Απρίλιος: Ο μήνας που ανθίζουν τα λουλούδια

Georgiladakis Epiplodiakosmisi 300×250

Ο τέταρτος μήνας του πολιτικού έτους, με διάρκεια 30 ημέρες. Αρχικά ήταν ο δεύτερος μήνας του δεκάμηνου Ρωμαϊκού ημερολογίου με την ονομασία Aprilis και πήρε το όνομά του από το λατινικό ρήμα aperire, που σημαίνει ανοίγω, γιατί το μήνα αυτό ανοίγουν, ανθίζουν τα λουλούδια. Ο Νέρων θέλησε να μετονομάσει τον Απρίλιο σε Νερώνιο (Neronius), ύστερα από μια αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του το 65 μ.Χ, αλλά η ονομασία αυτή δεν επικράτησε.

Στην Αρχαία Ρώμη ο μήνας ήταν αφιερωμένος σε δύο θεούς, την Αφροδίτη και τον Απόλλωνα. Οι Ρωμαίοι γιόρταζαν:

  • Tην 1η Απριλίου τα Βενεράλια (Veneralia), προς τιμήν της θεάς της αγάπης και της ομορφιάς Βένους, της Αφροδίτης των Αρχαίων Ελλήνων.
  • Από τις 4 έως τις 10 Απριλίου τα Μεγαλήσια (Megalesia), προς τιμή της θεάς Κυβέλης, με μουσικούς και γυμνικούς αγώνες.
  • Στις 21 Απριλίου τα Παλίλια (Palilia), ποιμενική γιορτή προς τιμή της θεάς Εστίας. Οι βοσκοί κρατούσαν κλαδιά δάφνης και ράντιζαν με νερό το έδαφος, ενώ άναβαν φωτιές με άχυρα και πηδούσαν τρεις φορές πάνω από αυτές για να εξαγνιστούν. Η γιορτή αυτή διατηρήθηκε μέχρι το 787 μ.Χ, οπότε καταργήθηκε με απόφαση της Ζ’ Οικουμενικής Συνόδου. Το έθιμο με τις φωτιές κρατά έως σήμερα.
  • Στις 22 Απριλίου γιόρταζαν με κρασοκατανύξεις τα Βινάλια Πριόρα (Vinalia Prioria), δηλαδή τα Πρώτα Οινοφόρια.
  • Στις 28 Απριλίου ξεκινούσαν τα Φλοράλια (Floralia), τα ρωμαϊκά Ανθεστήρια, προς τιμή της Flora, θεάς της βλάστησης και της άνοιξης.

Στο αρχαίο Αττικό ημερολόγιο ο Μάρτιος αντιστοιχούσε με το δεύτερο δεκαπενθήμερο του μήνα Ελαφηβολιώνα και το πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα Μουνυχιώνα. Το διάστημα αυτό στην Αθήνα γιορτάζονταν τα:

  • Γαλάξια, προς τιμή της Ρέας.
  • Ελαφηβόλια, προς τιμή της θεάς Αρτέμιδας.
  • Μουνίχια, προς τιμή της Θεάς Αρτέμιδας.
  • Δελφίνια, προς τιμή του Απόλλωνα και της Αρτέμιδας.

Λαογραφία

Ο Απρίλης με τον Μάη είναι οι μήνες των λουλουδιών («Ο Απρίλης με τα λούλουδα και ο Μάης με τα ρόδα»). Η βροχή του Απρίλη θεωρείται από τους γεωργούς πολύ ευεργετική («Αν κάνει ο Μάρτης δυο νερά και ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σ' εκείνο το ζευγά που 'χει πολλά σπαρμένα»).

Στη Θράκη το βρόχινο νερό της πρωταπριλιάς θεωρείται θεραπευτικό. Παλαιότερα το μάζευαν σε μπουκάλι και το έδιναν στους αρρώστους, όπως αναφέρει το sansimera.gr.

Ο Απρίλης αποκαλείται στις διάφορες ντοπιολαλιές:

  • Γρίλλης, δηλαδή γκρινιάρης, γιατί συνήθως τελείωναν τα γεωργικά αποθέματα από τις προηγούμενες συγκομιδές κι άρχιζαν οι γκρίνιες στην οικογένεια
  • Τιναχτοκοφινίδης ή Τιναχτοκοφινίτης, επειδή καθαρίζονταν τα κοφίνια για να καθαριστούν.
  • Ξεροκοφινάς, γιατί τελείωναν πάντα οι φτωχές συγκομιδές των γεωργών.
  • Αηγιωργίτης ή Αηγιωργάτης, λόγω της μεγάλης χριστιανικής εορτής του Αγίου Γεωργίου (23 Απριλίου).
  • Λαμπριάτης, λόγω του Ορθόδοξου Χριστιανικού Πάσχα ή Λαμπρής, που επισυμβαίνει συνήθως τον Απρίλιο.
  • Τριανταφυλλάς, επειδή τον Απρίλιο ανθίζουν οι τριανταφυλλιές.

Κάθε χρόνο την Πρωταπριλιά αναβιώνει το έθιμο με τα αθώα ψέματα και αστεία, που είναι κοινό για όλους σχεδόν τους λαούς.

Παροιμίες για το Μάρτιο

  • Αν βρέξει ο Μάρτης δυό νερά κι ο Απρίλης πέντε δέκα να ιδείς το κοντοκρίθαρο πώς στρίβει το μουστάκι, να ιδείς και τις αρχόντισσες πώς ψιλοκλισαρίζουν, να δεις και τη φτωχολογιά πώς ψιλοκοσκινάει, Ελλάδα
  • Αν δώσει ο Μάρτης δυο νερά κι ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σ’ εκείνο το ζευγά που ’χει πολλά σπαρμένα, Ελλάδα
  • Απρίλη δροσερέ και Μάη με τα λουλούδια, Ελλάδα
  • Απρίλης – Μάης! Κοντά είν’ το θέρος, Ελλάδα
  • Απρίλης – Μάης, κουκιά μεστωμένα, Ελλάδα
  • Απρίλης – Πασχαλιά, χελιδόνια, φως, χαρά!, Ελλάδα
  • Απρίλης με τα λούλουδα και τα τρανά τα ψέματα, Ελλάδα
  • Απρίλης με τα λούλουδα κι ο Μάης με τα ρόδα, Ελλάδα
  • Βάλτ’ εργάτες τον Απρίλη κι ας ψυλλίζονται, Ελλάδα
  • Η βροχή τ’ Απριλομάρτη, μόνο τους ψαράδες βλάπτει, Ελλάδα
  • Ήρθ’ ο Απρίλης με χαρά, με τα κόκκινα τ’ αυγά, Ελλάδα
  • Και στου Απρίλη τις δεκαεφτά, πέρδικα ψόφησε τ’ αυγά, Ελλάδα
  • Να μη ζηλέψεις τη Λαμπρή γυναίκα και τον Απριλομάη φοράδα, Ελλάδα
  • Ο Απρίλης έχει τη δροσιά κι ο Μάης τα κεράσια, Ελλάδα
  • Ο Απρίλης έχει τη δροσιά, κι ο Μάης τα λουλούδια, Ελλάδα
  • Ο Απρίλης έχει τ’ όνομα, κι ο Μάης τα λουλούδια, Ελλάδα
  • Ο Απρίλης με την Πασχαλιά και τα κόκκινα τ’ αυγά, Ελλάδα
  • Ο Απρίλης με τραγούδια, κι ο Μάης τα λουλούδια, Ελλάδα
  • Πότε θα μπούμε στον Απρίλη, το «σ’ αγαπώ» να θυμηθείς, Ελλάδα
  • Στου Απριλιού τις δώδεκα ζεσταίνεται ο καιρός, Ελλάδα
  • Το νερό του Απριλιού, είναι πλούτος του κόσμου, Ελλάδα
  • Τον Απρίλη και το Μάη, έπαιρνε ακαμάτη εργάτη, Ελλάδα
  • Του Απριλιού τις δεκαοχτώ, πέρδικα ψόφησε τ’ αυγό, Ελλάδα
  • Των καλών αντρών (ή ναυτικών) γυναίκες, τον Απριλομάη χορεύουν. (χηρεύουν), Ελλάδα
  • Των καλών ναυτικών οι γυναίκες, τον Απριλομάη χηρεύουν ή το Μαγιόπουλο χηρεύουν, Ελλάδα
  • Ως τ’ Απριλιού τις δεκαοχτώ, να ’χεις το μάτι ανοιχτό, Ελλάδα

Εορτολόγιο Απριλίου

6 Απριλίου Ευτύχιος, Ευτυχία

8 Απριλίου Φλέγων, Φλόγα

10 Απριλίου Ανάξαρχος, Αναξιμένης, Δημάρατος, Δημοκλής, Δημόκλεια, Δημοσθένης, Δημοσθενία, Επαμεινώνδας, Ετεοκλής, Ηρακλής, Ηφαιστίων, Θεόφραστος, Θησεύς, Θησέας, Ισοκράτης, Μιλτιάδης, Μνήσαρχος, Όμηρος, Παρμενίων, Πελοπίδας, Περικλής, Περίκλεια, Πίνδαρος, Πολύβιος, Πολυβία, Πολύνικος, Πολυνίκη, Προμηθέας, Σοφοκλής, Σοφόκλεια, Σωκράτης, Σωκρατία, Φιλοποίμην, Φωκίων, Χρόνιος, Χρονία

11 Απριλίου Αντίπας, Αντύπας

12 Απριλίου Ανθούσα

13 Απριλίου Μαρτίνος, Μαρτίνη

14 Απριλίου Αρίσταρχος, Τρόφιμος

15 Απριλίου Λεωνίδας, Λεωνιδία

16 Απριλίου Αγάπιος, Αγάπη, Βασίλισσα, Γαληνός, Γαλήνη, Ειρήνη, Καλλίς, Καλλίδα, Λάζαρος, Λαζαρία, Λεωνίδας, Λεωνιδία, Νίκη, Χαρίσσα, Χιονάτη, Χιονία

17 Απριλίου Βάιος, Βαΐα, Δάφνη

18 Απριλίου Ήφαιστος

22 Απριλίου Νέαρχος, Νιάρχος, Νιάρχω

23 Απριλίου Θερινός

24 Απριλίου Αναστάσιος, Αναστασία, Ανέστης, Ανεστούλα, Αχιλλεύς, Αχιλλεία, Δούκας, Δούκισσα, Ελισάβετ, Ζαμπέτης, Ζαμπέτα, Λαμπρινός, Λαμπρινή, Λάμπρος, Λαμπρούλα, Πασχάλης, Πασχαλία, Στασινός, Στασινή, Φορτουνάτος

25 Απριλίου Γεώργιος, Γεωργία, Μάρκος, Μαρκία, Νίκη

26 Απριλίου Ραφαήλ, Ραφαέλα

28 Απριλίου Αγαμέμνων, Αντίπατρος, Θέογνις, Μέμνων, Μεμνία

29 Απριλίου Ζήσης, Ζησούλα, Ζήσιμος, Ζώης, Ζωή, Ζωοπηγή, Θεοπηγή, Ιάσων, Ιασωνία, Κέρκυρα, Πηγή, Πολυζώης, Πολυζώη, Σωσίπατρος, Χρυσοπηγή

30 Απριλίου Δονάτος, Ιάκωβος, Ιακωβίνα

 

 

Περισσότερες Ειδήσεις