ΟΠΕΚΕΠΕ: Το χρονοδιάγραμμα για τα 297 εκατ. ευρώ – Οι κρίσιμες ημερομηνίες και τα «φίλτρα» που πετούν εκτός τους αγρότες

Σε μία από τις πιο κρίσιμες εβδομάδες για τον πρωτογενή τομέα εισέρχονται οι παραγωγοί όλης της χώρας, καθώς έως και την Παρασκευή 29 Μαΐου αναμένεται να ολοκληρωθεί η διαδικασία καταβολής περίπου 297 εκατ. ευρώ που αφορούν συνδεδεμένες ενισχύσεις και οικολογικά σχήματα.

Την ίδια στιγμή, όμως, η αγωνία στην ύπαιθρο κορυφώνεται, αφού οι εκτεταμένοι έλεγχοι, οι ψηφιακές διασταυρώσεις και οι τεχνικές δυσκολίες που βρίσκονται σε εξέλιξη ενδέχεται να αφήσουν εκτός πληρωμής σημαντικό αριθμό δικαιούχων.

Το συνολικό πακέτο των ενισχύσεων έχει ήδη ανακοινωθεί, ωστόσο το βασικό ζητούμενο για χιλιάδες αγρότες δεν είναι μόνο το πότε θα πραγματοποιηθούν οι πιστώσεις, αλλά κυρίως ποιοι τελικά θα καταφέρουν να περάσουν επιτυχώς τα φίλτρα των ελέγχων. Το νέο καθεστώς monitoring, οι επιβεβαιώσεις παραδόσεων προϊόντων, οι έλεγχοι στα eco-schemes και οι διασταυρώσεις στοιχείων μέσω τιμολογίων και ψηφιακών πλατφορμών δημιουργούν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό πλαίσιο.

Σύμφωνα με πληροφορίες του vimaorthodoxias.gr από στελέχη με γνώση της διαδικασίας στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, το τελικό ύψος των πληρωμών θα εξαρτηθεί από το πόσες δηλώσεις θα περάσουν επιτυχώς τους διοικητικούς και τεχνικούς ελέγχους. Όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά, «δεν αρκεί να υπάρχει διαθέσιμο κονδύλι· το κρίσιμο είναι ποιες αιτήσεις θεωρούνται πλήρεις και χωρίς προβλήματα σε monitoring, γεωχωρικά δεδομένα, παραδόσεις και επιλεξιμότητα».

Σημαντικές δυσκολίες εξακολουθεί να προκαλεί το σύστημα monitoring, το οποίο αποτελεί βασική πηγή ανησυχίας για χιλιάδες παραγωγούς. Σε αρκετές περιπτώσεις, αγροτεμάχια που δηλώθηκαν κανονικά εμφανίζουν αποκλίσεις ή προβλήματα στα δορυφορικά δεδομένα, ενώ πολλοί αγρότες υποστηρίζουν πως δεν διέθεταν ούτε τον απαιτούμενο χρόνο ούτε την τεχνική υποστήριξη για να προχωρήσουν στις απαραίτητες διορθώσεις.

Το πρόβλημα επηρεάζει κυρίως καλλιέργειες που συνδέονται με τις συνδεδεμένες ενισχύσεις, όπως το σκληρό και μαλακό σιτάρι, το κριθάρι, τα όσπρια, τα κτηνοτροφικά και σανοδοτικά ψυχανθή, ο αραβόσιτος και το βαμβάκι. Ειδικά στον τομέα του βαμβακιού, οι αναφορές για απορρίψεις και ασάφειες εντείνουν την ανησυχία, καθώς πρόκειται για καλλιέργεια με ιδιαίτερα μεγάλη οικονομική σημασία σε Θεσσαλία, Μακεδονία και Θράκη.

Οι παραγωγοί ζητούν να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνο οι δορυφορικές εικόνες, αλλά και τα τιμολόγια αγοράς σπόρων, τα παραστατικά πώλησης και οι παραδόσεις προϊόντων μέσω του myDATA. Όπως υποστηρίζουν, όταν υπάρχει αποδεδειγμένη καλλιέργεια και παράδοση προϊόντος, δεν μπορεί ένας αγρότης να αποκλείεται εξαιτίας αστοχιών στην ανάλυση δορυφορικών δεδομένων.

Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο παίζουν και οι ηλεκτρονικές καταχωρήσεις παραδόσεων προϊόντων. Πληροφορίες αναφέρουν ότι παραδόσεις που δηλώθηκαν μετά τις 13 Μαΐου δύσκολα θα συμπεριληφθούν στην πληρωμή της Παρασκευής και αναμένεται να μεταφερθούν στην επόμενη επεξεργασία του Ιουνίου.

Αυτό σημαίνει πως αρκετοί παραγωγοί ενδέχεται να λάβουν μειωμένα ποσά ή να μεταφερθούν σε δεύτερο κύκλο πληρωμών, σε μία περίοδο κατά την οποία η έλλειψη ρευστότητας πιέζει ήδη ασφυκτικά την αγορά. Καύσιμα, λιπάσματα, εφόδια, εργάτες γης και δανειακές υποχρεώσεις δημιουργούν ένα ασφυκτικό οικονομικό περιβάλλον για τον αγροτικό κόσμο.

Ακόμη πιο σύνθετη εμφανίζεται η κατάσταση στα οικολογικά σχήματα. Οι αιτήσεις για το 2025, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία, ξεπερνούν σημαντικά τα διαθέσιμα κονδύλια. Η συνολική ζήτηση προσεγγίζει τα 796,9 εκατ. ευρώ, ενώ οι διαθέσιμοι πόροι φτάνουν περίπου τα 545 εκατ. ευρώ μαζί με τις ανακατανομές.

Το γεγονός αυτό οδηγεί σε αυστηρότερους ελέγχους και σε πιθανές περικοπές σε αρκετές δράσεις. Ιδιαίτερη πίεση καταγράφεται στη Δράση 6 που αφορά ψηφιακές εφαρμογές και διαχείριση εισροών, καθώς και στη δράση κομποστοποίησης, όπου η ζήτηση εμφανίζεται αυξημένη.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών που παρακολουθούν τη διαδικασία, προτεραιότητα στις πληρωμές αναμένεται να δοθεί σε δράσεις με λιγότερες εκκρεμότητες και ταχύτερη δυνατότητα ελέγχου, όπως οι ανθεκτικές ποικιλίες, οι περιοχές οικολογικής εστίασης και η φυτοκάλυψη.

Την ίδια ώρα, έντονος προβληματισμός επικρατεί και στην αγορά του ηλίανθου, καθώς η καθυστέρηση στις συμβάσεις αφήνει μεγάλο αριθμό παραγωγών χωρίς σαφή εικόνα για τις τελικές τιμές διάθεσης. Η ΕΑΣ Ορεστιάδας επιχειρεί να στηρίξει την αγορά, προτείνοντας τιμή στα 40 λεπτά ανά κιλό για όσους παραγωγούς επιλέξουν να συνεργαστούν μαζί της.

Το πρόβλημα συνδέεται άμεσα με τις καθυστερήσεις στην έκδοση της ΚΥΑ για την κατανομή ποσοτήτων βιοντίζελ, γεγονός που επηρεάζει ολόκληρη την αγορά ενεργειακών καλλιεργειών. Χωρίς σαφές πλαίσιο, οι μεταποιητικές επιχειρήσεις εμφανίζονται επιφυλακτικές στις συμβάσεις, ενώ οι παραγωγοί φοβούνται πιέσεις στις τιμές κατά τη συγκομιδή.

Οι αγρότες καλούνται άμεσα να ελέγξουν τα στοιχεία των δηλώσεών τους στο gov.gr, τις καταχωρήσεις παραδόσεων, τα τιμολόγια, τα στοιχεία ΑΤΑΚ, τις μισθώσεις και τυχόν ειδοποιήσεις monitoring. Όσοι εντοπίζουν προβλήματα θα πρέπει να κινηθούν άμεσα μέσω ΚΥΔ και συμβούλων, ώστε να μη χαθεί η δυνατότητα πληρωμής σε επόμενη φάση.

Το αμέσως επόμενο διάστημα αναμένεται να αποδείξει αν η καταβολή των 297 εκατ. ευρώ θα λειτουργήσει ως ουσιαστική οικονομική ανάσα για την ύπαιθρο ή αν θα προκαλέσει νέο κύμα αντιδράσεων και διαμαρτυριών. Το μόνο βέβαιο είναι πως το νέο σύστημα πληρωμών βασίζεται πλέον σε αυστηρές ψηφιακές διασταυρώσεις, με ΟΠΕΚΕΠΕ και ΑΑΔΕ να βρίσκονται υπό πίεση για γρήγορες, δίκαιες και αξιόπιστες πληρωμές προς τους πραγματικούς παραγωγούς.