Σε προηγούμενο γραφτό μου είχα αναφερθεί σε «Ένα παλιό αρχοντόσπιτο», 170 περίπου ετών, το οποίο έχω την τύχει και την ευλογία να διατηρώ, την υποχρέωση να συντηρώ και να σέβομαι όσο θα ζω. Είναι το σπίτι που έχτισε ο προπάππους μου Γεώργιος Νικ. Παπαδογιάννης (Γιωργάκης), εγγονός του εκ των Τεσσάρων Νεομαρτύρων ΑΓΓΕΛΗ.
Είχα αναφέρει τότε, ότι χτίστηκε περί το 1850-1860, σε απόσταση 10-15 μέτρων από τον πρώτο Ιερό Ναό των Αγίων Τεσσάρων Νεομαρτύρων εκ Μελάμπων Ρεθύμνου. Το σπίτι αυτό διαδέχτηκε η κόρη του Ελένη Γ. Παπαδογιάννη, μητέρα του πατέρα μου (γιαγιά). Στη συνέχεια το διαδέχτηκε ο πατέρας μου Μανώλης Φωτάκης (χαρκιάς) και ήδη βρίσκεται στην ιδιοκτησία μου. Δεν θα επαναλάβω άλλες πληροφορίες, επισημαίνω μόνο την συνεχή αναζήτησή μου για την ακριβή χρονολόγηση ανέγερσης του σπιτιού. Αναζητούσα πειστήρια κυρίως στη γυριστή μεσόπορτα και ω ! του θαύματος, ένα πελέκι έγραφε τη δική του ιστορία.
Αφού ξυστήκανε πολύ προσεχτικά οι πολύχρονοι ασβέστες, εμφανίστηκε χαραγμένο το χίλια οχτακόσα πενήντα (1850) και σε ένα παράπλευρο πελέκι ένας σταυρός. Το 1850 είναι προφανώς η χρονολογία ανέγερσης του σπιθιού και το σημείο του σταυρού αποτελεί αναμφίβολα, σύμβολο επιβεβαίωσης της πίστης και της ευλάβειας της οικογένειας στο Χριστό και τους Αγίους Τέσσερις Νεομάρτυρες. Είναι ισχυρά ντοκουμέντα αυτά, γραπτές πηγές, που πρέπει να σεβόμαστε πάνω από οτιδήποτε άλλο. Αυτό κάνω και επικαλούμαι κάθε φορά σε όλα σχεδόν τα γραφτά μου και κυρίως σε ιστορικά θέματα, για να έχουνε το κύρος, την αξία και την αξιοπιστία τους,.
Έχω επισημάνει και παλιότερα πως, σίγουρα υπάρχουνε ακόμη αρκετά παλιά σπίθια στον οικισμό μας, όπως πιστεύω και σ’ όλους τους οικισμούς του Δήμου μας Αμαρίου, που αξίζει να αναδειχτούνε από τους σημερινούς ιδιοκτήτες και να καταγραφούνε, προτού τα εξαφανίσει η φθορά του χρόνου. Θα είναι σημαντική προσφορά στην ιστορία και τον πολιτισμό μας και ιδιαίτερη τιμή στους προγόνους μας. Γένοιτο.
Φεβρουάριος 19 του 2026 Σταύρος Φωτάκης
και Facebook 
