ΗΠΑ – Ιράν: Κρίσιμες συνομιλίες στην Ελβετία με φόντο τα Στενά του Ορμούζ και το μέτωπο του Λιβάνου

Σε ιδιαίτερα κρίσιμη φάση εισέρχονται οι διπλωματικές διεργασίες για τη Μέση Ανατολή, καθώς ξεκινούν σήμερα στην Ελβετία οι συνομιλίες ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, με στόχο την αποκλιμάκωση και την αναζήτηση βιώσιμης συμφωνίας για τον τερματισμό των συγκρούσεων.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς έφτασε στις 06:59 ώρα Ελλάδος στην αεροπορική βάση του Έμεν, κοντά στη Λουκέρνη, συνοδευόμενος από τη σύζυγό του, σύμφωνα με τον εκπρόσωπό του. Η ιρανική αντιπροσωπεία είχε ήδη φθάσει στην Ελβετία από το βράδυ του Σαββάτου.

Οι σημερινές επαφές στηρίζονται στο πρόσφατο μνημόνιο κατανόησης, το οποίο προβλέπει οδικό χάρτη 60 ημερών για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας, με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και την ευρύτερη σταθερότητα στην περιοχή.

Σύμφωνα με το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών, οι προπαρασκευαστικές συνομιλίες σε διπλωματικό επίπεδο έχουν ήδη ξεκινήσει, ενώ το Ιράν επιβεβαίωσε τεχνικές συζητήσεις με τη συμμετοχή μεσολαβητών από το Κατάρ και το Πακιστάν.

Της ιρανικής αποστολής ηγούνται ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας Αμπντουλνασέρ Χεματί. Από την αμερικανική πλευρά, επικεφαλής αναμένεται να είναι ο Τζέι Ντι Βανς, με τη συμμετοχή του ειδικού απεσταλμένου του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ.

Παρά την έναρξη του διαλόγου, το κλίμα παραμένει εύθραυστο. Η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι η συμφωνία μπορεί να τιναχθεί στον αέρα εάν δεν εφαρμοστούν άμεσα οι όροι της, εστιάζοντας κυρίως στη συνεχιζόμενη ένταση στον Λίβανο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται και το Στενό του Ορμούζ, η στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδος από την οποία διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων υδρογονανθράκων. Το Ιράν ανακοίνωσε εκ νέου κλείσιμο της διόδου ως αντίποινα για τις ισραηλινές επιθέσεις, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο επιβολής τελών στα διερχόμενα πλοία.

Η Ουάσιγκτον αντέδρασε άμεσα, με τη CENTCOM να διαψεύδει ότι το Ιράν ελέγχει το πέρασμα και να δηλώνει πως παραμένει σε μέγιστη επαγρύπνηση. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, μέσω Truth Social, ξεκαθάρισε ότι δεν θα γίνουν αποδεκτές μονομερείς ενέργειες στα Στενά κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας.

Την ίδια ώρα, η κατάσταση στον νότιο Λίβανο παραμένει ιδιαίτερα τεταμένη. Οι συγκρούσεις μεταξύ του ισραηλινού στρατού και της Χεζμπολά προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον 24 ανθρώπων, ενώ το Ισραήλ ανακοίνωσε την απώλεια τεσσάρων στρατιωτικών.

Παρά τις εντολές προς την ισραηλινή στρατιωτική ηγεσία για περιορισμό σε «αμυντική» δράση, η Χεζμπολά επιρρίπτει την ευθύνη των παραβιάσεων στο Τελ Αβίβ.

Οι διπλωμάτες που βρίσκονται στην Ελβετία καλούνται πλέον να διαχειριστούν ένα εξαιρετικά σύνθετο σκηνικό, όπου η εκεχειρία, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και η σύγκρουση στον Λίβανο συνδέονται σε ένα ενιαίο και ιδιαίτερα εύθραυστο παζλ.