Οι φανατισμοί δεν αποτελούν απλώς μορφές “υπερβολής”, αλλά μια πολυπαραγοντική κοινωνική και ψυχολογική παθολογία, συνιστώντας διαχρονικές και καταστροφικές παθογένειες των ανθρώπινων κοινωνιών.
Συχνά ενισχύονται από την απουσία μιας ουσιαστικής και πειθαρχημένης παιδείας, η οποία θα μπορούσε να καλλιεργήσει την ελεύθερη σκέψη και τον σεβασμό προς κάθε κατεύθυνση.
Με αυτό το σύντομο άρθρο, αγγίζουμε τον πυρήνα ενός φαινομένου, τον οποίο τόσο η επιστήμη όσο και η ιστορία γνωρίζουν καλά. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που, με υπερβολικό ζήλο ή έντονη προσήλωση σε μια ιδέα, καταργούν τη λογική του διαλόγου και αντιμετωπίζουν τους “αντιπάλους” ως εχθρούς. Δεν επιδιώκουν την αλήθεια, αλλά την επιβολή, δεν αναζητούν τη συνύπαρξη, αλλά τη σύγκρουση. Με τον τρόπο αυτό λειτουργούν διαλυτικά τόσο για τη δημοκρατία όσο και για τον ίδιο τον κοινωνικό ιστό.
Τα κίνητρα που τροφοδοτούν τους φανατισμούς είναι σύνθετα και αλληλένδετα. Για τον λόγο αυτό δεν εξαλείφονται με απαγορεύσεις όπως συχνά και διαχρονικά επιχειρεί η πολιτεία, ούτε αντιμετωπίζονται με αντιπαραθέσεις ίδιου τύπου. Ο φανατισμός δεν “πολεμιέται” με περισσότερο φανατισμό, καθώς κάτι τέτοιο θα αποτελούσε σοβαρό λάθος.
Κλείνοντας, είναι αναγκαίο να επισημανθεί η σημασία της ύπαρξης δίκαιων και αξιόπιστων θεσμών, οι οποίοι θα ενισχύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών και θα λειτουργούν ως ανάχωμα σε κάθε μορφή φανατισμού.
Γιάννης Η. Κάκανος
Υπαστυνόμος Β’ ε.α.
και Facebook 
