Μεταναστευτικό: Στο επίκεντρο της Ευρώπης η Κρήτη – Νέος μηχανισμός έκτακτης ανάγκης και 25 εκατ. ευρώ στη Λιβύη

Στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών σχεδιασμών για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών πιέσεων βρίσκεται η Κρήτη, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προωθεί νέο μηχανισμό διαχείρισης έκτακτων καταστάσεων και να ανακοινώνει πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 25 εκατομμυρίων ευρώ για δράσεις στην Ανατολική Λιβύη.

Οι εξελίξεις αποτυπώνονται σε επιστολή της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προς τους ηγέτες των 27 κρατών-μελών, ενόψει της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες.

Σύμφωνα με την Καθημερινή, το ευρωπαϊκό σχέδιο περιλαμβάνει μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία για χώρες που αντιμετωπίζουν αιφνίδιες και ιδιαίτερα αυξημένες μεταναστευτικές αφίξεις, ενίσχυση της συνεργασίας με τη Λιβύη και προώθηση κέντρων επιστροφών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Ελλάδα συμμετέχει στις σχετικές διεργασίες, ενώ εξακολουθεί να θέτει το ζήτημα της δυνατότητας προσωρινής αναστολής διαδικασιών ασύλου σε εξαιρετικές περιστάσεις.

Νέος ευρωπαϊκός μηχανισμός για έκτακτες μεταναστευτικές κρίσεις

Στην εννεασέλιδη επιστολή της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρουσιάζει τις βασικές κατευθύνσεις του European Emergency Response Framework, ενός πλαισίου αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων που είχε προαναγγείλει τον Σεπτέμβριο.

Ο σχεδιασμός προβλέπει πρόσθετες δυνατότητες για τα κράτη-μέλη όταν βρίσκονται αντιμέτωπα με ξαφνικές ή μαζικές παράτυπες αφίξεις, οι οποίες δημιουργούν σοβαρά προβλήματα δημόσιας τάξης και εσωτερικής ασφάλειας.

Στόχος είναι να υπάρχουν συγκεκριμένοι μηχανισμοί αντίδρασης για περιπτώσεις στις οποίες οι συνήθεις ευρωπαϊκές διαδικασίες δεν επαρκούν για την άμεση διαχείριση της κατάστασης.

Το νέο πλαίσιο συνδέεται και με την πρόσφατη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα της Ισπανίας, η οποία επανέφερε στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τη συζήτηση για τις δυνατότητες αντίδρασης των κρατών σε εξαιρετικές συνθήκες.

Στην επιστολή γίνεται αναφορά στο άρθρο 72 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη διευκρίνιση ότι ο υπό διαμόρφωση μηχανισμός δεν θα καταργεί τις εθνικές ρυθμίσεις έκτακτης ανάγκης που στηρίζονται στη συγκεκριμένη διάταξη.

Ανοιχτό το ελληνικό αίτημα για προσωρινή αναστολή του ασύλου

Η ελληνική κυβέρνηση έχει ζητήσει τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα επιτρέπει στα κράτη-μέλη να προσαρμόζουν τις διαδικασίες ασύλου όταν αντιμετωπίζουν εξαιρετικά μεγάλη μεταναστευτική πίεση.

Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα έχει θέσει και το ενδεχόμενο προσωρινής αναστολής των διαδικασιών υποβολής αιτήσεων ασύλου, υπό αυστηρά καθορισμένες προϋποθέσεις.

Το αίτημα επαναφέρθηκε στο πρόσφατο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων, μετά τις σχετικές συζητήσεις που είχαν προηγηθεί με αφορμή τα γεγονότα στη Θέουτα.

Ωστόσο, δεν έχει διευκρινιστεί εάν ο νέος ευρωπαϊκός μηχανισμός θα περιλαμβάνει τελικά τη συγκεκριμένη δυνατότητα.

Επομένως, πρόκειται για ελληνική πρόταση που εξακολουθεί να βρίσκεται υπό συζήτηση και όχι για ήδη εγκεκριμένο ευρωπαϊκό μέτρο.

Ειδική αναφορά στην Κρήτη και τις μεταναστευτικές αφίξεις

Στο παράρτημα των 19 σελίδων που συνοδεύει την επιστολή, η Κομισιόν αναφέρεται στις πρόσφατες μεταναστευτικές εξελίξεις στην Κρήτη και στη Θέουτα.

Σύμφωνα με το έγγραφο, οι δύο περιπτώσεις ανέδειξαν την ανάγκη αποτελεσματικότερης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των ευρωπαϊκών υπηρεσιών, καλύτερης αξιολόγησης των κινδύνων και ταχύτερης ενεργοποίησης των διαθέσιμων μηχανισμών.

Η αναφορά στην Κρήτη συνδέεται με τις αυξημένες αφίξεις μεταναστών από τις ακτές της Λιβύης προς τα νότια παράλια του νησιού και τη Γαύδο.

Οι εξελίξεις αυτές έχουν επαναφέρει στο επίκεντρο τη διαχείριση των θαλάσσιων μεταναστευτικών διαδρομών, τις δυνατότητες υποδοχής και τις διαδικασίες επιστροφών.

Πρόσθετη χρηματοδότηση 25 εκατ. ευρώ για την Ανατολική Λιβύη

Μία από τις σημαντικότερες ανακοινώσεις αφορά τη διάθεση επιπλέον 25 εκατομμυρίων ευρώ για δράσεις στην Ανατολική Λιβύη.

Η χρηματοδότηση, σύμφωνα με την επιστολή της προέδρου της Κομισιόν, έχει ήδη υπογραφεί και προορίζεται για την επέκταση παρεμβάσεων που αφορούν:

• Τη διαχείριση και επιτήρηση των συνόρων.
• Την ενίσχυση των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης.
• Την αντιμετώπιση των δικτύων διακίνησης μεταναστών.
• Τη βελτίωση της συνεργασίας με τις αρμόδιες λιβυκές αρχές.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτηρίζει τη Λιβύη βασική χώρα αναχώρησης για παράτυπες μεταναστευτικές διελεύσεις προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Απαντώντας σε ερώτηση της Καθημερινής σχετικά με την αποτελεσματικότητα της συνεργασίας με τις αρχές της Ανατολικής Λιβύης, εκπρόσωπος της Κομισιόν επικαλέστηκε τη μείωση των παράτυπων αφίξεων στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η μείωση φτάνει το 55% κατά την τελευταία διετία και περίπου το 35% εντός του 2026.

Πάντως, δεν δόθηκαν αναλυτικές διευκρινίσεις για τον επιμερισμό των πρόσθετων 25 εκατομμυρίων ευρώ ούτε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τα αποτελέσματα των νέων δράσεων.

Σχέδιο για Κέντρο Θαλάσσιας Διάσωσης στη Βεγγάζη

Στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η προοπτική δημιουργίας Κέντρου Συντονισμού Θαλάσσιας Διάσωσης στη Βεγγάζη, στην Ανατολική Λιβύη.

Σύμφωνα με το παράρτημα της επιστολής, η σχετική πρωτοβουλία εξετάζεται με τη συνδρομή της ευρωπαϊκής επιχείρησης IRINI και με χρηματοδοτική υποστήριξη από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη.

Παράλληλα, διερευνάται η δυνατότητα μεγαλύτερης εμπλοκής της ευρωπαϊκής αποστολής EUBAM Libya, καθώς και πρόσθετης διμερούς βοήθειας από κράτη-μέλη.

Οι πρωτοβουλίες αυτές εντάσσονται στην προσπάθεια ενίσχυσης της συνεργασίας με τις λιβυκές αρχές για τη διαχείριση των μεταναστευτικών διαδρομών.

«Κόμβοι» επιστροφών σε τρίτες χώρες – Συμμετέχει η Ελλάδα

Ξεχωριστό κεφάλαιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής αποτελούν οι λεγόμενοι «κόμβοι επιστροφών» (return hubs).

Πρόκειται για σχεδιαζόμενες εγκαταστάσεις σε τρίτες χώρες, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο διαδικασιών επιστροφής υπηκόων τρίτων χωρών που δεν διαθέτουν δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύει η Καθημερινή, η Ελλάδα συμμετέχει μαζί με τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία και την Ολλανδία σε ομάδα κρατών που εξετάζουν σχετικές συμφωνίες.

Μεταξύ των χωρών που αναφέρονται στις διερευνητικές επαφές βρίσκονται η Ρουάντα και η Ουγκάντα.

Ο στόχος που περιγράφεται είναι να καταστεί δυνατή η λειτουργία ενός πρώτου τέτοιου κέντρου μέσα στο 2027.

Ωστόσο, η συμμετοχή στις διαβουλεύσεις δεν ισοδυναμεί με οριστική συμφωνία για την ίδρυση ή τη λειτουργία συγκεκριμένης εγκατάστασης.

Στο 32% το ποσοστό επιστροφών στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Η πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρεται και στην ανάγκη επιτάχυνσης των επιστροφών, επισημαίνοντας ότι το συνολικό ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει στο 32%.

Η συγκεκριμένη επίδοση αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους οι Βρυξέλλες επιδιώκουν την ταχύτερη εφαρμογή των νέων ευρωπαϊκών κανόνων.

Παράλληλα, προωθείται η περαιτέρω ενίσχυση του Frontex, με αύξηση του μόνιμου προσωπικού, δημιουργία ευρωπαϊκής εφεδρείας για τη διαχείριση των συνόρων και των επιστροφών, καθώς και ανάπτυξη δύναμης ταχείας αντίδρασης.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης η δημιουργία κέντρου συντονισμού επιστροφών, με στόχο την αποτελεσματικότερη συνεργασία των κρατών-μελών.

Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την Κρήτη

Η ειδική αναφορά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κρήτη αποτυπώνει τη σημασία που αποκτά η θαλάσσια διαδρομή από τη Λιβύη προς το νησί στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό για το μεταναστευτικό.

Η πρόσθετη χρηματοδότηση προς την Ανατολική Λιβύη, η προοπτική δημιουργίας κέντρου θαλάσσιας διάσωσης στη Βεγγάζη και η ενίσχυση των ευρωπαϊκών μηχανισμών αποτελούν παρεμβάσεις που συνδέονται με τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών στην ευρύτερη περιοχή.

Παράλληλα, η συζήτηση για έναν μηχανισμό έκτακτης ανάγκης αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται μελλοντικές περίοδοι αυξημένων αφίξεων.

Προς το παρόν, πάντως, παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα, όπως το ακριβές περιεχόμενο του νέου μηχανισμού, η τύχη της ελληνικής πρότασης για το άσυλο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των δράσεων στη Λιβύη.

Οι σχετικές αποφάσεις και οι περαιτέρω συζητήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναμένεται να καθορίσουν τα επόμενα βήματα.

Πηγή: Καθημερινή (kathimerini.gr).