Συμφωνία ΕΕ – Mercosur: Ελαιόλαδο, φέτα και ούζο στο επίκεντρο – Νέες προοπτικές για τα ελληνικά προϊόντα

Σημαντικές δυνατότητες εξωστρέφειας για τα ελληνικά αγροδιατροφικά προϊόντα δημιουργούνται μετά το πολιτικό «πράσινο φως» που έλαβε η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ της Ευρωπαϊκή Ένωση και της Mercosur. Κατά τη χθεσινή συζήτηση στις Βρυξέλλες (9 Ιανουαρίου 2025), η πλειονότητα των κρατών-μελών της ΕΕ τάχθηκε υπέρ της συμφωνίας, ανοίγοντας τον δρόμο για πρόσβαση σε μια αγορά περίπου 270 εκατομμυρίων καταναλωτών.

Σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του ΥΠΑΑΤ, Αντώνης Φιλιππής, επισήμανε ότι, στο σημερινό ασταθές γεωπολιτικό και γεωοικονομικό περιβάλλον, η Ελλάδα επιδιώκει εμπορικές συμφωνίες που αποφέρουν συγκεκριμένα οφέλη σε παραγωγούς και επιχειρήσεις, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα σταθερότητα και προβλεψιμότητα στο διεθνές εμπόριο.

Την ίδια στιγμή, ο κ. Φιλιππής υπογράμμισε πως, παρά τις θετικές προοπτικές, παραμένει κρίσιμη η ύπαρξη αποτελεσματικών μηχανισμών ελέγχου και προστασίας. Όπως ανέφερε, η ρήτρα διμερούς διασφάλισης που περιλαμβάνεται στη συμφωνία αποτελεί μεν βασικό εργαλείο, ωστόσο δεν εξαλείφει πλήρως τις ανησυχίες για τον ανταγωνισμό στον αγροδιατροφικό τομέα.

Δασμοί, γεωγραφικές ενδείξεις και ελληνικά προϊόντα

Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur αποτελεί το αποτέλεσμα περισσότερων από 25 ετών διαπραγματεύσεων, με το τελικό κείμενο να έχει εγκριθεί από το Κολέγιο των Επιτρόπων τον περασμένο Σεπτέμβριο. Η εφαρμογή της προβλέπεται να εξελιχθεί σε δύο στάδια: αρχικά με προσωρινή ισχύ του εμπορικού σκέλους και στη συνέχεια με πλήρη κύρωση από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών.

Μεταξύ των βασικών ρυθμίσεων περιλαμβάνεται η σταδιακή κατάργηση των δασμών, εξέλιξη που εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τη θέση ελληνικών προϊόντων όπως το ελαιόλαδο, τα τυριά, τα φρούτα και τα αρτοσκευάσματα στις αγορές της Νότιας Αμερικής. Παράλληλα, προβλέπεται προστασία για 21 ελληνικές γεωγραφικές ενδείξεις, με ειδικές μεταβατικές ρυθμίσεις για τη φέτα και πλήρη κατοχύρωση προϊόντων όπως το ούζο, η μαστίχα Χίου, ο κρόκος Κοζάνης, καθώς και επιλεγμένα ελαιόλαδα και κρασιά.

Σήμερα, οι ελληνικές εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur ανέρχονται σε περίπου 34,3 εκατ. ευρώ, με τη μείωση των δασμών να δημιουργεί προϋποθέσεις για αισθητή αύξηση της παρουσίας ελληνικών επιχειρήσεων. Ιδιαίτερα θετικές χαρακτηρίζονται οι προοπτικές για το ελαιόλαδο, καθώς οι χώρες της Mercosur δεν διαθέτουν αξιόλογη εγχώρια παραγωγή.

Επιφυλάξεις και ευρωπαϊκές δικλείδες ασφαλείας

Παρά τα οφέλη, αγροτικές οργανώσεις σε αρκετά κράτη-μέλη εκφράζουν ανησυχίες για ενδεχόμενο αθέμιτο ανταγωνισμό από φθηνότερα εισαγόμενα προϊόντα. Σε απάντηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πακέτο μέτρων διασφάλισης, που περιλαμβάνει ταχεία παρέμβαση σε περιπτώσεις διαταραχών της αγοράς, αυστηρότερους ελέγχους και ενεργοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων.

Τα μέτρα αυτά εγκρίθηκαν με ευρεία πλειοψηφία από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και προβλέπουν, μεταξύ άλλων, επαναφορά δασμών ή περιορισμό εισαγωγών σε περίπτωση σημαντικών πιέσεων στις τιμές ή υπερβολικής αύξησης εισαγωγών, με στόχο την προστασία των Ευρωπαίων παραγωγών.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρωτοβουλία της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για διάθεση πρόσθετων πόρων ύψους περίπου 45 δισ. ευρώ υπέρ του αγροτικού τομέα. Την πρόταση χαιρέτισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, τονίζοντας ότι η στήριξη του πρωτογενούς τομέα αποτελεί στρατηγική και εθνική προτεραιότητα για την Ελλάδα.

Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur, αν και συνοδεύεται από προκλήσεις, διαμορφώνει ένα νέο εμπορικό τοπίο, στο οποίο τα ελληνικά αγροδιατροφικά προϊόντα καλούνται να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες, με όρους ανταγωνιστικότητας και θεσμικής προστασίας.