Κρήτη: Γιατί βλέπουμε όλο και συχνότερα γύπες σε δρόμους και κατοικημένες περιοχές – Τι πρέπει να κάνουμε

Σε δρόμους, πάνω στον ΒΟΑΚ, κοντά σε κατοικημένες περιοχές, ακόμη και στο αεροδρόμιο Ηρακλείου.

Οι εικόνες με γύπες σε σημεία όπου η παρουσία τους μοιάζει παράταιρη έχουν πληθύνει στην Κρήτη, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες. Πίσω όμως από τις εντυπωσιακές εικόνες και τα βίντεο που κατακλύζουν τα κοινωνικά δίκτυα κρύβεται συχνά μια πραγματική μάχη επιβίωσης των νεαρών πτηνών.

Τα όρνια της Κρήτης καταγράφουν σημαντική πληθυσμιακή ανάκαμψη, μια εξέλιξη ιδιαίτερα θετική για τη βιοποικιλότητα του νησιού. Η αύξηση του πληθυσμού τους, ωστόσο, σημαίνει ότι ολοένα περισσότερα νεαρά πουλιά κάνουν τα πρώτα δύσκολα βήματα για να επιβιώσουν μόνα τους.

Όπως εξηγεί στα «Χανιώτικα Νέα» ο Δρ. Σταύρος Ξηρουχάκης, επιστήμονας του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, κάθε χρόνο γεννιούνται και φτερώνονται περίπου 400 έως 450 νεαρά όρνια, όμως σχεδόν τα μισά δεν καταφέρνουν να επιβιώσουν κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής τους.

Γιατί οι νεαροί γύπες καταλήγουν στους δρόμους

Η θνησιμότητα αυτή συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις δυσκολίες προσαρμογής των νεαρών πτηνών. Τα όρνια χρειάζονται περίπου τέσσερα έως πέντε χρόνια για να ωριμάσουν, ενώ στο μεσοδιάστημα πρέπει να αποκτήσουν την εμπειρία που απαιτείται για να βρίσκουν τροφή και να κινούνται με ασφάλεια.

Τρεις παράγοντες θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμοι.

Πρώτον, η απειρία στην πτήση. Τα νεαρά πουλιά μπορούν να παρασυρθούν από τους ισχυρούς καλοκαιρινούς ανέμους, να χάσουν τον προσανατολισμό τους και να καταλήξουν στη θάλασσα ή σε δρόμους και κατοικημένες περιοχές.

Δεύτερον, ο ανταγωνισμός για τροφή. Τα μεγαλύτερα και πιο έμπειρα όρνια έχουν πλεονέκτημα όταν εντοπίζεται κάποιο νεκρό ζώο, με αποτέλεσμα τα νεαρότερα να κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς επαρκή τροφή.

Τρίτον, η εξάντληση και η αφυδάτωση. Ένα νεαρό όρνιο που δεν έχει τραφεί ή ενυδατωθεί επαρκώς μπορεί να εξαντληθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε, όταν προσγειωθεί, να μην έχει πλέον τη δύναμη να απογειωθεί.

Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τις εικόνες πτηνών που παραμένουν ακίνητα στην άκρη ή ακόμη και στο μέσο ενός δρόμου.

«Δεν έρχονται εκείνα σε εμάς – Εμείς έχουμε φτάσει στον χώρο τους»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και μια ακόμη παράμετρος που επισημαίνει ο Δρ. Ξηρουχάκης: η εντύπωση ότι τα άγρια πτηνά «εισβάλλουν» στις κατοικημένες περιοχές δεν αποτυπώνει ακριβώς την πραγματικότητα.

Η επέκταση των πόλεων, των δρόμων και των μεγάλων υποδομών έχει αλλάξει σημαντικά τη χρήση της γης.

Περιοχές στις οποίες κάποτε υπήρχαν ελαιώνες ή αγροτικές εκτάσεις σήμερα μπορεί να καταλαμβάνονται από δρόμους, κτίρια ή άλλες εγκαταστάσεις. Οι παραδοσιακές διαδρομές των πτηνών συναντούν πλέον πολύ συχνότερα τον ανθρώπινο παράγοντα.

Έτσι εξηγούνται περιστατικά με όρνια στον ΒΟΑΚ, κοντά σε πλατείες ή ακόμη και στις εγκαταστάσεις του αεροδρομίου Ηρακλείου.

Τι κάνουμε αν βρούμε εξαντλημένο γύπα

Η εικόνα ενός νεαρού όρνιου που μοιάζει αδύναμο ή ακίνητο μπορεί να προκαλέσει την παρόρμηση κάποιου να πλησιάσει και να βοηθήσει. Ωστόσο, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.

Σύμφωνα με τις οδηγίες που μεταφέρει ο επιστήμονας, οι πολίτες δεν πρέπει να επιχειρούν μόνοι τους να πιάσουν ή να μετακινήσουν το πτηνό.

Παρά την εξάντλησή του, πρόκειται για μεγάλο άγριο πτηνό με ισχυρό ράμφος και φτερά και μπορεί, στην προσπάθειά του να αμυνθεί, να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό.

Παράλληλα, ένα εξαντλημένο όρνιο δεν χρειάζεται κατ' ανάγκη άμεσα τροφή. Προτεραιότητα μπορεί να αποτελεί η αντιμετώπιση της αφυδάτωσης και της εξάντλησής του από ανθρώπους που γνωρίζουν πώς να το χειριστούν.

Οι πολίτες θα πρέπει επομένως να κρατούν απόσταση και να ενημερώνουν τη Δασική Υπηρεσία ή την Ομοσπονδιακή Θηροφυλακή, ώστε το πτηνό να περισυλλεγεί με ασφάλεια.

Όχι φωτογραφίες και «βόλτες» για τα social media

Ιδιαίτερα προβληματικές θεωρούνται εικόνες στις οποίες εξαντλημένα άγρια πτηνά μετατρέπονται σε θέαμα, τοποθετούνται πάνω σε αυτοκίνητα ή χρησιμοποιούνται για φωτογραφίες και βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα.

Ένα όρνιο που βρίσκεται καθηλωμένο στο έδαφος πιθανότατα δεν βρίσκεται εκεί επειδή είναι εξοικειωμένο με τον άνθρωπο, αλλά επειδή αντιμετωπίζει πρόβλημα.

Η συγκέντρωση κόσμου γύρω του και οι προσπάθειες επαφής μπορούν να αυξήσουν ακόμη περισσότερο το στρες του και να δυσκολέψουν τη διάσωσή του.

Η Κρήτη «αιμοδότης» όρνιων για την Ανατολική Μεσόγειο

Μετά την περισυλλογή τους, όρνια που χρειάζονται περίθαλψη μπορούν να παραμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε εξειδικευμένες δομές, μέχρι να είναι έτοιμα να επιστρέψουν στη φύση.

Η Κρήτη διαθέτει έναν από τους σημαντικότερους πληθυσμούς του είδους στην περιοχή και έχει συμβάλει ακόμη και στην προσπάθεια ενίσχυσης πληθυσμών εκτός Ελλάδας.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Κύπρου, όπου είχαν μεταφερθεί 25 κρητικά όρνια, τα οποία όχι μόνο προσαρμόστηκαν αλλά κατάφεραν και να αναπαραχθούν.

Η μεγάλη απειλή από τις φόλες

Παρά τη σημερινή θετική εικόνα του πληθυσμού, οι κίνδυνοι παραμένουν.

Ένας από τους σοβαρότερους είναι η δευτερογενής δηλητηρίαση. Ένα όρνιο μπορεί να μην αποτελεί τον αρχικό στόχο μιας φόλας, αλλά να δηλητηριαστεί όταν τραφεί από το κουφάρι ενός ζώου που προηγουμένως έχει καταναλώσει δηλητήριο.

Οι συνέπειες μπορούν να είναι καταστροφικές. Σύμφωνα με τον Δρ. Ξηρουχάκη, ένα και μόνο δηλητηριασμένο μεγάλο ζώο μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο δεκάδων όρνιων.

Το πλήγμα είναι ακόμη μεγαλύτερο αν ληφθεί υπόψη ο αργός ρυθμός αναπαραγωγής του είδους. Ένα όρνιο γεννά συνήθως ένα αυγό τον χρόνο, ενώ χρειάζεται περίπου πέντε χρόνια μέχρι να φτάσει σε αναπαραγωγική ηλικία.

Έτσι, ένα περιστατικό μαζικής δηλητηρίασης μπορεί μέσα σε ελάχιστο χρόνο να ανατρέψει προσπάθειες προστασίας και ανάκαμψης που χρειάστηκαν πολλά χρόνια.

Οι εικόνες των νεαρών όρνιων στους δρόμους της Κρήτης, επομένως, μπορεί να γίνονται viral, όμως πίσω τους υπάρχει μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα: ένα άγριο ζώο που προσπαθεί να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον το οποίο αλλάζει διαρκώς γύρω του.

Πηγή: Χανιώτικα Νέα