Σταθερά στις κορυφαίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη φορολόγηση της εργασίας κατατάσσεται η Ελλάδα, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα συγκρίσιμα στοιχεία της Eurostat, τα οποία αναλύονται σε έκθεση του ΚΕΦΙΜ.
Για το 2023, η χώρα εμφανίζεται δεύτερη μεταξύ των 27 κρατών-μελών ως προς τον πραγματικό φορολογικό συντελεστή στην εργασία.
Συγκεκριμένα, η συνολική επιβάρυνση της εργασίας στην Ελλάδα ανήλθε στο 40,5%, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ-27 διαμορφώθηκε στο 37%. Η απόκλιση των 3,5 ποσοστιαίων μονάδων αποτυπώνει μια από τις υψηλότερες φορολογικές πιέσεις στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, με άμεσες συνέπειες τόσο στο καθαρό εισόδημα των εργαζομένων όσο και στο κόστος απασχόλησης για τις επιχειρήσεις.
Ο δείκτης που χρησιμοποιείται από την Eurostat δεν περιορίζεται στον φόρο εισοδήματος, αλλά συνυπολογίζει εισφορές κοινωνικής ασφάλισης εργαζομένων και εργοδοτών, καθώς και κάθε άλλη υποχρεωτική επιβάρυνση που συνδέεται με το εισόδημα από εργασία. Με αυτόν τον τρόπο, αποτυπώνεται η πραγματική φορολογική πίεση που προκύπτει στην πράξη και όχι απλώς οι ονομαστικοί συντελεστές.
Στην ευρωπαϊκή κατάταξη για το 2023, μόνο η Ιταλία εμφανίζει υψηλότερο πραγματικό συντελεστή, στο 44%. Σε παρόμοια επίπεδα υψηλής επιβάρυνσης κινούνται χώρες όπως η Αυστρία, το Βέλγιο και η Γαλλία. Αντίθετα, τις χαμηλότερες επιβαρύνσεις στην εργασία καταγράφουν η Βουλγαρία, η Μάλτα, η Κροατία και η Λετονία.
Τα ιστορικά δεδομένα δείχνουν ότι η σημερινή εικόνα διαμορφώθηκε κυρίως κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης και παγιώθηκε τα επόμενα χρόνια. Το 2009, ο πραγματικός συντελεστής στην εργασία στην Ελλάδα ανερχόταν στο 35%, χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 36,9%. Μέσα σε λίγα χρόνια, ωστόσο, η τάση αντιστράφηκε: το 2012 ο δείκτης εκτοξεύθηκε στο 39,5%, ξεπερνώντας την ΕΕ, ενώ το 2015 υποχώρησε προσωρινά στο 37,3%. Από το 2019 και μετά, καταγράφεται νέα άνοδος, με κορύφωση το 2022 στο 41,5% και μικρή αποκλιμάκωση το 2023, χωρίς όμως ουσιαστική αλλαγή της συνολικής εικόνας.
Για την αιχμή του 2022, το ΚΕΦΙΜ επισημαίνει τον καθοριστικό ρόλο του υψηλού πληθωρισμού. Σε περιβάλλον έντονων ανατιμήσεων, ακόμη και ονομαστικές αυξήσεις μισθών μπορούν να μεταφέρουν φορολογούμενους σε υψηλότερα κλιμάκια χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση της αγοραστικής τους δύναμης. Πρόκειται για το φαινόμενο της δημοσιονομικής ολίσθησης, το οποίο εντείνεται όταν οι φορολογικές κλίμακες δεν προσαρμόζονται εγκαίρως.
Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης ότι η υψηλή πραγματική φορολόγηση μπορεί να διατηρείται ακόμη και σε περιόδους όπου ανακοινώνονται ονομαστικές μειώσεις φόρων ή εισφορών. Παρότι μετά το 2019 έχουν υπάρξει παρεμβάσεις με στόχο τη μείωση της επιβάρυνσης της εργασίας, τα διαθέσιμα στοιχεία φτάνουν μέχρι το 2023 και δεν αποτυπώνουν ακόμη την επίδραση νεότερων αλλαγών, όπως η αναμόρφωση της φορολογικής κλίμακας που προβλέπεται να εφαρμοστεί από το 2026.
Αντίστοιχη αναστροφή σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο καταγράφεται και στη φορολόγηση της κατανάλωσης. Το 2023, ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής στην κατανάλωση στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 17,8%, τοποθετώντας τη χώρα στη 14η θέση της ΕΕ-27 και πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 16,4%. Ο δείκτης αυτός αντανακλά το ποσοστό της συνολικής καταναλωτικής δαπάνης που καταλήγει στο κράτος μέσω φόρων όπως ο ΦΠΑ και οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης.
Το 2009, η Ελλάδα βρισκόταν σαφώς χαμηλότερα, με συντελεστή 13,3% έναντι 16% στην ΕΕ. Από τότε, η επιβάρυνση αυξήθηκε σταδιακά, φτάνοντας το 17,8% ήδη από το 2019, επίπεδο που διατηρείται μέχρι σήμερα. Έτσι, μέσα σε περίπου μία δεκαπενταετία, η χώρα πέρασε από θέση χαμηλότερης φορολόγησης της κατανάλωσης σε υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, επιβεβαιώνοντας τη συνολική μετατόπιση της φορολογικής πίεσης τα χρόνια μετά την κρίση.
και Facebook 
