Δημογραφικός συναγερμός: Η Κρήτη αντιστέκεται στην κατάρρευση των γεννήσεων – Η εικόνα σε Ηράκλειο, Χανιά και Ρέθυμνο

Η δημογραφική εικόνα της Ελλάδας γίνεται ολοένα και πιο ανησυχητική, με τις γεννήσεις να έχουν μειωθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια και τη μέση ηλικία τεκνοποίησης να έχει αυξηθεί σημαντικά. Από περίπου 117.000 γεννήσεις το 2009, ο αριθμός περιορίστηκε σε μόλις 68.000 το 2024, καταγράφοντας πτώση της τάξης του 42%.

Την ίδια ώρα, οι γυναίκες αποκτούν πλέον παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία. Η μέση ηλικία τεκνοποίησης έχει ανέβει στα 32,2 έτη, από 26,2 περίπου τέσσερις δεκαετίες νωρίτερα, ενώ ο δείκτης γονιμότητας έχει υποχωρήσει από περίπου 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες το 1979-80 σε 1.240 το 2024-25.

Η δημογραφική πίεση δεν είναι ίδια σε ολόκληρη τη χώρα. Η Κρήτη εμφανίζει καλύτερη εικόνα σε σχέση με πολλές περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας. Χανιά, Ρέθυμνο και Ηράκλειο είναι μεταξύ των περιοχών όπου το 2024 οι γεννήσεις εξακολουθούσαν να ξεπερνούν τους θανάτους, ενώ σε αρκετούς νομούς της ηπειρωτικής χώρας καταγράφηκαν ακόμη και περισσότεροι από δύο θάνατοι για κάθε γέννηση.

Σε εθνικό επίπεδο, η σχέση έχει πλέον αντιστραφεί πλήρως. Ενώ το 2009 καταγράφονταν 92 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, το 2024 ο αριθμός έφτασε τους 184 θανάτους ανά 100 γεννήσεις.

Η εικόνα αυτή συνδέεται τόσο με τη διαχρονική υποχώρηση της γονιμότητας όσο και με τη μείωση του αριθμού των γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία. Παράλληλα, η γήρανση του πληθυσμού ενισχύει τον αριθμό των θανάτων, δημιουργώντας ολοένα μεγαλύτερη αρνητική φυσική μεταβολή του πληθυσμού.

Σύμφωνα με την ανάλυση του δημογράφου Βύρωνα Κοτζαμάνη, οι περιφερειακές διαφορές επηρεάζονται σημαντικά από την ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού και τις μετακινήσεις κατοίκων. Περιοχές που διατηρούν περισσότερους νέους ανθρώπους ή προσελκύουν πληθυσμό από άλλες περιοχές της Ελλάδας και το εξωτερικό εμφανίζουν σαφώς καλύτερους δημογραφικούς δείκτες.

Αντίθετα, οι περιοχές με έντονη γήρανση και συνεχή απώλεια πληθυσμού καταγράφουν τις μεγαλύτερες μειώσεις στις γεννήσεις και τα υψηλότερα επίπεδα θανάτων.

Η τάση, μάλιστα, δεν φαίνεται να ανακόπτεται εύκολα. Νέα σημαντική υποχώρηση των γεννήσεων προβλέπεται για την περίοδο 2045-2060, καθώς τότε θα φτάσουν σε ηλικία τεκνοποίησης οι γενιές που γεννήθηκαν μεταξύ 2010 και 2029. Οι συγκεκριμένες γενιές είναι κατά περίπου 450.000 μικρότερες από εκείνες που γεννήθηκαν την περίοδο 1990-2009, γεγονός που προδιαγράφει νέα έντονη δημογραφική πίεση τις επόμενες δεκαετίες.