Κρήτη: Συναγερμός για νέο επικίνδυνο έντομο που εντοπίστηκε πρώτη φορά στην Ελλάδα – Ποιες καλλιέργειες απειλεί

Σε αυξημένη επαγρύπνηση καλούνται να βρίσκονται οι παραγωγοί κηπευτικών και ανθοκομικών φυτών στην Κρήτη, μετά την πρώτη επίσημη καταγραφή στην Ελλάδα του εντόμου καραντίνας Liriomyza sativae, το οποίο μπορεί να προκαλέσει σημαντικές ζημιές σε καλλιέργειες όπως η ντομάτα, η πιπεριά, το αγγούρι και η μελιτζάνα. Η παρουσία του επιβεβαιώθηκε στην Αττική, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει διαπιστωθεί επίσημα στην Κρήτη ή σε άλλη περιοχή της χώρας.

Σύμφωνα με την ενημέρωση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥπΑΑΤ), η ταυτοποίηση πραγματοποιήθηκε από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, έπειτα από εξέταση δείγματος φύλλων γυψοφίλης (Gypsophila spp.).

Το φυτικό υλικό προερχόταν από επιχείρηση παραγωγής δρεπτών ανθέων στην Περιφερειακή Ενότητα Νήσων Αττικής.

Πρόκειται για την πρώτη επίσημη διαπίστωση του συγκεκριμένου επιβλαβούς οργανισμού στην ελληνική επικράτεια, γεγονός που οδήγησε σε ενημέρωση των επαγγελματιών του αγροτικού και ανθοκομικού τομέα.

Γιατί απαιτείται προσοχή στην Κρήτη

Παρότι δεν έχει εντοπιστεί επίσημα το έντομο στην Κρήτη, οι συνθήκες που επικρατούν στο νησί καθιστούν αναγκαία την έγκαιρη αναγνώριση ενδεχόμενων προσβολών.

Οι υψηλές θερμοκρασίες, η εκτεταμένη παρουσία θερμοκηπιακών καλλιεργειών και η καλλιέργεια πολλών φυτικών ειδών που αποτελούν ξενιστές του εντόμου μπορούν να ευνοήσουν την εγκατάσταση και εξάπλωσή του, εφόσον εισαχθεί.

Ιδιαίτερα στις προστατευμένες καλλιέργειες, το Liriomyza sativae μπορεί να ολοκληρώνει διαδοχικούς βιολογικούς κύκλους και να αναπτύσσει πολλές γενεές μέσα στο έτος.

Ποιες καλλιέργειες μπορεί να προσβάλει

Το Liriomyza sativae είναι εξαιρετικά πολυφάγο έντομο, καθώς προσβάλλει φυτά από τουλάχιστον 14 βοτανικές οικογένειες.

Στους ξενιστές του περιλαμβάνονται αρκετά από τα σημαντικότερα αγροτικά προϊόντα που καλλιεργούνται στην Κρήτη, όπως:

• Ντομάτα, πιπεριά, μελιτζάνα και πατάτα
• Αγγούρι, πεπόνι, καρπούζι και κολοκύθα
• Φασόλι και μπιζέλι
• Μαρούλι, λάχανο και κουνουπίδι
• Βαμβάκι και φυτά του γένους Allium
• Γυψοφίλη, χρυσάνθεμο και ζέρμπερα

Η παρουσία πολλών από αυτά τα είδη στις θερμοκηπιακές και υπαίθριες καλλιέργειες του νησιού εξηγεί την ιδιαίτερη σημασία της προληπτικής παρακολούθησης.

Πώς αναγνωρίζεται το έντομο και τι προκαλεί στα φύλλα

Το Liriomyza sativae ανήκει στην οικογένεια Agromyzidae και είναι φυλλορυκτικό έντομο.

Τα ενήλικα έχουν τη μορφή μικρής μύγας, μήκους μόλις 1 έως 3 χιλιοστών, με μαύρο σώμα, κίτρινη κεφαλή και χαρακτηριστικές κίτρινες περιοχές στον θώρακα.

Τα θηλυκά τοποθετούν τα αυγά τους στο εσωτερικό των φύλλων. Όταν εκκολαφθούν, οι προνύμφες τρέφονται μέσα στους φυτικούς ιστούς, σχηματίζοντας ακανόνιστες λευκές στοές, οι οποίες συχνά έχουν ελικοειδή μορφή και περιέχουν σκούρα ίχνη αποχωρημάτων.

Οι ώριμες προνύμφες συνήθως μεταφέρονται στο έδαφος, όπου ολοκληρώνεται το επόμενο στάδιο της ανάπτυξής τους.

Σε θερμοκρασίες 20 έως 30 βαθμών Κελσίου, ο βιολογικός κύκλος του εντόμου μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες.

Οι προσβολές ενδέχεται να προκαλέσουν περιορισμό της φωτοσυνθετικής επιφάνειας των φύλλων, πρόωρη φυλλόπτωση, σοβαρές ζημιές σε νεαρά φυτά και μείωση της εμπορικής αξίας δρεπτών ανθέων και φυλλωδών λαχανικών.

Γιατί δεν αρκεί ο οπτικός έλεγχος

Οι αρμόδιες υπηρεσίες επισημαίνουν ότι τα συμπτώματα που προκαλεί το νέο έντομο δεν μπορούν να διακριθούν με ασφάλεια μόνο από την εικόνα των φύλλων.

Στην Ελλάδα υπάρχουν ήδη άλλα είδη του ίδιου γένους, όπως τα Liriomyza trifolii, Liriomyza huidobrensis και Liriomyza bryoniae, που δημιουργούν παρόμοιες προσβολές.

Για τον λόγο αυτό, η ασφαλής αναγνώριση του Liriomyza sativae απαιτεί εργαστηριακή εξέταση, με μορφολογικές ή μοριακές μεθόδους.

Πώς μπορεί να μεταφερθεί σε νέες περιοχές

Η διασπορά του εντόμου πραγματοποιείται κυρίως μέσω της διακίνησης φυτικού υλικού που ενδέχεται να περιέχει αυγά ή προνύμφες.

Στις πιθανές οδούς μεταφοράς περιλαμβάνονται τα φυτά προς φύτευση, τα δρεπτά άνθη και τα φυλλώδη λαχανικά.

Τα ενήλικα έντομα έχουν περιορισμένη πτητική ικανότητα, αν και μπορούν να μετακινηθούν σε μικρές αποστάσεις με τη βοήθεια του ανέμου.

Το είδος προέρχεται από την αμερικανική ήπειρο και έχει εξαπλωθεί στην Αφρική, την Ασία και την Ωκεανία. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση είχε καταγραφεί παλαιότερα μία μεμονωμένη αναφορά στη Μάλτα το 1995.

Τι ζητείται από παραγωγούς και φυτωριούχους

Η Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου καλεί τους παραγωγούς κηπευτικών και ανθοκομικών ειδών, τους φυτωριούχους, τους εμπόρους φυτών και φυτικών προϊόντων, καθώς και τους υπόλοιπους επαγγελματίες του κλάδου, να παρακολουθούν προσεκτικά τις καλλιέργειές τους.

Ιδιαίτερη προσοχή ζητείται σε περιπτώσεις ασυνήθιστα έντονων προσβολών από λιριόμυζες ή όταν η αντιμετώπιση με τα συνήθη φυτοπροστατευτικά σκευάσματα δεν αποδίδει.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι επαγγελματίες καλούνται να ενημερώνουν άμεσα την αρμόδια υπηρεσία, ώστε να πραγματοποιείται ο απαραίτητος έλεγχος και, εφόσον απαιτείται, εργαστηριακή ταυτοποίηση.

Για πληροφορίες και αναφορές ύποπτων προσβολών:

Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης Π.Ε. Ηρακλείου – Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου.

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2813 407920.