Ενισχύονται οι ελληνοτουρκικές ροές στη ναυπηγοεπισκευή – Ρυμουλκά, «πράσινα» σκάφη και νέες συμφωνίες στο επίκεντρο

Σαφή ανοδική πορεία καταγράφουν οι εμπορικές σχέσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία στον ευρύτερο κλάδο της ναυπηγοεπισκευαστικής βιομηχανίας, με τα στοιχεία να δείχνουν αύξηση τόσο στις εισαγωγές όσο και στις εξαγωγές, αλλά και μετατόπιση του ενδιαφέροντος σε πιο εξειδικευμένες κατηγορίες πλοίων. Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται τα ρυμουλκά και τα προωθητικά πλοία, τα οποία αναδεικνύονται σε βασικό άξονα συνεργασίας των δύο αγορών.

Τα δεδομένα προέρχονται από έρευνα αγοράς του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων του Γενικού Προξενείου της Ελλάδος στην Κωνσταντινούπολη, η οποία αποτυπώνει με σαφήνεια την ενίσχυση των συναλλαγών. Το 2023, οι ελληνικές εισαγωγές από την Τουρκία σε προϊόντα και κατηγορίες που συνδέονται με τη ναυπηγική βιομηχανία ανήλθαν σε 38,34 εκατ. ευρώ, ενώ οι εξαγωγές προς την Τουρκία διαμορφώθηκαν στα 23,86 εκατ. ευρώ. Το 2024, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο δυναμική: έως και τον Οκτώβριο, οι εισαγωγές αυξήθηκαν στα 44,25 εκατ. ευρώ και οι εξαγωγές στα 32,30 εκατ. ευρώ.

Ρυμουλκά: ο «πρωταγωνιστής» της αύξησης

Η πιο εντυπωσιακή μεταβολή εντοπίζεται στις εισαγωγές ρυμουλκών και προωθητικών πλοίων, όπου –με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία έως τον Οκτώβριο– η αξία εκτινάχθηκε από 11,2 εκατ. ευρώ το 2023 σε 42,63 εκατ. ευρώ το 2024. Αύξηση, αν και σε μικρότερα μεγέθη, σημειώνεται και στις πλωτές κατασκευές, από 40 χιλ. ευρώ σε 175,5 χιλ. ευρώ.

Στον αντίποδα, οι ελληνικές εξαγωγές παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις ανά κατηγορία. Ξεχωρίζει η σημαντική άνοδος στον κωδικό HS8901, που αφορά πλοία μεταφοράς, από 5,45 εκατ. ευρώ σε 18,45 εκατ. ευρώ, ενώ αντίθετα οι θαλαμηγοί εμφανίζουν κάμψη, με την αξία τους να υποχωρεί από 17,78 εκατ. ευρώ σε 12,98 εκατ. ευρώ.

Συμφωνίες και παραγγελίες με ελληνικό αποτύπωμα

Η ενίσχυση των αριθμών συνοδεύεται και από συγκεκριμένες επιχειρηματικές συμφωνίες. Το 2024, το τουρκικό ναυπηγείο Med Marine στο Eregli υπέγραψε σύμβαση με την Igmar (μέλος του Ομίλου Σπανόπουλου) για την κατασκευή ρυμουλκού πολλαπλών χρήσεων. Παράλληλα, συμφωνία υπεγράφη και με τις Vernicos Scafi Tugs και Salvage Maritime Co. για νεότευκτο ρυμουλκό, το οποίο –σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες– αναμένεται να παραδοθεί έως τον Μάρτιο του 2025 υπό ελληνική σημαία.

Ενδεικτικό της στενής διασύνδεσης των δύο αγορών είναι και το γεγονός ότι, τον Μάρτιο του 2023, η Ελλάδα κατείχε την 3η θέση στο βιβλίο παραγγελιών της Τουρκίας για νέα πλοία, μετά την Κίνα και την Ιαπωνία.

Τουρκικά ναυπηγεία: από τα νεότευκτα στα «πράσινα» σκάφη

Η Τουρκία διαθέτει ένα εκτεταμένο δίκτυο ναυπηγείων, με μεγάλες μονάδες όπως οι SEDEF, GEMAK, HAT-SAN, ALTINOVA, ICDAS, NUR και TERSAN, καθεμία με μέση ετήσια δυναμικότητα περίπου 250 χιλ. DWT. Στον τομέα επισκευών, ξεχωρίζει το ναυπηγείο Besiktas, το οποίο επισκευάζει περίπου 200 πλοία ετησίως σε τρεις αποβάθρες.

Τα τελευταία δέκα χρόνια, τα τουρκικά ναυπηγεία παρήγαγαν κατά μέσο όρο 65 ποντοπόρα πλοία ετησίως. Μετά το 2014, όμως, παρατηρείται στροφή σε μικρότερα και εξειδικευμένα σκάφη, με αιχμή τα ρυμουλκά και ειδικούς τύπους πλοίων, ανάλογα με τη διεθνή ζήτηση. Δεν είναι τυχαίο ότι στο βιβλίο παραγγελιών του 2020, από τις 151 νέες παραγγελίες, περίπου το 70% αφορούσε ρυμουλκά.

Παράλληλα, η τουρκική βιομηχανία επενδύει συστηματικά στη συμμόρφωση με τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς του ΙΜΟ (Tier III). Στα ναυπηγεία αναπτύσσονται λύσεις με καθαρό ντίζελ, κινητήρες διπλού καυσίμου (LNG/ντίζελ), καθώς και πρόωση με μεθανόλη. Στην περιοχή της Τούζλα, μάλιστα, έχουν ήδη κατασκευαστεί ηλεκτρικό ρυμουλκό και ρυμουλκό με μπαταρίες που φορτίζονται από την ξηρά.

Επισκευές, μετατροπές και ανακύκλωση

Η πανδημία Covid-19 επέφερε πιέσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού και καθυστερήσεις παραδόσεων, ωθώντας αρκετά ναυπηγεία να αναζητήσουν πιο σταθερές αγορές. Έτσι, ενισχύθηκε ο τομέας επισκευών και συντηρήσεων, ο οποίος διατηρεί τη δραστηριότητα ακόμη και σε περιόδους μειωμένων παραγγελιών νεότευκτων.

Τα στοιχεία δείχνουν συνεχή αύξηση του όγκου εργασιών: από 15,76 εκατ. DWT το 2013 σε 35,2 εκατ. DWT το 2022. Παράλληλα, η Τουρκία αναδεικνύεται σε σημαντικό παίκτη και στην ανακύκλωση πλοίων, καταλαμβάνοντας την 3η θέση παγκοσμίως το 2022, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της εγγύτητα προς την Ευρώπη.

Προοπτικές και νέες τεχνολογίες

Βραχυπρόθεσμα, οι προοπτικές της αγοράς εμφανίζονται θετικές, με αρκετά ναυπηγεία να διαθέτουν γεμάτο βιβλίο παραγγελιών. Μακροπρόθεσμα, η πράσινη μετάβαση και το αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο αναμένεται να οδηγήσουν σε ανανέωση στόλων, αυξάνοντας τη ζήτηση για νέες ναυπηγήσεις, μετατροπές και τεχνολογικές αναβαθμίσεις. Στο ίδιο πλαίσιο, αναπτύσσονται ερευνητικές κατευθύνσεις σε αυτόνομα πλοία και μη επανδρωμένα ναυτικά οχήματα.

Σύμφωνα με την έκθεση «Turkish Shipping Sector Outlook Report & Facts and Figures 2024/2025» της Ένωσης Τούρκων Εφοπλιστών, τον Ιανουάριο του 2025 ο εμπορικός στόλος τουρκικής ιδιοκτησίας αριθμούσε 2.092 πλοία άνω των 1.000 GT, με συνολική χωρητικότητα 51,9 εκατ. DWT.