Καμπανάκι Λαγουβάρδου για την Κρήτη: Περισσότερη ζέστη, λιγότερα χιόνια και πίεση στα αποθέματα νερού

Η Κρήτη βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με τις μετρήσιμες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, καθώς η μέση θερμοκρασία στο νησί έχει αυξηθεί κατά περίπου 1 βαθμό Κελσίου μέσα στις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Ο μετεωρολόγος και διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος, προειδοποιεί ότι οι καύσωνες θα γίνουν συχνότεροι και μεγαλύτερης διάρκειας, ενώ η μείωση των χιονοπτώσεων θα επιβαρύνει περαιτέρω τους διαθέσιμους υδατικούς πόρους.

Μιλώντας στο Αθηναϊκό–Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο κ. Λαγουβάρδος υπογραμμίζει ότι τα ακραία φαινόμενα που εκδηλώθηκαν στην Ευρώπη το καλοκαίρι του 2026 δεν αποτελούν μία συγκυριακή παρέκκλιση, αλλά μέρος μιας νέας κλιματικής πραγματικότητας.

Η ευρωπαϊκή ήπειρος βρέθηκε αντιμέτωπη με διαδοχικούς και παρατεταμένους καύσωνες, ενώ σε τμήματα της Δυτικής Ευρώπης καταγράφηκε το θερμότερο καλοκαίρι από τότε που υπάρχουν διαθέσιμες μετρήσεις. Οι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες συνοδεύτηκαν από περιορισμένες βροχοπτώσεις και παρατεταμένη ξηρασία, προκαλώντας σοβαρές συνέπειες και στην αγροτική παραγωγή.

Παρότι οι θερμοκρασίες έχουν πλέον υποχωρήσει σε φυσιολογικότερα για την εποχή επίπεδα και οι βροχές έχουν επιστρέψει στα δυτικά της Ευρώπης, ο επιστήμονας εκτιμά ότι αντίστοιχα ακραία φαινόμενα θα εμφανίζονται ολοένα συχνότερα.

Άνοδος 1,5 βαθμού στην Ελλάδα

Μελέτες του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών δείχνουν ότι η μέση θερμοκρασία στην Ελλάδα έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,5 βαθμό Κελσίου τα τελευταία 30 χρόνια.

Η μεταβολή, ωστόσο, δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές της χώρας. Σε ηπειρωτικές ζώνες που βρίσκονται μακριά από τη θάλασσα, όπως η Δυτική Μακεδονία, η άνοδος έχει ξεπεράσει τους 2 βαθμούς Κελσίου.

Αντίθετα, στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, όπου η παρουσία της θάλασσας λειτουργεί ως ρυθμιστικός παράγοντας, η αύξηση είναι μικρότερη. Στις Κυκλάδες και την Κρήτη υπολογίζεται περίπου στον 1 βαθμό Κελσίου, επίδοση που παραμένει ιδιαίτερα σημαντική για διάστημα μόλις τριών δεκαετιών.

Οι κλιματικές προβολές για τα επόμενα χρόνια δείχνουν ότι η θερμοκρασία θα συνεχίσει να ανεβαίνει, ενώ η έκταση και η διάρκεια της χιονοκάλυψης στα ελληνικά βουνά θα περιορίζονται.

Συχνότεροι και παρατεταμένοι καύσωνες

Ο Κώστας Λαγουβάρδος επισημαίνει ότι όσο δεν περιορίζονται ουσιαστικά οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, οι μεταβολές του κλίματος θα γίνονται εντονότερες.

Η άνοδος της θερμοκρασίας δεν αφορά μόνο το καλοκαίρι, αλλά όλες τις εποχές του έτους. Τα επόμενα χρόνια αναμένονται:

• Περισσότεροι και μεγαλύτερης διάρκειας καύσωνες.
• Περαιτέρω άνοδος της μέσης θερμοκρασίας.
• Λιγότερες χιονοπτώσεις και περιορισμός της χιονοκάλυψης.
• Συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα.
• Μεγαλύτερες πιέσεις στους υδατικούς πόρους και στην αγροτική παραγωγή.

Όπως τονίζει, δεν πρόκειται για θεωρητικές προβλέψεις ενός μακρινού μέλλοντος. Οι αλλαγές είναι ήδη ορατές και καταγράφονται μέσα από έναν μεγάλο όγκο επιστημονικών δεδομένων και μετρήσεων.

«Τρέχουμε πίσω από την κλιματική αλλαγή»

Παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις των επιστημόνων, οι αντιδράσεις κυβερνήσεων και κοινωνιών δεν κινούνται με την απαιτούμενη ταχύτητα.

Ο διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου σημειώνει ότι η επιστημονική κοινότητα έχει τεκμηριώσει εδώ και χρόνια το πρόβλημα, ενώ τα νεότερα δεδομένα καταδεικνύουν επιτάχυνση των αλλαγών μέσα στην τρέχουσα δεκαετία.

Οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων του θερμοκηπίου εξακολουθούν να αυξάνονται, παρά τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί διεθνώς. Εάν δεν υπάρξει δραστικός περιορισμός τους, οι επιπτώσεις θα συνεχίσουν να επιδεινώνονται.

Η μείωση του χιονιού απειλεί τον υδρολογικό κύκλο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η σταδιακή μείωση των χιονοπτώσεων και της χιονοκάλυψης στα ελληνικά βουνά.

Το χιόνι λειτουργεί ως φυσική αποθήκη νερού, καθώς λιώνει σταδιακά και τροφοδοτεί ποτάμια, ταμιευτήρες και υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες. Η συρρίκνωσή του επηρεάζει άμεσα την ποσότητα νερού που παραμένει διαθέσιμη τους θερμότερους και ξηρότερους μήνες.

Η υδρολογική περίοδος 2025-2026 χαρακτηρίστηκε από αυξημένες βροχοπτώσεις, κυρίως στη Δυτική Ελλάδα, προσφέροντας μία προσωρινή ανάσα σε ποτάμια και ταμιευτήρες έπειτα από δύο σχετικά ξηρές χρονιές.

Ο κ. Λαγουβάρδος προειδοποιεί, ωστόσο, ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Εάν η επόμενη υδρολογική περίοδος καταγράψει μειωμένες βροχές, το πρόβλημα της λειψυδρίας μπορεί να επανέλθει γρήγορα.

Ανάγκη για νέα πολιτική διαχείρισης του νερού

Η έλλειψη νερού δεν συνδέεται αποκλειστικά με το ύψος της βροχής ή την ποσότητα του χιονιού. Εξίσου κρίσιμος παράγοντας είναι ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζεται η χώρα τους διαθέσιμους υδατικούς πόρους.

Στις βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται ο περιορισμός των μεγάλων απωλειών στα δίκτυα ύδρευσης και άρδευσης, η εξοικονόμηση στην αγροτική παραγωγή και η ευρύτερη αξιοποίηση της επαναχρησιμοποίησης νερού.

Η μεγάλη εποχική ζήτηση, ιδιαίτερα σε τουριστικές και αγροτικές περιοχές όπως η Κρήτη, εντείνει το πρόβλημα κατά τους θερινούς μήνες, όταν τα διαθέσιμα αποθέματα βρίσκονται ήδη υπό πίεση.

Σύμφωνα με τον Κώστα Λαγουβάρδο, η βασική πρόκληση για την Ελλάδα αφορά τη διαθεσιμότητα, την εποχικότητα και τη δίκαιη, βιώσιμη κατανομή ενός φυσικού πόρου που σταδιακά περιορίζεται. Η γεωγραφική θέση της χώρας, η κλιματική αλλαγή και η αυξημένη καλοκαιρινή κατανάλωση καθιστούν αναγκαία την άμεση χάραξη μιας ολοκληρωμένης και μακροπρόθεσμης υδατικής πολιτικής.