάσει του θεσμικού του ρόλου, επανειλημμένα διατυπώσει μέσω αναλυτικών και τεκμηριωμένων αποφάσεων των συλλογικών του οργάνων, προς θέσεις του για τον ορθό σχεδιασμό και την βιώσιμη λειτουργία του διευρωπαϊκού οδικού δικτύου προς δυτικής Κρήτης και του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.).

Το πλαίσιο αυτών των θέσεων προκρίνει την υλοποίηση του Β.Ο.Α.Κ. ως ένα έργο που θα συμβάλλει ουσιαστικά ως προς το σκέλος προς ανάπτυξης συνδυασμένων μεταφορών και στην ενίσχυση προς διατοπικότητας του συστήματος μεταφορών, εστιάζοντας στη διασύνδεση των πυλών εισόδου (λιμάνια και αεροδρόμια) με τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών. Επιπλέον και σύμφωνα με προς κατευθυντήριες οδηγίες προς Ευρωπαϊκής Ένωσης, που έχουν εφαρμογή και προς συμβάσεις παραχώρησης, προκρίνει την ειδική τιμολόγηση κατοίκων που, εξαιτίας γεωγραφικών ιδιαιτεροτήτων προς εκάστοτε περιοχής, δεν μπορούν να αποφεύγουν την χρήση του Β.Ο.Α.Κ. σε καθημερινή βάση.

Δυστυχώς προς προκύπτει από τη σύμβαση υλοποίησης του Β.Ο.Α.Κ. προς οποίας οι κατασκευαστικές εργασίας ξεκίνησαν πρόσφατα, δεν ικανοποιούνται βασικές απαιτήσεις οι οποίες έχουν τεθεί ως προτεραιότητες όχι μόνο στο επεξεργασμένο πλαίσιο θέσεων του ΤΕΕ/ΤΔΚ που προαναφέρθηκε αλλά και στον προγραμματικό σχεδιασμό του αρμόδιου Υπουργείου Υποδομών αλλά και στο εγκεκριμένο Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο προς Περιφέρειας Κρήτης (ΦΕΚ ΑΑΠ 260/8-11-2017). Συγκεκριμένα απουσιάζουν:

• Η οδική σύνδεση του Β.Ο.Α.Κ. με το λιμένα προς Σούδας και το αεροδρόμιο Χανίων. Αυτό παρά το γεγονός ότι:
  • Το έργο «Οδική Σύνδεση του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης με το Λιμένα Σούδας και τον Αερολιμένα Χανίων Ιωάννης Δασκαλογιάννης» έχει χαρακτηριστεί σύμφωνα με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών ως Έργο Εθνικού Επιπέδου, Ειδικό και Σημαντικό και έχει ενταχθεί από το 2020 στον προγραμματικό σχεδιασμό προς Γενικής Γραμματείας Υποδομών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
  • Βάσει του εγκεκριμένου Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου προς Περιφέρειας Κρήτης ο λιμένας προς Σούδας είναι χαρακτηρισμένος ως διεθνής λιμενική πύλη και το αεροδρόμιο Χανίων ως διεθνούς εμβέλειας αερολιμενική πύλη και το έργο προς σύνδεσης του Β.Ο.Α.Κ με προς δύο αυτές πύλες προκρίνεται ως ύψιστης προτεραιότητας.
  • Έχουν ανατεθεί με διαδικασία απευθείας διαπραγμάτευσης τον Φεβρουάριο 2021 και εκπονούνται ή έχουν εκπονηθεί μελέτες (γεωλογικές, γεωτεχνικές, στατικές, τοπογραφικές, συγκοινωνιακές, υδραυλικές, κυκλοφοριακές, ανάλυσης κόστους-οφέλους και περιβαλλοντικών επιπτώσεων) ύψους περίπου 690.000 ευρώ. Επισημαίνεται ότι το ίδιο έργο είναι αντικείμενο και παλαιότερων μελετών ύψους περίπου 1εκ ευρώ που ολοκληρώθηκαν μετά από δεκαετίες αλλά ουδέποτε έγιναν αποδεκτές προς υλοποίηση από το αρμόδιο Υπουργείο.

• Το οδικό τμήμα της παράκαμψης Κισσάμου και της σύνδεσης του Β.Ο.Α.Κ με το Λιμένα Κισσάμου/Καβονήσι. Αυτό παρά το γεγονός ότι:
  • Ο λιμένας Κισσάμου αποτελεί τον δυτικότερο λιμένα της Κρήτης και σύμφωνα με το εγκεκριμένο  Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο της Περιφέρειας Κρήτης  χαρακτηρίζεται ως προς την επιβατική και εμπορευματική του λειτουργία ως λιμένας εθνικής σημασίας (διαπεριφερειακής εμβέλειας).
  • Έχει εγκριθεί από τον Μάιο 2023 η δωρεά, εκ μέρους εταιρείας που συμμετείχε στην ωρίμανση μελετών του Β.Ο.Α.Κ., και η παραλαβή από το Υπουργείο Υποδομών, των μελετών της φάσης του Γεωμετρικού Σχεδιασμού (στάδιο Προμελέτης) που απαιτούνται για την έκδοση των περιβαλλοντικών όρων και τη δημοπράτηση κατασκευής του έργου «Παράκαμψη Καστελίου – Κισσάμου». Οι μελέτες αυτές λαμβάνουν υπόψη τις εγκεκριμένες σε παλαιότερη σύμβαση μελέτες. Σύμβαση που ανατέθηκε στις 18-07-2008, με διαδοχικές αποφάσεις παρατάθηκε μέχρι 31-12-2022 και τελικά διακόπηκε (05-10-2022).
  • Υπάρχει ενεργή σύμβαση τεχνικού συμβούλου της αρμόδιας διεύθυνσης του Υπουργείου Υποδομών (ΔΥΟ Δ13) για την ωρίμανση των διαδικασιών ανάθεσης του έργου της Παράκαμψης Καστελίου Κισσάμου

• Η μέριμνα για την προσθήκη νέου Α/Κ τεσσάρων κλάδων (ή έστω Η/Κ) στο ύψος της Αγίας Μαρίνας πλησίον της Χ.Θ. 26+000 αξιοποιώντας και τις εγκεκριμένες μελέτες του Ανισόπεδου Κόμβου Αγ. Μαρίνας (Απόφαση Έγκρισης ΔΜΕΟ/ε/ο/768/15-7-1999), της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Απόφαση Έγκρισης ΕΥΠΕ 143787/28-8-2009) και της Οριστικής Μελέτης Οδοποιίας Ανισόπεδου Κόμβου Αγ. Μαρίνας (Απόφαση Έγκρισης ΔΜΕΟ/οικ/7543/ε/1103/21-12-2009). Αυτό παρά το γεγονός ότι από τη σύμβαση που πρόκειται να υλοποιηθεί προκύπτει συνεχές οδικό τμήμα μήκους περίπου 6,6χλμ μεταξύ των Α/Κ Πλατανιά και Α/Κ Γαλατά το οποίο διέρχεται από περιοχές έντονης τουριστικής δραστηριότητας οι οποίες δεν θα εξυπηρετούνται από κόμβο.

• Η μέριμνα για τις επιπτώσεις της επιλογής της προτεινόμενης χάραξης στο τμήμα Κίσσαμος – Χανιά ως προς το ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον. Επισημαίνεται εκ νέου ότι η προτεινόμενη χάραξη στο τμήμα Κίσσαμος – Χανιά διέρχεται πλησίον (εντός της ζώνης των 1000μ) από 47 οικισμούς και εντός των οικισμών Νωπήγεια και Καλυδωνία. Κατά μήκος, δε, του άξονα της νέας χάραξης περιλαμβάνονται ορύγματα συνολικού μήκους τουλάχιστον 1700μ (με μέγιστο ύψος ορύγματος περί τα 20μ και μήκους ορύγματος τα 221μ) και επιχώματα συνολικού μήκους τουλάχιστον 3000μ (με μέγιστο ύψος επιχώματος περί τα 23μ και μήκους επιχώματος 869μ).

• Η μέριμνα για την εφαρμογή ζωνών ελεύθερης διέλευσης που μπορούν να διασφαλίσουν την απαλλαγή ή την προνομιακή μεταχείριση και σε κάθε περίπτωση, την ελεύθερη διέλευση των μόνιμων κατοίκων των περιφερειακών Δήμων για τις τακτικές μετακινήσεις τους από και προς την πόλη των Χανίων και του Ρεθύμνου.

• Το οδικό τμήμα της Νότιας Παράκαμψης Ρεθύμνου. Αυτό παρά το γεγονός ότι:
  • αποτελεί έργο υψηλής προτεραιότητας και καθοριστικής σημασίας, τόσο για την κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση του αστικού ιστού όσο και για τη λειτουργική σύνδεση της πόλης με τον νέο ΒΟΑΚ.
  • Για το κεντρικό τμήμα (οδός Ευ. Δασκαλάκη/παλαιό Πανεπιστήμιο – οδός Κουρμούλη) έχει εκδοθεί η Απόφαση 45/2022 της Επιτροπής Περιβάλλοντος και Χωροταξίας Περιφέρειας Κρήτης (ΑΔΑ: 6ΕΖΩ7ΛΚ-ΜΘ0), με την οποία διατυπώθηκε ομόφωνα θετική γνωμοδότηση επί της ΜΠΕ της «Νότιας Παράκαμψης Ρεθύμνου», έργου μήκους 3,5 χλμ. και ο ΟΑΚ ΑΕ έχει οριστεί Αναθέτουσα και Προϊσταμένη Αρχή και η Διεύθυνση Συγκοινωνιακών Έργων του ΟΑΚ ως Διευθύνουσα Υπηρεσία για το σύνολο των υπολειπόμενων οριστικών μελετών και ερευνών που απαιτούνται ώστε το περιβαλλοντικά αδειοδοτημένο τμήμα των 3,5 χλμ. να αποκτήσει ωριμότητα δημοπράτησης.
  • Για το Ανατολικό τμήμα επέκτασης (οδός Δασκαλάκη – κόμβος Αμαρίου) έχει προσληφθεί από το 2024 τεχνικός σύμβουλος στο Υπουργείο Υποδομών για τη μελέτη του τμήματος από το παλαιό Πανεπιστήμιο έως τον κόμβο Αμαρίου.
  • Για το δυτικό τμήμα επέκτασης (οδός Κουρμούλη – κόμβος Ατσιποπούλου) έχει ξεκινήσει η μελετητική διαδικασία από το 2023, όταν ο ΟΑΚ δημοσίευσε πρόσκληση για την «Αναβάθμιση Ισόπεδου Κόμβου Ατσιπόπουλου Ν. Ρεθύμνης», στο αντικείμενο της οποίας εντάχθηκαν η Προωθημένη Αναγνωριστική Μελέτη – Οριστική Μελέτη της συνδετήριας δευτερεύουσας οδού κόμβου Ατσιπόπουλου – οδού Κουρμούλη, μήκους περίπου 3 χλμ.

• Η μέριμνα για την αναβάθμιση της υφιστάμενης παράκαμψης ΒΟΑΚ περιμετρικά της πόλης του Ρεθύμνου δεδομένου ότι η αναβάθμιση του υφιστάμενου τμήματος δεν μπορεί να περιοριστεί αποκλειστικά σε επεμβάσεις επί του κυρίως καταστρώματος, όπως ασφαλτικά, απορροή ομβρίων και στηθαία ασφαλείας. Αντιθέτως απαιτείται να συμπεριληφθούν και ουσιαστικές συνοδευτικές παρεμβάσεις, ειδικότερα:
  • η αξιοποίηση του υφιστάμενου εύρους απαλλοτρίωσης εκατέρωθεν του ήδη κατασκευασμένου τετράιχνου τμήματος του ΒΟΑΚ, το οποίο σε μεγάλο μέρος του κυμαίνεται από 12 έως 20 μέτρα, με ευνοϊκό ανάγλυφο και σχετικά περιορισμένες απαιτήσεις κατασκευαστικής παρέμβασης. Υπό τα δεδομένα αυτά, η κατασκευή επιλεγμένων τμημάτων παράπλευρων οδών (service roads) κρίνεται όχι μόνο εφικτή αλλά και απολύτως αναγκαία.
  • η κατασκευή νέων βοηθητικών κυκλικών κόμβων στους δύο υφιστάμενους επικίνδυνους κόμβους, ήτοι Ατσιποπούλου και Αγίου Βασιλείου (Τυμπακίου), κατά αντιστοιχία με τις προβλέψεις της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για αντίστοιχες παρεμβάσεις σε επικίνδυνους κόμβους στην περιοχή του Ηρακλείου.

• Η μέριμνα για την μελέτη κατασκευής νέου ημικόμβου στην περιοχή Θεοτοκοπούλου δεδομένου ότι το μορφολογικό ανάγλυφο του Ρεθύμνου, σε αντίθεση με άλλες πόλεις της Κρήτης, καθιστά δυσχερή την ομαλή σύνδεση του κεντρικού αστικού ιστού με τους υφιστάμενους κόμβους. Η δημιουργία του νέου ημικόμβου, ο οποίος θα εξυπηρετεί τις κινήσεις από και προς Χανιά σε ενδιάμεση θέση μεταξύ των υφιστάμενων κόμβων, εκτιμάται ότι θα συμβάλει ουσιωδώς στην αποσυμφόρηση του κέντρου της πόλης και στη μείωση των διαμπερών μετακινήσεων μέσω αυτού.

• Η μέριμνα για την ορθή κατασκευή του κόμβου Πανόρμου δεδομένου ότι:

• η περιοχή εντάσσεται σε τμήμα του ΒΟΑΚ με υφιστάμενη περιβαλλοντική αδειοδότηση, καθώς για το τμήμα Πάνορμο – Εξάντης έχει εκδοθεί ΑΕΠΟ με αρ. πρωτ. 205672/30.11.2011 (ΑΔΑ: 456Τ0-ΙΦ6).
  • Εκκρεμεί η επίσημη γνωστοποίηση των ισχυουσών διοικητικών πράξεων, του ακριβούς σταδίου μελετητικής ωρίμανσης και της προβλεπόμενης τεχνικής διαμόρφωσης του κόμβου, καθώς και η αξιοποίηση και ουσιαστική αναβάθμιση της υφιστάμενης σύνδεσης, με πρόβλεψη πλήρους, ασφαλούς και λειτουργικής πρόσβασης του Πανόρμου, των τουριστικών εγκαταστάσεων και του τοπικού οδικού δικτύου προς τον νέο ΒΟΑΚ, ώστε να μην προκύψει απομείωση της προσβασιμότητας και της αναπτυξιακής δυναμικής της περιοχής.

Πρέπει να γίνει απολύτως κατανοητό ότι αποσπασματικές ή και πιο συντονισμένες ενέργειες φορέων που στοχεύουν στην αλλαγή των προτεραιοτήτων ως προς την υλοποίηση του προγραμματικού σχεδιασμού των έργων του οδικού δικτύου της Περιφέρειας Κρήτης και ειδικά του διευρωπαϊκού και των αντίστοιχων χρηματοδοτήσεων στα οποία αυτά εντάσσονται είναι μεν χρήσιμες αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να μοχλεύουν συνθήκες μη ισόρροπης ανάπτυξης του τόπου και να κινδυνεύουν να λειτουργούν αποπροσανατολιστικά ως προς τις αναγκαίες διεκδικήσεις έργων από την πολιτική ηγεσία.

Οι παραγωγικοί φορείς της Δυτικής Κρήτης πρέπει να κατανοήσουν ότι η εφικτότητα υλοποίησης των προαναφερθέντων εξαρτάται άμεσα, τεχνικά και χρονικά, από τον υπό κατασκευή Β.Ο.Α.Κ. και ότι οι πολιτικές αποφάσεις για την ένταξη των έργων που προαναφέρθηκαν σε χρηματοδοτικά εργαλεία ή η ανάληψη νομοθετικών πρωτοβουλιών για τη βελτίωση της καθημερινότητας των χρηστών των έργων πρέπει να ληφθούν άμεσα.

Στο πλαίσιο αυτό η «Α» του ΤΕΕ-ΤΔΚ:

• Θέτει την παρούσα εισήγηση υπόψη της τοπικής αυτοδιοίκησης Α’ και Β’ βαθμού της Περιφέρειας Κρήτης, της ΠΕΔ Κρήτης και των παραγωγικών φορέων της Δυτικής Κρήτης ώστε να υπάρξει κοινή παρέμβαση υπέρ της άμεσης υλοποίησης των προτεραιοτήτων που επισημαίνει.

• Θέτει την παρούσα εισήγηση υπόψη των βουλευτών των ΠΕ της Δυτικής Κρήτης και τους καλεί να τοποθετηθούν και να παρέμβουν υπέρ της άμεσης υλοποίησης των προτεραιοτήτων που επισημαίνει.

• Θέτει την παρούσα εισήγηση υπόψη της τοπικής κοινωνίας η οποία θα κληθεί να χρησιμοποιήσει τα έργα και τα οποία, αυτονόητα, θα πρέπει να εξυπηρετούν με τον καλύτερο τρόπο τον σκοπό υλοποίησής τους επιτυγχάνοντας συνθήκες βιώσιμης λειτουργίας και προοπτική ευημερίας και τοπικής ανάπτυξης.

• Επισημαίνει εκ νέου ότι η γνωμοδότηση του Τεχνικού Επιμελητηρίου επί των τεχνικών θεμάτων και μελετών είναι υποχρεωτική βάσει της κείμενης νομοθεσίας και καλεί για μια φορά ακόμη το αρμόδιο Υπουργείο Υποδομών να αποστείλει στο ΤΕΕ-ΤΔΚ όλο το υλικό των μελετών για τα έργα που προαναφέρθηκαν.