Ήταν 8 Φεβρουαρίου 1980 όταν η Ελλάδα αποχαιρέτησε έναν από τους σημαντικότερους ερμηνευτές της νεότερης ιστορίας της.
Ο Νίκος Ξυλούρης έφυγε από τη ζωή σε ηλικία μόλις 44 ετών, αφήνοντας πίσω του μια φωνή που δεν έπαψε ποτέ να ακούγεται και ένα έργο που ξεπέρασε τα σύνορα της Κρήτης και της χώρας.
Γεννημένος στις 7 Ιουλίου 1936 στα Ανώγεια Μυλοποτάμου Ρεθύμνου, μεγάλωσε σε οικογένεια με βαθιά μουσική παράδοση. Τα παιδικά του χρόνια σφραγίστηκαν από τον πόλεμο και τον ξεριζωμό, όταν το χωριό του κάηκε από τους Γερμανούς. Μέσα στη φτώχεια και τις δυσκολίες, η λύρα έγινε από νωρίς το καταφύγιό του και το μέσο για να εκφράσει όσα δεν χωρούσαν σε λόγια.
Σε ηλικία μόλις 12 ετών άρχισε να παίζει επαγγελματικά, γυρίζοντας την Κρήτη σε γάμους και γιορτές. Στα 17 του μετακόμισε στο Ηράκλειο, όπου γνώρισε δύσκολες εποχές, αλλά και τον έρωτα της ζωής του, την Ουρανία Μελαμπιανάκη, με την οποία παντρεύτηκε το 1958. Την ίδια χρονιά ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο, ανοίγοντας τον δρόμο για μια πορεία που έμελλε να αλλάξει τη σχέση της παράδοσης με το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι.
Η εγκατάστασή του στην Αθήνα το 1969 αποτέλεσε σημείο καμπής. Η συνεργασία του με τον Γιάννη Μαρκόπουλο στο Χρονικό και αργότερα στα Ριζίτικα τον καθιέρωσε ως φωνή-σύμβολο. Ακολούθησαν συνεργασίες με τον Σταύρο Ξαρχάκο, τον Χρήστο Λεοντή και άλλους σημαντικούς δημιουργούς.
Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, η φωνή του Ξυλούρη έγινε σημαία αντίστασης. Τραγούδια όπως το «Πότε θα κάνει ξαστεριά» και το «Αγρίμια κι αγριμάκια μου» απέκτησαν πολιτικό και κοινωνικό βάρος, ενώ η συμμετοχή του στην ιστορική παράσταση «Το Μεγάλο μας Τσίρκο» το 1973 συνέδεσε οριστικά την τέχνη του με τους αγώνες για ελευθερία και δημοκρατία.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, παρά τη συνεχιζόμενη δημιουργία και τις εμφανίσεις, η υγεία του κλονίστηκε σοβαρά. Το 1979 διαγνώστηκε με καρκίνο στη Νέα Υόρκη και παρά τις επεμβάσεις και τις προσπάθειες, η ασθένεια αποδείχθηκε ανίκητη. Τα ξημερώματα της 8ης Φεβρουαρίου 1980, στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Πειραιώς, η φωνή σώπασε – όχι όμως και το τραγούδι.
Σαράντα έξι χρόνια μετά, ο Νίκος Ξυλούρης παραμένει ζωντανός στη μνήμη και στην ψυχή του κόσμου. Γιατί όπως και η Κρήτη που τραγούδησε, έτσι κι εκείνος δεν έφυγε ποτέ· απλώς πέρασε στη σφαίρα του θρύλου.
και Facebook 
